Ronnie's laatste stunt

Ronnie Biggs wilde nog één keer een pint bier in zijn favoriete pub drinken. Maar de treinrover, die in Rio de Janeiro ongrijpbaar bleef voor Scotland Yard, zit sinds gisteren in een Engelse cel....

door Peter de Waard

Ziek en berooid, maar in stijl zette Ronnie Biggs maandag weer voet op Engelse bodem. Hij arriveerde in een luxueuze privéjet op de RAF-basis Northolt, een vliegveld waar doorgaans alleen leden van de koninklijke familie en andere beroemdheden landen.

Het ontvangstcomité bestond ditmaal niet uit een fanfare die God Save the Queen speelde, maar uit een politieteam dat de fragiele 71-jarige onzichtbaar voor de pers wegvoerde - naar een rechtbank die hem onmiddellijk doorstuurde naar de gevangenis waaruit hij 35 jaar geleden ontsnapte. De enige VIP-behandeling die Biggs ten deel viel, was dat de advocaat de mond van zijn moeilijk sprekende cliënt mocht afdeppen.

Jan Martin-Owes, eigenaresse van het George Hotel in Margate, Kent had ook niet verwacht dat Biggs' hartenwens meteen in vervulling zou gaan: nog één keer met zijn maten in de oude badplaats een biertje drinken.

'Ronnie is welkom. Niet alleen vannacht. Ook over 28 jaar nog, als hij zijn straf heeft uitgezeten', zegt ze geduldig. Volgens stamgast Stanley Johnson zou Biggs Margate waarschijnlijk niet meer herkennen. De boulevard is volgeplempt met gokhallen. The Kent, een van de pubs die Biggs veelvuldig bezocht, is nu een amusementshal. Cinqueport, een andere favoriet van Biggs, hoort inmiddels tot de Punch & Judy-keten. Alleen de in het centrum gelegen pub Bulls Head verkeert nog in de orginele staat. Een paar stamgasten zeggen dat ze Biggs graag zouden verwelkomen aan de bar: 'Het zou Margate zeker geen kwaad doen.'

Ronnie Biggs weet hoe hij de publiciteit moet bespelen. In Rio werd hij beschouwd als een van de belangrijkste toeristische attracties. Via zijn website (ronniebiggs.com) verkoopt hij wereldwijd T-shirts en petjes. Voor zijn fanclub is een speciale pagina ingeruimd.

'Misdaad loont', zei Woody Allen ooit. 'Je hebt redelijke werktijden en je ziet veel van de wereld.' Ronnie Biggs heeft zijn rol in de befaamde 'Grote Treinroof' tot op de laatste cent te gelde gemaakt.

Biggs werd geboren in de Londense wijk Lambeth. Als tiener nam hij in de oorlogsjaren kostbaarheden weg uit gebombardeerde huizen. Na de oorlog bouwde hij met kruimeldiefstallen een duimendik strafblad op. In de jaren vijftig trouwde hij met de tien jaar jongere Charmian Powell, met wie hij drie kinderen kreeg. Hij vond een baantje als timmerman, maar kon van het salaris van 35 pond per week zijn uitspattingen in badplaatsen als Margate niet betalen.

Een andere crimineel, Bruce Reynold, haalde Biggs over mee te doen aan de beroving van de posttrein van Glasgow naar Londen. 'Ik had al drie jaar niet meer in de gevangenis gezeten en vroeg 24 uur om zijn voorstel te overwegen. Binnen twintig seconden wist ik het antwoord al', vertelde Biggs later.

De bende telde uiteindelijk zeventien man. De trein werd op 8 augustus 1963 met valse signalen tot stilstand gebracht. Biggs' taak was beperkt. Hij had een gepensioneerde treinmachinist mee moeten lokken naar de plaats van de overval. De machinist zou de trein na de aanhouding verder moeten rijden naar een rangeerplek, waar vrachtwagens klaar stonden om de postzakken met geld in over te laden. Biggs' aandeel mislukte. De machinist kreeg de gestopte trein niet van de rem af, waarna de eigenlijke machinist met een klap van een ijzeren staaf werd gedwongen de trein te verplaatsen.

De buit, een bedrag van 2,6 miljoen pond aan contanten dat nu 180 miljoen gulden waard zou zijn, werd dezelfde avond nog verdeeld. 'Hij keerde terug met een reeks jute zakken vol bankbiljetten. Ik herinner mij dat het ontzettend stonk', zei zijn echtgenote.

Biggs' vingerafdrukken werden gevonden in de boerderij waar het geld was verdeeld. Hij werd gearresteerd en tot dertig jaar cel veroordeeld. Vele Britten vonden de straf te hoog, omdat bij de overval geen doden waren gevallen (de machinist zou zeven jaar later overlijden, maar of de klap met de ijzeren staaf daarmee verband hield, is nooit opgehelderd). 'Ik ben geschokt door de wreedheid van het vonnis', schreef de auteur Graham Greene in een ingezonden brief in The Daily Telegraph.

De Grote Treinroof vond plaats in het jaar waarin president Kennedy werd doodgeschoten en groeide vooral dankzij Biggs uit tot een symbool van de opstandige jaren zestig. Na veertien maanden wist hij te ontsnappen door met een touwladder over een vier meter hoge muur te klimmen en in het open dak van een bestelwagen te springen.

Biggs vluchtte naar Parijs, waar hij met een kostbare chirurgische ingreep zijn gezicht liet verbouwen. Daarna vloog hij door naar Australië. 'Het weer is fantastisch, de zijn mogelijkheden geweldig en de mensen vriendelijk', schreef hij aan zijn vrouw, die hem niet lang daarna volgde.

Ze verbleven hier vier jaar, totdat een bij de tandarts gemaakte röntgenfoto Biggs verraadde. Detective Jack Slipper van Scotland Yard, die van het vangen van Biggs zijn levenswerk had gemaakt, vertrok naar Australië om hem te arresteren, maar de vogel was al gevlogen - naar een nog zonniger oord: Rio de Janeiro.

In 1974 kreeg Slipper hem bijna in handen. In tropenpak toog de detective undercover naar Rio, waar Biggs van plan was een exclusief interview aan een krant te geven. Voor de aanhouding had Slipper zich verzekerd van de steun van de stadspolitie in Rio, maar hij had buiten de federale politie op het vliegveld gerekend. Die verbood hem Biggs mee terug te nemen naar Groot-Brittannië voordat een uitleveringsprocedure zou hebben plaatsgevonden. De foto van de in het vliegtuig slapende Slipper, met naast hem de lege stoel voor Biggs, werd een symbool van de onmacht van Scotland Yard.

Biggs wist uitlevering daarna definitief te voorkomen door te trouwen met Xuxu, een Braziliaanse striptease-danseres bij wie hij een kind verwekte. Zijn leven begon surrealistische vormen aan te nemen. Hij organiseerde tegen betaling van honderdvijftig gulden thuis diners, waarbij hij vertelde over de grote treinroof. Hij trad op in televisiereclames - 'Als je op de vlucht bent, dan stel je prijs op een lekkere kop koffie -' en hield de schijnwerpers op zich gericht met publiciteitsstunts. Zoals de keer toen hij incognito een feestje bezocht aan boord van een Brits fregat in de haven van Rio en verdween voordat bij iemand een belletje ging rinkelen.

Toen Bruce Reynolds hem een keer opzocht, begroette zijn oude maat hem met de woorden: 'Zeg Bruce, heb je nog andere goede ideeën.' Biggs scoorde zelfs de hit No One is Innocent, die hij opnam met de punkband The Sex Pistols. Nog een keer ontsnapte hij ternauwernood aan Jack Slipper - toen hij werd gekidnapt en in een jutezak met het opschrift Levende Slang naar Barbados werd gebracht.

Biggs' 70ste verjaardag, in 1999, werd een van de extravagantste feesten van Rio. Vijf dagen lang gingen de kostbaar uitgedoste gasten zich te buiten. 'Een van hen deed zijn fameuze truc en at een wijnglas op', zo meldden de bladen.

Biggs had toen al een eerste beroerte achter de rug. Met het ouder worden begon zijn cultstatus te tanen. De zwembroek stond hem niet meer zo, de zaken gingen minder florissant. Na twee volgende beroerten takelde hij zichtbaar af. Hij ging moeilijk praten.

Uiteindelijk haalde het boulevardblad The Sun de uitgemergelde Biggs over in ruil voor een groot bedrag terug te keren naar Groot-Brittannië en het blad de exclusieve rechten van de reportage te gunnen. Biggs kreeg zijn laatste publiciteitsstunt.

Of de misdaad ook voor The Sun loont, is nog de vraag. Het blad dat met de kop 'Got him' gisteren de eer voor zich opeiste die Jack Slipper nooit gekregen heeft, wacht een onderzoek van de Britse raad voor de journalistiek.

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2023 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden