Rond Nederland durft niemand de pensioenleeftijd te verhogen

Buitenlandse regeringsleiders vrezen sociale onrust...

Van onze verslaggever Robert Giebels

amsterdam Er zit een uniek element in het crisispakket waar het Nederlandse kabinet deze week mee kwam. Het bevat een maatregel voor de lange termijn: de verhoging van de AOW-leeftijd van 65 naar 67 jaar. In de landen rond Nederland buitelen de stimuleringsmaatregelen over elkaar heen, maar ze zijn uitsluitend op de korte termijn gericht. En die termijn wordt vaak weer ingegeven door de periode die de regering rest tot de volgende verkiezingen.

Bovendien vrezen regeringsleiders her en der sociale onrust. Ze vinden dit daarom geen moment om met ingrijpende hervormingen te komen van het kaliber ‘verhoging pensioenleeftijd’.

In België dreigt de budgettaire situatie volledig te ontsporen. Het financieringstekort gaat naar ruim 4 procent volgend jaar, de staatsschuld naar 97 procent (circa 350 miljard euro) en de symbolische kaap van 100 procent (het land heeft meer schuld dan het in een jaar verdient) wordt in 2012 gepasseerd. Ongeveer de helft van het financieringstekort wordt niet door de huidige crisis veroorzaakt.

Het Belgische plan om de crisis aan te pakken bevat eenmalige en kortetermijnzaken, zoals versnelde uitvoering van investeringen in spoor en metro; lagere btw voor nieuwbouwhuizen, lagere energierekening voor de burgers. Ook zou de btw voor de horeca omlaag kunnen. Dat kost 500 miljoen euro. Waar het geld vandaan moet komen, is onduidelijk.

Waar de politieke partijen actief zwartepieten over de schuldvraag van de financiële malheur, wekt premier Van Rompuy niet de indruk dat haast geboden is om de problemen op te lossen. Dit najaar, bij het opstellen van de begroting voor 2010, zal er gepast op de crisis gereageerd worden.

Ook in Groot-Brittanië geen hervormingen. Een buitensporig begrotingstekort van 9 procent dit jaar en 11 procent volgend jaar slaat alle politieke daadkracht dood. Bovendien loopt de werkloosheid snel op. De belangrijkste maatregel die de regering-Brown nam – afgezien van het te hulp schieten van de bankensector – is het verlagen van de btw. Maar bedrijven geven die verlaging niet door aan hun klanten.

De Britten schamperen over de 12,5 miljard euro die de btw-verlaging kost. Was dat bedrag slim gebruikt om bedrijven rechtstreeks te helpen, dan was het effect misschien wel het dubbele geweest.

De maatregelen die Duitsland neemt, zijn voor de middellange termijn. Allerlei bestaande plannen om de infrastructuur, schoolgebouwen en de zorg te verbeteren, worden naar voren gehaald. De bedoeling ervan is om snel effect te sorteren. Als dat gebeurt, wordt de maatregel verlengd.

Dat geldt voor het meest succesvolle plan: de naar Nederland overgewaaide schrootpremie voor oude auto’s. Die heeft instantsucces. Opel had werktijdverkorting willen aanvragen, maar doordat Duitsers hun vervuilende auto’s inruilen voor kleine, nieuwe, schone, moest de Opel-fabriek op volle toeren doordraaien. Ook Italiaanse en Franse automakers profiteren van de schrootpremie.

In Frankrijk is de vrees voor sociale onrust het grootst. Er zijn al miljoenen mensen in alle tweehonderd Franse steden de straat op gegaan. De regering-Sarkozy heeft het vaste voornemen dat elke stimuleringsmaatregel binnen de eigen regeerperiode effect moet hebben. Een verhoging van de pensioenleeftijd is ondenkbaar zonder massaal protest.

De overeenkomst met Duitsland is dat Frankrijk er niet voor kiest de consumptie aan te jagen – in Nederland goed voor eenderde van de economische groei – maar zo snel mogelijk te investeren in zaken die toch al op het programma stonden. Zo krijgt de industrie (auto’s, treinen en vliegtuigen) de helpende hand, worden havens verbeterd en komt het kanaal van de Seine naar het noorden er eerder dan aanvankelijk de bedoeling was.

In Frankrijk spreekt de regering wel over structurele maatregelen, maar niet in relatie tot de crisis. Het ambtenarenapparaat moet zeer fors worden ingekrompen. Ziekenhuizen, politie, onderwijs en justitie moeten het in het meest extreme scenario met de helft van de mensen gaan doen.

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden