Rooie oortjes

Een datingshow met naakte kandidaten. Taboes bestaan niet meer in tijden van internet, maar televisie mag graag doen alsof.

Wie niet beter wist, zou zomaar het idee kunnen krijgen dat er deze week weer ouderwets grenzen werden doorbroken op televisie.


Terwijl de NCRV maandag asiel bood aan de menopauzale droge poes van documentairemaakster Ingeborg Beugel ('Taboe!'), ontfermden Gordon en aanverwanten zich deze week over stakkers in Ik heb het nog nooit gedaan en moeders die hun overjarige winkeldochters in de aanbieding gooiden.


Daar kwam dinsdag bij RTL 5 nog Reinout Oerlemans' Adam zkt Eva bovenop. Een datingprogramma waarin de kandidaten elkaar naakt troffen op een zogenaamd onbewoond tropisch eiland. De show, op Twitter al omgedoopt tot Pik Brother, trok 800 duizend kijkers - daar trekt RTL 5 op een doordeweekse dinsdag de champagne voor open.


Het is haast ondenkbaar dat er daar volgende week veel van over zullen zijn, want het beeld was - excusez le mot - van een zaaddodende saaiheid. Het vergde een ongemakkelijke spagaat, van zowel de kijker als de deelnemers. Kathy geneerde zich voor haar bloot, en poogde hardnekkig 'niet dáár' te kijken bij de kennismaking met haar partner in geboortekostuum. Ook de kijker moest moeite doen niet dáár te kijken - niks aan, letterlijk en figuurlijk.


Zou het die kijker echt zijn gegaan om de rode oortjes? Welnee, internet biedt ook hier voor elck wat wils, in vele malen schokkender varianten. Het voyeurisme van de kijker stoelde dan ook niet op het verlangen bloot te zien, maar op de duivelse drang iemand voor lul te zien staan.


Laat iemand even nagaan of Kathy, Jorrit Pieter en Rolf zich deze week nog op straat hebben durven vertonen.


Televisie draait op taboes. Door ze eerst zelf te schetsen. Het is industrie geworden. Lijf en leed worden volop gedeeld, het is opvallend dat het vooral vrouwen zijn die zich blootgeven. Commerciële omroepen exploiteren het menselijke lijf met gluur-tv met titels als Dit is mijn lijf of Genante ziektes. 'Doorsnee' burgers die zich bij de dokter niet durven vertonen met hun intiemste kwaaltjes, maar er niet voor terugdeinzen zich op tv in de korstige kont te laten kijken.


Televisie bevrijdt. Deelnemers worden in ondersteunende talkshows geprezen om hun 'moed' en openhartigheid - alsof enige terughoudendheid of bescheidenheid soms niet veel meer te prijzen valt.


Het klinkt allemaal stoer en strijdvaardig. Maar taboes doorbreken als rechtvaardiging, dat is een hopeloos ouderwetse gedachte. Fuck off: in tijden van internet bestaan taboes niet meer. Surft u even mee: het trefwoord 'menopauze' levert meer dan 1,2 miljoen hits op. Ingeborg Beugel had ze alleen maar niet gezien. Van de overgang tot genitale wratten, uitpuilende schaamlippen of een te nauwe voorhuid: internet bevrijdt, biedt hulp en lotgenoten bij bosjes. Televisie sluit de ogen en doet net of die wereld niet bestaat.


Terwijl media wekelijks op strenge ondertoon berichten over de beperkte seksuele vrijheden in de Arabische wereld, Rusland of Oeganda, doet vooral televisie dagelijks alsof het hier nog wemelt van de taboes die doorbroken moeten worden.


Ja, er valt nog te emanciperen, in sommige groepen. Arie Boomsma's werk voor homo's en transgenders mag dan mede teren op dezelfde tv-matige drijfveren, door zijn terughoudende aanpak valt hem moeilijk voyeurisme te verwijten. Het is een ander genre.


Blootgeven is een instrument geworden. De trend waaiert uit tot in de letteren: binnenkort exposeert het Letterkundig Museum de tweehonderd nogal expliciete 'spiegelfoto's' van schrijfster Heleen van Royen. De 'selfies' bieden een 'intieme kijk op haar leven', aldus het museum. 'We willen het hele literaire landschap laten zien.' Inclusief venusheuvel - leve de spetterende letteren. Het is in elk geval stukken minder stoffig dan de Nilfisk van Simon Vestdijk, enkele vitrines verderop.


Sex sells, nog altijd. Bloot was allang te zien in de huiskamer, van Phil Bloom (1967) tot de nachtelijke soft-porno van SBS in de groezelige jaren tachtig en negentig. In 2008 vertoonde de VPRO zelfs een heuse pornofilm op tv: Deep Throat. Tussen de weelderig woekerende bossen schaamhaar viel nauwelijks een boom te zien. Inmiddels staat heel internet vol met bloot in alle posities, maar leidt een beetje bloot op televisie nog steeds tot ophef.


Hoe kneuterig ook, een vage geschoren schaamstreek is voldoende om de pennen in beweging te krijgen. Dat bleek afgelopen weken weer, bij de publiciteit rond Adam zkt Eva. In werkelijkheid was het net zo stomvervelend als NakedNews.com, de website waarop al jaren naakte 'anchors' het nieuws presenteren - hij blijkt nog steeds te bestaan.


Het taboe is 'tool' van marketing geworden. Noem dat maar bevrijding.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.