Rondneuzen bij de royals

De monarchie is alom aanwezig in Londen. Je mag langskomen.

In Buckingham Palace is de tafel gedekt. Alsof het Britse staatshoofd elk moment kan binnenschrijden, zijn borden en bestek in de State Dining Room met precisie op de lange dis geplaatst. 'Morgen dineert prinses Anne hier', verklaart de paleisgids. Voor welke gelegenheid des majesteits tweede telg zo'n honderd gasten ter tafel heeft genood, blijft een staatsgeheim. Evenmin zullen we weten van welke hand de borden met blauwgoud randje zijn - Wedgwood? - want zodra we iets te nieuwsgierig een buffetje met reserve-servies naderen, volgt een berisping en een 'will you please follow me!'


De gids wil maar zeggen: er wonen hier nog altijd mensen. We mogen als toeristen weliswaar even rondkijken in de goudglanzende drawingrooms, de rode, ontzettend lege troonzaal en de Picture Gallery, we zijn hier wel mooi in de officiële residentie van de Britse monarch. Die houdt zich ten tijde van de rondleiding op in een andere paleisvleugel. Achter de gesloten gordijnen brandt licht, zodat de vraag rijst of de jubilerende vorstin met een bordje eten op schoot televisie zit te kijken, wat ze naar verluidt geregeld doet.


In de bomvolle Picture Gallery hangen - achteloos als op een aanplakbord - hier een paar Canaletto's, daar een Rembrandtje, een Rubens, en is dat daarboven geen De Hondecoeter? 'Will you please follow us!', maant de gids opnieuw - een vraag uitgesproken als een bevel; het is hier geen museum, mevrouw. De meeste schilderijen werden aangekocht door George IV, 'een koninklijke shop-a-holic', zegt de gids, zijn stiff upperlip ten spijt. Vooral aan George IV (1762-1830) dankt Buckingham Palace zijn luister en zijn grote kunstcollectie. Aan Elizabeth II - en de hoge onderhoudskosten - is het te danken dat gewone stervelingen er af en toe tegen betaling en onder strikte begeleiding mogen rondneuzen.


Zoals de nabijheid van de Windsors voelbaar is in het paleis, zo nadrukkelijk is de koninklijke aanwezigheid in de Britse hoofdstad - er is al eeuwenlang geen ontkomen aan. Buckingham Palace ligt als het hart van de monarchie middenin Londen. De Mall, de aanlooproute, raakt geregeld verstopt met juichende Britten zoals tijdens het 60-jarige jubileum van de vorstin begin deze maand. De lijnen van de Britse natie worden wel niet meer uitgezet vanuit het paleis, bij grote Britse gebeurtenissen lopen ze er altijd weer naartoe.


In St. James Palace, er vrijwel naast, huist een handvol royals en een deel van de koninklijke staf. De aanpalende Royal Mews is met zijn collectie koninklijke voertuigen de chicste garage van het land. Aan de Theems ligt de Tower of Londen en verderop Hampton Court Palace. Geen souvenirshop in de stad zonder een ruime collectie ansichtkaarten en koffiemokken met koninklijke snufferds, de wacht wordt nog altijd gewisseld, en Kensington Palace - dat andere beroemde vastgoed verbonden met The Firm- ontvangt sinds zijn opening eind maart duizenden bezoekers.


In de tuinen van Kensington Palace bloeien de rozen. Een groepje wandelaars eet een ijsje voor het paleis dat in de Britse herinnering verbonden zal blijven aan Diana, de people's princess. Diana ging hier wonen na haar veel besproken afscheid van man en schoonfamilie die ze The Firm had gedoopt, de firma. Maar het is niet Diana, het is koningin Victoria die op een sokkel in de tuinen wordt opgemerkt door de voorbijgangers.


De tuinen zijn opnieuw aangelegd, de heggen en struiken die pottenkijkers moesten weren, zijn verdwenen. Alsof het koningshuis in des majesteits jubileumjaar een nieuwe openheid wil markeren, kunnen bezoekers er voor het eerst vrij rondkijken na een ingrijpende restauratie. Aan Victoria (1819-1901) is het grootste deel van een nieuwe tentoonstelling gewijd. De tot nu toe langst zittende Britse monarch - 63 jaar - werd geboren in het paleis en woonde er tot haar 18de.


De binnenkomst is verrassend na het stijf-formele Buckingham Palace. Een moderne lichtsculptuur in de vorm van een boom spreidt zich uit in de ontvangsthal. Eronder vier 'tronen', vormgegeven door moderne kunstenaars. In een rood vertrek is de tafel te zien waaraan de jonge Victoria - 18 was ze - in 1837 het koningschap aanvaardde. Het is niet de grote, zware tafel maar het kleine beige jurkje in de volgende zaal dat indruk maakt. Zo klein en tenger Victoria's fysiek, zo groot en roemrucht haar invloed en reputatie.


Victoria's leven is uitgebeeld in achtereenvolgende kamers. Poppen, speelgoed, portretten, brieven en jurken - altijd weer die jurken - zijn in een stijlvolle moderne opstelling geplaatst, afgewisseld met moderne kunst. Teksten uit Victoria's eigen toespraken, brieven en dagboeken vertellen haar levensverhaal - op tapijten, op het behang, op kussens of op kamerschermen.


Een kleine kamer aan de zijkant van het paleis is gewijd aan Diana, alsof ermee gezegd moet worden dat de vorige Princess of Wales haar plaats maar eens moet kennen in de koninklijke analen. Meer dan een viertal jurken en wat glamourportretten zijn er niet te zien. En o ja, het getekende Diana-behang: in de gang naar de toiletten.


Diana's bescheiden plek zal wellicht de goedkeuring hebben gekregen van haar indertijd getergde schoonmoeder Elizabeth II. Op een muur in de Victoria-vertrekken is een tekst aangebracht, ooit geschreven door Victoria zelf: '... om als vrouw alleen aan het hoofd te staan van zo'n grote familie en tegelijkertijd regerend Soeverein te zijn is, dat kan ik u verzekeren, bijna meer dan een mens kan dragen...'


De tekst zou van toepassing kunnen zijn op Elizabeth, maar zulke uitspraken moeten doorgaans een halve eeuw liggen voor ze den volke worden bekend gemaakt. Elizabeths kledingkast heeft minstens even lang nodig om interessant te worden. Gelukkig voor de royaltyfans is er de nieuwe Duchess of Cambridge, Kate. Zij zal met haar man, kroonprins William, in Kensington Palace komen wonen. Een nieuwe generatie koninklijke jurken lijkt verzekerd.


Naar de monarchie

Buckingham Palace


Open: 30 juni-8 juli en 31 juli-7 oktober. Speciale tentoonstellingen: Diamonds, A Jubilee Celebration en Leonardo da Vinci: Anatomist. Tien tekeningen uit de koninklijke collectie. LiVantevoren reserveren is verstandig.


royalcollection.org.uk


Kensington Palace


Victoria Revealed. Tot 4 november. Diana: Glimpses of a modern princess. Tot 2 september. hrp.org.uk/kensingtonPalace


Tower of Londen


Iconische torens aan de Theems. Kroonjuwelen, de vroege periode van de Britse monarchie, Anna Boleyn.


hrp.org.uk/TowerOfLondon


Windsor Castle


Iets buiten Londen, de olympische roeiwedstrijden worden hier vlakbij gehouden. Expositie The Queen: 60 photographs for 60 years. Tot 28 oktober. royalcollectiuon.org.uk/visit/windsorcastle


Hampton Court Palace


Henry VIII, een doolhof, familie-activiteiten, waaronder een ghosttrail. Deze maand allerlei optredens. hrp.org.uk/HamptonCourtPalace


Meer koninklijks


Paleizen en tuinen op hrp.org.uk en royalcollection.org.uk


Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden