Rookgordijn rond darmkanker

Bewering:

'Vrouwen die roken zijn gevoeliger voor darmkanker dan mannen.'


Roken is 'riskanter voor vrouwen', meldden de media begin deze maand. Noorse onderzoekers hadden in een studie onder 600 duizend mensen vastgesteld dat de extra kans op darmkanker door roken voor vrouwen zeker tweemaal zo hoog was als voor mannen. De BBC noemde zelfs meteen wat cijfers. 'Rokende vrouwen hadden een 19 procent verhoogd risico op de ziekte, terwijl rokende mannen een 8 procent verhoogd risico hadden. In de studie kregen bijna 4.000 deelnemers darmkanker.'


Hoe groot is het effect werkelijk?


Als van 600 duizend mensen 4.000 darmkanker krijgen, zijn dat er 6,7 op 1.000. Dat zijn rokers, ex-rokers en niet-rokers samen, dus zeg voor de vuist weg dat van de niet-rokers 6,1 op 1.000 darmkanker krijgen. Dan is het risico bij (ex-)rokende vrouwen verhoogd tot 7,3 op 1.000, bij mannen tot 6,6 op 1.000. Verschil tussen vrouwen en mannen: 0,7 op elke 1.000 diagnoses. En dat in een tijdsspanne van 14 jaar, want zo lang werd het bijgehouden.


Samenloop of oorzaak?


De onderzoekers doen hun best om te laten zien dat roken echt de oorzaak van de darmkanker is: ze keken naar de leeftijd waarop vrouwen en mannen begonnen met roken, naar het aantal pakjes per dag, het aantal jaren roken en nog meer. Voor elk van deze factoren zagen zij het risico voor vrouwen oplopen - logisch, want al die maten meten ongeveer hetzelfde. Daartegenover staat dat het bij de mannen vooral de ex-rokers waren die darmkanker kregen - mannen die gewoon doorpaffen, hebben helemaal geen verhoogde kans op de diagnose. Het maakt de interpretatie van de cijfers niet eenvoudiger.


Is met genoeg factoren rekening gehouden?


Anders dan wetenschappers vaak lijken te denken, zijn rokers geen niet-rokers die sigaretten roken, net zo min als dikke mensen eigenlijk dunne mensen zijn die alleen maar te veel hebben gegeten. Achter rook- en eetgewoonten gaan werelden schuil. De Noorse onderzoekers hebben gecorrigeerd voor leeftijd, overgewicht, lichaamsbeweging en opleiding, maar bijvoorbeeld niet voor het eten van rood vlees en alcoholgebruik - twee factoren die tegenwoordig gretig met het ontstaan van darmkanker in verband worden gebracht. Om die miniem verhoogde kans op darmkanker onder rooksters op deze manier aan hun rookgewoonten toe te schrijven, is op zijn minst wat optimistisch.


Jokken de onderzoekers niet?


De onderzoekers beweren: 'Vrouwen die roken zijn gevoeliger voor darmkanker dan mannen', maar net dat tonen ze niet aan. Dat verhoogde risico voor mannen van 8 procent zal wel toeval zijn. Die 19 procent voor vrouwen is te veel om vol te houden dat er niets aan de hand is (het is 'significant'). Maar daarmee is nog niet gezegd dat het verschil tussen mannen en vrouwen significant is - dat moet je nog een keer apart narekenen. Dat doen de onderzoekers inderdaad, zij het wat vluchtig, en dan blijkt dat het verschil in risicoverhoging tussen rokende mannen en vrouwen helemaal niet significant is. Wel voor darmkanker die ontstaat in het begin van de darm (proximaal), maar niet voor darmkanker dichter bij de uitgang (distaal), en ook niet voor alle darmkankergevallen gezamenlijk.


Wat hebben we eraan?


Wat staat rokers nu te doen om dit verhoogde risico op darmkanker weg te werken? Daarop heeft de wetenschap gelukkig wel een antwoord: vorige zomer verscheen een studie, waarin werd aangetoond dat koffie de kans op darmkanker verlaagt - vooral onder rokers, en bij vrouwen meer dan onder mannen. En het scheelde vooral in juist de proximale tumoren. Wie rookt, hoeft er alleen maar stevig koffie bij te drinken om het verhoogde risico op darmkanker te neutraliseren.


Jammer dat darmkanker niet echt het probleem is bij roken.


Met hoeveel procent verhoogt een roker zijn kans op longkanker?


Oordeel:

Dat zou je op zijn minst nog een keer apart moeten narekenen.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden