Ronde 2: Wie opent vandaag frontaal de aanval op Trump?

'Ronde Twee', zo is het tweede Republikeinse debat gedoopt. Alsof het een bokswedstrijd is. Er staat vannacht veel op het spel voor de kandidaten die geen Donald Trump heten. Maar hoe onderscheid je je van een onorthodoxe koploper die praat in 'sound bites' en alle conventies aan zijn laars lapt? 'Boeiend!', aldus een treiterende Trump over de verwachte aanvallen op zijn persoon.

Donald Trump tijdens het eerste Republikeinse debat, zes weken geleden. Rechts Jeb Bush, achter hem gouverneur Scott Walker.Beeld afp

De locatie van het debat, de presidentiële bibliotheek van Ronald Reagan in Californië, kon niet toepasselijker. Want net als het geval was bij Reagan, kan Trump onderhand de 'Teflon-kandidaat' worden genoemd. Naar de antibaklaag in pannen: wat hij ook doet of zegt, het rumoer glijdt van hem af.

Maar zal dat vandaag ook het geval zijn? De druk is groot op de tien kandidaten waarmee de miljardair vandaag de ring in gaat om Trump te lijf te gaan. Omdat een flink deel van het debat zal gaan over de buitenlandse politiek, een zwakke plek van Trump, liggen er kansen.

Willen de Amerikanen nou écht een president die Al Quds, een onderdeel van de Iraanse Revolutionaire Garde, verwart met een trouwe Amerikaanse bondgenoot, de Koerden? Die Mexico en China bestempelt als grote vijanden? De vraag is alleen wie van de tien het zal aandurven. Een blunder door één van hen, of een vlijmscherpe reactie van Trump, kan dodelijk zijn.

Aan het grote debat om 02.00 doen 11 kandidaten mee. De rest gaat daarvoor, vanaf middernacht, in debat met elkaar.Beeld CNN

Jeb Bush: van favoriet tot 'Meneer 6 procent'

Bush is onmiskenbaar het grootste slachtoffer van Trumps populisme. De man die voorbestemd was voor een gevecht met Hillary Clinton en die 100 miljoen dollar in zijn verkiezingskas had is nu teruggevallen tot slechts 6 procent in de peilingen. Met de andere, gevestigde kandidaten dacht Bush lange tijd dat de zomerflirt van de Republikeinse achterban van korte duur zou zijn. Want stond de onbekende en politiek onervaren Texaanse gouverneur Rick Perry vier jaar terug ook niet aan kop? Perry moest daarna snel afhaken, onder andere na een debatblunder.

Bush, die in het eerste debat niet uit de verf kwam, moet nu gaan erkennen dat Trump zich een deel van het Republikeinse electoraat heeft toegeëigend. Met Ben Carson, de neurochirurg die ook stijgt in de peilingen, kiest de helft van de Republikeinen voor een 'outsider'. Maar liefst 60 procent van de kiezers in de voorverkiezingen, zo blijkt uit een peiling, wil in 2016 een politieke buitenstaander (Trump of Carson) om Washington te veroveren.

Deze anti-establishmentgolf voorspelt niet veel goeds voor de robotachtige Bush. Hij worstelt zichtbaar met zijn nieuwe, beperkte rol. Tijdens het eerste debat benadrukte de oud-gouverneur wat hij allemaal had bereikt in Florida. Maar het maakte geen indruk op de 24 miljoen kijkers. 'Maak duidelijk waar je voor staat', adviseerde voormalig Obama-adviseur David Axelrod de Bush-telg dinsdag.

Dat is voor een groot deel het probleem van Jeb Bush: veel Republikeinen, met name uit het conservatieve deel, krijgen geen hoogte van hem. Bush kan zijn conservatieve profiel versterken door Trump hard aan te vallen. Want de vastgoedmagnaat was ooit toch een aanhanger van de Democraten?

De druk op Jeb Bush is groot om Donald Trump nu hard aan te pakken. De vraag is echter of hij het vanavond zal aandurven. En of hij erin slaagt de miljardair van zijn stuk te brengen.Beeld epa

Carly Fiorina: de powerlady met pit

Breekt Carly Fiorina, de ex-baas van Hewlett Packard, uit de groep van 'kansloze' kandidaten door terug te slaan richting Trump? Die vraagt hangt al dagen boven het CNN-debat, na de denigrerende opmerkingen van Trump over Fiorina's uiterlijk. 'Kijk naar dat gezicht', zei de miljardair tegen zijn medewerkers in zijn vliegtuig. 'Zou iemand daarop stemmen?'

'Trump is een entertainer, ik ben een leider', was haar zuinige reactie tot nu toe. Ze reageerde deze week ook met een nieuwe commercial, getiteld 'Kijk naar dit gezicht', waarin vrouwelijke kiezers de revue passeren. Maar Fiorina heeft nu de kans, terwijl miljoenen ogen op haar zijn gericht, om zich te onderscheiden. Ze kan Trump aanvallen op zijn talloze vrouwonvriendelijke uitspraken en zich positioneren als een alternatief voor hem: een 'outsider' die een miljardenbedrijf leidde.

Fiorina, die al genoemd wordt als vicepresidentskandidaat, moet echter oppassen. Ze mag niet overkomen als een radicale, boze feministe die wil scoren met een goedkope aanval. Daar houden Republikeinen niet van - zelfs niet het vrouwelijke deel.

Carly Fiorina op campagne in New Hampshire. Zal ze van zich afbijten en een stempel drukken op het debat? Zes weken geleden mocht ze niet meedoen omdat ze te laag in de peilingen stond. Nu stijgt ze in de polls.Beeld ap

Ben Carson en de rest

Omdat Jeb Bush er niet in slaagt zijn aanhang enthousiast te maken voor zijn kandidatuur, met name de conservatieve, gelovige kiezers, stijgt neurochirurg nu flink in de peilingen. Hij nadert Trump zelfs. De ietwat saaie, bedachtzame Carson is nu opgeklommen tot de tweede plaats: 23 procent in de peiling. Trump staat op 27 procent.

Carson is alles wat Trump niet is: rustig en bescheiden. 'Iemand met weinig energie', zo noemde Trump hem weinig vleiend. Omdat Carson het zo goed doet, zal Trump mogelijk het vuur op hem openen. Carson kan opnieuw scoren door vooral zichzelf te blijven. Wel is de druk groot op hem om met concrete voorstellen te komen voor een 'nieuw Amerika'.

De overige 12 kandidaten zitten in een lastige positie. Gelddonors morren omdat ze onderaan blijven bungelen. Trump zuigt alle aandacht op. Gouverneur Scott Walker van Wisconsin stond voor het eerste Republikeinse debat op de derde plaats, nu op de zevende. Tenzij ze vannacht de aandacht op zich vestigen, rest na morgen het 'Rick Perry-scenario': roemloos afhaken vanwege gebrek aan geld en steun van de kiezer.

Voormalig neurochirurg Ben Carson wordt steeds meer een bedreiging voor Donald Trump. Veel kiezers bewonderen de conservatieve Carson. Hij was in 1987 de eerste chirurg die een aan het hoofd vergroeide Siamese tweeling wist te scheiden. De operatie duurde 22 uur.Beeld ap
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden