Rondje geven in de kroeg? Even je mobieltje pakken

Over twee weken introduceren de banken een nieuwe manier van betalen: zonder pincode, met de mobiele telefoon. Of de consument het wil, is de vraag. Maar de banken willen de concurrentie voor blijven.

TEKST PETER VAN AMMELROOY

Ruim 2.700 jaar nadat de Chinezen als eersten bedachten dat het handiger was om elkaar te betalen met munten in plaats van met kippen en geiten gaat Nederland afscheid nemen van zijn contant geld. Duizend Leidenaren doen de aftrap. Die voorhoede kan vanaf volgende maand zijn portemonnee thuislaten, en de pinpas daarin laten zitten. Ze gaan betalen met hun mobieltje.

Afrekenen voor een krant, een pizza of een spijkerbroek doen ze door het toestel dicht bij een betaalautomaat te houden. In principe kan de consument op die manier elk bedrag tot 25 euro voldoen, zonder verder iets te hoeven te doen. Bij bedragen daarboven moet de klant zijn pincode invoeren, op het scherm van zijn mobieltje. Om die pincode vraagt de betaalapp van de bank ook als na een reeks transacties de som van 50 euro wordt bereikt.

'Het is geen proef', zegt Margo van Wijgerden, woordvoerder van Mobiel Betalen in Leiden. 'Er komt een evaluatie, maar het mobiel betalen gaat na deze introductieperiode door. Alleen zullen de banken elk voor zich bepalen hoe snel ze deze nieuwe betalingsmethode op grotere schaal zullen aanbieden.'

Het project in Leiden met deze nieuwe elektronische portemonnee is opgezet door ING, Rabo en ABN Amro. Het trio heeft toestemming gekregen van de Autoriteit Consument en Markt (ACM) om drie maanden samen te werken. Voorwaarde is wel dat ook andere banken na de introductie deze betalingsstructuur mogen gebruiken.

Ongeveer 150 winkels in Leiden doen aan de introductie mee, van Bohemens Kippen tot kapsalon Sizzorz. De consumenten die deelnemen, krijgen een telefoon, die ze mogen houden als de introductieperiode na drie maanden afloopt. In de toestellen zit een chip van het type NFC (near field communication) die contactloos betalen mogelijk maakt.

''De beschikbaarheid van geschikte telefoons is op dit moment nog de grootste beperking voor het grootschalig in praktijk brengen van mobiel betalen', stelt Van Wijgerden. Om die reden kan het wel even duren voor mobiel betalen is ingeburgerd. 'Dit is niet in een jaartje bekeken.'

Het goede nieuws is dat de helft van de ruim 400 modellen telefoons die in Nederland verkrijgbaar zijn al is uitgerust met deze technologie. Samsung, Nokia, HTC, LG, Sony en Blackberry hebben de technologie al in tal van toestellen toegepast, maar Apple houdt de boot nog af.

De banken prijzen de nieuwe betaalmethode aan als snel (geen pincode meer invoeren) en handig (je hoeft alleen nog maar je telefoon bij je te hebben). Maar ze wachten niet af tot alle consumenten een geschikt toestel op zak hebben. Ze introduceren de techniek ook in de betaalpas.

De ING is deze zomer begonnen met de vervanging van de conventionele pinpas door een pas die bij kleinere bedragen 'contactloos' betalen mogelijk maakt, zonder pincode. Dit jaar verwacht de bank zo'n 3 miljoen van deze betaalpassen uit te geven.

ABN Amro grijpt de Leidse introductie van het mobiel betalen aan om met zijn contactloze pas te beginnen. Ruim 60 duizend klanten kunnen volgende maand afrekenen zonder te pinnen in Leiden en een paar plekken in de omgeving.

Het wachten is op de winkeliers, zegt Karin de Vries van ABN Amro. 'Ondernemers zullen waarschijnlijk overstappen als ze hun oude betaalautomaten hebben afgeschreven. Maar we verwachten dat er aan het eind van dit jaar op meer plekken terminals zulllen zijn waar je kunt pinnen én contactloos kunt afrekenen.'

De grote vraag is: zit de consument hier op te wachten?

Een analist van de Britse telecomonderzoeker Ovum heeft daar een hard hoofd in. 'Mobiele betalingen proberen een probleem op te lossen dat voor de meeste mensen niet bestaat', zegt Jan Dawson. 'Je hoort mensen niet klagen dat het zo moeilijk is om met je creditcard of pinpas te betalen.'

De cijfers over pinbetalingen lijken hem in elk geval in Nederland gelijk te geven. Het aantal transacties is de afgelopen tien jaar met gemiddeld 8 procent toegenomen. Vorig jaar werden bijna 2,5 miljard betalingen met pin verricht, meer dan een verdubbeling ten opzichte van 2003. De campagne 'Klein bedrag? Pinnen mag', die in 2007 begon, heeft zijn vruchten afgeworpen.

Een alternatief voor de pin, en eigenlijk een voorloper van contactloos en pinloos betalen, is dit jaar de nek omgedraaid. De chipknip, ingevoerd in 1996, houdt na 1 januari 2015 op te bestaan. Winkeliers schrapten deze betaalmethode al in april. Tot eind 2014 kan de consument er alleen nog mee terecht bij snoepautomaten, parkeermeters en kantines.

De chipknip is door banken en het midden- en kleinbedrijf ten grave gedragen omdat er volgens hen nauwelijks gebruik van wordt gemaakt. Slechts 2 procent van de betalingen aan de toonbank werd gechipt.

Het voordeel van de chipknip is dat consumenten alleen maar op een akkoordknop hoeven te drukken om een betaling goed te keuren. Ze kunnen zelf bepalen hoeveel geld er in hun elektronische portemonnee zit. Een ander pluspunt: de chipknip blijft werken als de betaalautomaat bij stroomuitval of storingen even dienst weigert. Toen Nederlandse banken dit jaar onbereikbaar werden door aanvallen vanaf internet, vielen ook de betaalautomaten uit, maar konden klanten hier en daar nog wel chippen.

Sommige analisten voorzien koudwatervrees bij consumenten voor het contactloos betalen. Er heerst angst voor criminelen die het signaal tussen het mobieltje of de betaalpas onderscheppen. Dat zou in theorie onopgemerkt kunnen gebeuren, want consumenten die daarvoor kiezen kunnen met hun telefoon 'blind' betalen, bij bedragen tot 25 euro (of tot een totaal van 50 euro is bereikt). Het toestel hoeft dan niet eens aan te staan om te kunnen afrekenen.

Wie dat veiliger vindt, zeggen de banken, kan de app zo instellen dat er voor elk bedrag moet worden gepind. De NFC-chip is op commando uit- en aan te zetten. Karen de Vries van ABN Amro wijst erop dat een klant maar voor maximaal 50 euro het schip ingaat, als hij zijn mobieltje verliest of het toestel wordt gestolen.

Consumenten hoeven in ieder geval niet bang te zijn dat munten en biljetten als betaalmiddel zullen verdwijnen, laat De Nederlandsche Bank weten. 'Ouderen hebben soms nog moeite met pinnen. Mensen met een visuele handicap kunnen nog niet zonder. Het is het enige alternatief als bij storingen de pinautomaten uitvallen.' En contant geld is ook niet weg te danken voor de transacties die sommigen het liefst anoniem afhandelen. Vorig jaar werd er aan de kassa nog altijd meer contant afgerekend dan gepind.

De Nederlandsche Bank moedigt het contactloos betalen wel aan, omdat het geldverkeer er efficiënter en veiliger door wordt. Er hoeven minder geldwagens rond te rijden en de kassa's worden een minder gewild doelwit voor overvallers.

Er is een reden waarom banken opeens haast lijken te maken met mobieltjes en de contactloze betaalkaart, terwijl hun klanten niet echt snakken naar een alternatief voor hun pinpas. Er zijn kapers op de kust en ze komen uit onverwachte hoek.

Neem Google, dat in 2011 de Wallet introduceerde, een digitale portemonnee voor Android-smartphones waar gebruikers allerlei soorten betalingsmethoden in kunnen onderbrengen, maar ook de kortingskaarten die winkels verstrekken om klanten te binden. Tot nu toe heeft het internetbedrijf de Wallet alleen geïntroduceerd in de VS.

Google beleeft nog weinig lol aan zijn Wallet. Het bedrijf wilde een nieuw middel scheppen om informatie over de gebruikers te verzamelen om hen te bestoken met gerichte advertenties. Maar het bedrijf betaalt zulke hoge vergoedingen aan de creditcardmaatschappijen dat het toelegt op elke transactie.

Ook een creditcardmaatschappij als Visa zou graag op de mobiele telefoon willen zitten, liefst als voornaamste afhandelaar van transacties. 'Alle partijen voelen aan hun water dat een consument niet drie of vier betaalapps gaat installeren of gebruiken', zegt een insider. 'Wie de meest gebruikte portemonnee op een telefoon beheerst, kan daar het meest aan verdienen.'

Onder de vreemde kostgangers die op een rol azen in het contactloos betalen bevindt zich Trans Link Systems, uitbater van de OV-chipkaart. 'Na de invoering vroegen de vervoersbedrijven zich af of je niet meer met de kaart kan doen', zegt woordvoerder Anita Hilhorst. 'Vooral op NS-stations is het handig. Je wilt daar snel een broodje of een krant kunnen afrekenen. De OV-chipkaart heb je dan toch al bij de hand.'

Trans Link Systems heeft vorig jaar een paar maanden proeven gedaan. Die zijn positief verlopen, zegt Hilhorst. 'We besluiten waarschijnlijk volgende maand of we ermee doorgaan, hoe en met welke partijen.'

Betalen zonder portemonnee of pinpas

Nederland telt tienduizenden 'pinmijders'

Kampioen in mobiel betalen: Starbucks

Klanten van de koffieketen Starbucks kunnen in de VS al jaren betalen voor hun frappuccino coffee vente zonder hun portemonee of pinpas tevoorschijn te halen. Het bedrijf heeft daarvoor een app geïntroduceerd voor de mobiele telefoon waarop de consument met zijn creditcard een tegoed kan bijschrijven. Bij elke bestelling wordt het bedrag van dat tegoed afgeschreven, net zoals in Nederland treinreizigers op saldo reizen.

Al 10 miljoen koffiedrinkers gebruiken de app en elke week wordt er 4 miljoen keer mee afgerekend. Dat is 10 procent van alle mobiele betalingen in de VS. Daarmee is Starbucks de grootste verwerker van mobiele transacties.

Margo van Wijgerden woordvoerder Mobiel Betalen in Leiden

Pinnen mag dan al jaren zijn ingeburgerd, er zijn nog steeds winkels en bedrijven waar de klant alleen contant kan afrekenen. Het gaat om 5 procent van alle bedrijven, meldt de Stichting Bevorderen Efficiënt Betalen (SBEB). De betaalpas wordt geaccepteerd door alle grootwinkelbedrijven in de detailhandel, 100 procent van de tankstations, 95 procent van het mkb in de detailhandel en in meer dan 70 procent van de horeca. De acceptatie van de betaalpas in de ambulante handel (marktkramen) is meer dan 50 procent. Volgens de SBEB denken de 'pinweigeraars' dat elektronisch betalen duurder is. De stichting wijst op onderzoek waaruit het tegendeel blijkt: pinnen kost 21 cent, contant betalen 3 cent meer.

undefined

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden