ROOKGORDIJN

VOOR het anti-rook beleid van minister Borst kun je alle waardering hebben, maar nu lijkt de minister mee te werken aan een groot misverstand....

De Gezondheidsraad had de minister een advies gegeven over het verstrekken van geneesmiddelen tegen een te hoog cholesterolgehalte, wat een risicofactor is voor hartaanvallen. Wie een torenhoog cholesterolgehalte heeft, moet in ieder geval pillen krijgen ('statine').

Als het bloedcholesterol maar weinig verhoogd is, hangt het af van andere risicofactoren of het zinvol is om statine te slikken. De Gezondheidsraad had daar een ingewikkelde formule voor opgesteld. Nu is roken ook een risicofactor, voor hartaanvallen, zelfs een heel grote risicofactor. De formule van de Gezondheidsraad kwam erop neer dat mensen met een licht verhoogd cholesterolgehalte slechts dan in aanmerking zouden komen voor (vergoeding van) statinepillen als ze rookten.

Een minderheid van de Gezondheidsraad vond dat het niet vanzelfsprekend was dat die rokers hun pillen ook vergoed zouden krijgen. Dat moest, vond die minderheid, langs democratische weg worden beslist. Die beslissing heeft de minister nu dus genomen: zij vindt het misplaatst om mensen die op basis van de objectieve meetgegevens niet in aanmerking komen voor vergoeding van pillen, die pillen wel te geven omdat ze roken.

Een grote zorg in de reactie vanuit de Tweede Kamer was dat het niet aangaat dat de overheid burgers gaat beoordelen op hun rookgedrag. Het zou uiterst onwenselijk zijn dat de overheid, en in het verlengde daarvan de dokter, burgers zou betuttelen, en hen een geneesmiddel zou onthouden omdat ze roken.

De minister zegt dat er in haar ogen een belangrijk verschil bestaat tussen curatieve en preventieve geneesmiddelen, maar het probleem van de betutteling blijft. Een vraag daarbij is ook hoe de dokter in godsnaam weet of iemand rookt. Op die vraag van Buitenhof-interviewer Rob Trip antwoordde de minister: 'Dat kun je aan hun gele vingers zien!'.

Dat antwoord lijkt toch niet helemaal bevredigend. Het is ten eerste niet helemaal juist, het hangt van het rookgedrag af of dat leidt tot gele vingers, en het antwoord bevestigt ook het onaangename beeld dat de dokter als inspecteur Columbo een opsporingstaak krijgt.

De risicogroep waar het om gaat, zijn mannen van middelbare leeftijd. Het standpunt van de minister zoals ze dat in haar brief aan de Tweede Kamer heeft meegedeeld, luidt: iedereen in die categorie met een extreem hoog cholesterolgehalte krijgt die pillen, iedereen met een licht verhoogd gehalte die verder gezondheid is, krijgt ze niet. Er wordt dus geen rekening gehouden met roken.

Mensen die zo dom zijn om te roken dienen zich te realiseren dat ze door hun rookgedrag ook bij een licht verhoogd cholesterolgehalte al een verhoogd risico lopen, en misschien zouden zij om die reden ook al baat hebben bij die pillen, maar dat is verder hun eigen zaak en dat wordt niet vergoed.

Dat is een helder en plezierig standpunt. Het is dus helemaal niet zo dat de minister de dokters nu hoeft op te dragen om op gele vingers te gaan letten. Dat zou je juist wel moeten doen als je de meerderheid van de Gezondheidsraad volgt, want die zegt: als je een licht verhoogd cholesterolgehalte hebt en je hebt nog wat extra risicofactoren, dan krijg je die pillen alleen vergoed als je rookt (en anders niet).

Dat was een onredelijk standpunt. Ten eerste omdat het de onaangename en oneigenlijke taak bij de dokter legt om op gele vingers te letten. 'U mijnheer rookt niet, dus als u die pil wilt dan moet u die zelf betalen. U mijnheer rookt, gefeliciteerd, u krijgt gratis pillen!' Een vreemd idee. Ook principieel deugt het niet: het zou betekenen dat de samenleving mee moet betalen aan pillen die geslikt worden door gezonde rokers, mensen die die pillen alleen slikken om een deel van de risico's van hun rookhobby af te dekken, mensen die die pillen niet zouden krijgen voorgeschreven als ze niet rookten.

De presentatie van de minister in de media wekt de indruk dat ze medisch gezien gelijke gevallen ongelijk wil behandelen op basis van hun rookgedrag, maar in feite beoogt ze juist om gelijke gevallen gelijk te behandelen. Het gaat er niet om rokers te discrimineren, het gaat erom rokers niet positief te discrimineren. Voor dat standpunt zou de minister met gemak een grote Kamermeerderheid kunnen krijgen. Het is een raadsel waarom ze nu kiest voor de verwarring.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.