Rond Pingjum loop je over de oudste dijken van Friesland

Caspar loopt

Aflevering 48: hoe het Friese landschap is ontstaan, zie je het best op de Pingjumer Gulden Halsband.

Nog even de zeedijk op, uitkijken op de Waddenzee, en dan, via een voetgangersbrug over de N31 naar de Pingjumer Gulden Halsband, binnendijken rondom het dorp Pingjum, de oudste dijken van Friesland. Voor een beter begrip van het ontstaan van het Friese landschap. De wandeling voert over de resten van de dijken, soms lijken het niet veel meer dan fikse bermen tussen de weilanden. Moeilijk voor te stellen dat dit rond 1100 zeeweringen waren. Gebouwd toen de bewoners zagen dat het land rondom Pingjum soms wel, maar vaak ook niet onder water liep, want zo ging dat, ergens kwam het droge tevoorschijn, ergens ging water over in land. Op die punten kon een beetje verhoging het land definitief afschermen van de zee. En de vette zeeklei bleek fantastische landbouwgrond.

Ik loop vandaag niet alleen, maar met Flip van Doorn, wandelaar, journalist en vooral de schrijver van een mooi boek over zijn oudoom Jacobus Craandijk, 'de wandelende dominee', de eerste wandelaar, in de ogen van Van Doorn, en dat is dan ook de titel van zijn boek. Maar daarover later meer.

Van Doorn weet ook nogal wat over het Friese landschap en hij schrijft de teksten voor de routegids van het nieuwe Elfstedenpad, waarvan we ook een stukje lopen. Waar je tegenaan loopt, zegt hij, is dat de waterwegen nog altijd de kortste verbindingen vormen in Friesland.

Caspar loopt

Caspar Janssen loopt een jaar lang door Nederland en brengt al doende het landschap in kaart, en daarmee de planten, dieren, mensen en kwesties van het Nederlandse land.

Het water vormde het landschap en bepaalde de logische plek voor steden en dorpen. Pas veel later ontstonden de rechte lijnen, vaak haaks erop, eerst in de vorm van spoorwegen, daarna in de vorm van autowegen. Wie mooie wandel- of fietsroutes maakt in Friesland wil de oude logica van het landschap volgen, maar in de praktijk moet je vaak omlopen via minder aantrekkelijke routes, aldus Van Doorn.

Dus gaat het ook vandaag soms over asfaltwegen tussen raaigrasland en maisvelden. Dan weer een mooi plekje, of een glimp van hoe het zou kunnen zijn. Even voor Witmarsum een blokkade door koeien op de grasdijk. Ze blijven halsstarrig poseren tegen de achtergrond van een Friese wolkenlucht.

Meer over