Rondvraag: 'Ja, die gifgas-aanval had door het Westen voorkomen kunnen worden'

De wereld heeft geschokt gereageerd op de aanval - vermoedelijk met zenuwgas - gisteren in Syrië. Er zijn mogelijk meer dan duizend mensen omgekomen, maar de internationale verlamming blijft: de VN-Veiligheidsraad wil geen officieel onderzoek en de hoogste militair in de VS maakte gisteren duidelijk dat ingrijpen is uitgesloten. Wat nu? Blijft de wereld machteloos toezien hoe tienduizenden mensen worden vermoord omdat de situatie nu eenmaal te complex is?

Een Syrisch echtpaar rouwt bij de lichamen van hun overleden dierbaren. Beeld afp

Leo Kwarten, Midden-Oosten deskundige:
'Het is een hele menselijke reactie als je zulke beelden ziet: dit kan toch niet, dat er zoveel onschuldige mensen worden vermoord? We moéten iets doen. Maar helaas zie ik dat niet gebeuren.

'Persoonlijk vind ik dat er zo snel mogelijk onderzoek moet worden gedaan naar de gebeurtenissen van gisteren, maar voor de VN is het lastig manoeuvreren. Er is heel lang met Syrië onderhandeld om inspecteurs te mogen sturen. Zij hebben toestemming om bepaalde plaatsen te bezoeken, maar Damascus gaat er niet mee akkoord als de regels halverwege het spel worden veranderd.

'Dus hoe doen we het dan? Een onderzoek afdwingen bij Assad? Experts in het geheim in Syrië droppen? Nog meer druk uitoefenen, wat tot nu toe vruchteloos is gebleken? Militair ingrijpen? Maar dat is een enorme operatie, met nog grotere risico's, en ik zie niet hoe het voor de burgers iets goeds op kan leveren. Waarschijnlijk wordt de chaos dan alleen maar groter.'

Beeld reuters

Mounir Fattal, voorzitter van het Syrisch Comité in Nederland:
'Het Westen zou zich verantwoordelijk moeten voelen voor de gifgasaanval van gisteren. Ze hebben meer dan twee jaar lang niets gedaan, helemaal niets! Ik ben ervan overtuigd dat het nooit zover gekomen was als het Westen zich vanaf het begin af aan actief met Syrië had bemoeid. Ja, die gifgasaanval had voorkomen kunnen worden. Hoe? Door druk uit te oefenen! En dan doel ik niet op het instellen van economische sancties. Die helpen niet. Maar het Westen had - nogmaals: op z'n minst! - moeten dreigen om via de Veiligheidsraad militair in te grijpen. Die mogelijkheden liggen er, het was helemaal legaal en volgens de procedures geweest. Maar in plaats daarvan zeiden de mogendheden: we grijpen niet in.'

'Ze hadden het regime op hun plek moeten wijzen, maar ook dat is niet gebeurd. Er is geen militaire wil om in te grijpen, maar ook de politieke wil ontbreekt. En er is geen menselijke wil. Dat is misschien nog wel het ergste. Dat maakt me boos, of zeg maar gerust: woedend.'

Beeld reuters

Hala Darweesh, afkomstig uit Damascus en nu werkzaam voor persbureau ASML, dat dagelijks contact heeft met Syriërs ter plaatse:
'Landen met veel macht, zoals Amerika, moeten stoppen om met het Syrische regime te dealen. Machthebbers roepen de hele tijd dat ze tegen het regime zijn, maar ondertussen nemen ze geen actie. Dat de VN-Veiligheidsraad heeft besloten om geen onderzoek naar de gifgasaanval in te stellen, verbaast me niets. Het zegt genoeg dat Bashar al-Assad een aanval laat uitvoeren op het moment dat de VN-wapenexperts in het land zijn. Want ook hij weet: er gebeurt toch niets. Hij kan zich inmiddels alles veroorloven'

'We - en daarmee bedoel ik de oppositie - hebben altijd gezegd dat we tegen ingrijpen van de NAVO zijn. We willen niet dat ons land nog meer verwoest wordt, dat de chaos nog groter wordt. Maar we zijn wel voor een no-fly zone en een Alawitische regio aan de kust (Assad is van alawitische afkomst, red.). Ook zijn we voorstander van het bewapenen van het Vrije Syrische Leger. Dat gebeurt al, door de Amerikanen onder meer, maar op zulke kleine schaal dat de oorlog op dezelfde wijze blijft doorsudderen.'

Beeld reuters

Maarten Zeegers, arabist en auteur van het boek 'Wij zijn Arabieren':
'Ik vind het belachelijk dat er mensen zijn - zoals Arnold Karskens gisteren bij Knevel & Van den Brink - die zonder navraag durven te beweren dat de rebellen mogelijk achter de chemische aanval zitten. Het is te bespottelijk voor woorden! De rebellen zouden dus hun eigen vrouwen en kinderen uitmoorden? Ik ben veel in de wijken geweest die gisteren zijn aangevallen. Daar woont de conservatieve middenklasse, de mensen die zich tegen het regime keren.

'Ik sprak gisteren enkele van mijn vrienden in die wijken en die zeiden allemaal: we kunnen helemaal niets, we hebben niet de juiste medicijnen. Het enige dat we kunnen doen is de doden van de levenden onderscheiden. Op dit moment valt het regime de wijk Zamalka binnen. Die gifgasaanval valt middenin een groot offensief van de regeringstroepen.

'Dat er niet eens een onderzoek komt naar de aanval, vind ik schandalig! Al vallen er 10.000 doden, dan nog zal de VN niet ingrijpen. China en Rusland blokkeren alles met een veto. Zelfs nu de grootste gifgasaanval sinds Hallabja heeft plaatsgevonden. En de NAVO? Ach, die heeft helemaal geen zin in een militair avontuur na Irak, Afghanistan en Libië. Nee, het Syrische volk moet maar een beetje op elkaar blijven schieten. Dat is blijkbaar de enige optie.'

Beeld afp

Bassam Haddad, een Syrische activist:
'De wereld is niet machteloos, maar willoos. Zolang de belangen van de Verenigde Staten of Israël niet worden geschaad, zal niemand ingrijpen. Dat er zoveel onschuldige mensen om het leven komen, is voor de internationale gemeenschap geen reden om in actie te komen. Dat argument wordt alleen gebruikt als de belangen van de VS in het geding zijn.

'Ik vrees dat het in Syrië alleen maar erger gaat worden. De wereld geeft nu het signaal af dat Assad ongestraft chemische wapens kan gebruiken, dus dat zal in de toekomst zeker vaker gebeuren.'

Beeld afp
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.