Rond Irak dreigt regionale oorlog

De sektarische strijd in Irak en Syrië dreigt uit te lopen op een oorlog die de hele regio kan meesleuren. Terwijl de Verenigde Staten en Iran elkaar heel voorzichtig naderen in beider pogingen de opmars in Irak van de jihadistische beweging ISIS te stuiten, slijpen overal soennieten en sjiieten de messen.

AMSTERDAM - Alle signalen kwamen dinsdag verder op rood te staan. De sjiitische Iraakse regering die meer olie op het sektarische vuur werpt met krijgshaftige, onverzoenlijke verklaringen. De leider van Hezbollah in Libanon, die dreigt zijn strijders naar Irak te sturen om de sjiitische heiligdommen daar te beschermen. Het soennitische Saoedi-Arabië, dat er door Bagdad van beschuldigd wordt de 'genocide' in buurland Irak aan te wakkeren.


De Verenigde Naties sloegen meerstemmig alarm. Volgens secretaris-generaal Ban Ki-moon is er een 'reëel risico van verder sektarisch geweld op massale schaal, binnen Irak en erbuiten'. De speciale VN-gezant in Irak, Nickolay Mladenov, sprak van een toestand die 'levensbedreigend' is voor Irak en tevens 'een ernstig gevaar voor de regio' behelst.


De zwaarste waarschuwing kwam van de VN-commissie die oorlogsmisdrijven in Syrië onderzoekt. Een regionale oorlog staat mogelijk op het punt van uitbreken, aldus de onafhankelijke deskundigen, nu het conflict in Syrië een omslagpunt heeft bereikt en is overgeslagen naar Irak. 'We zijn zeer bezorgd', zei het Thaise commissielid Vitit Muntarbhorn in Genève.


De Verenigde Staten dringen er bij de Iraakse premier Nouri al-Maliki, een sjiiet, op aan het wantrouwen bij de soennitische minderheid te sussen door meer soennieten in zijn regering op te nemen. Ook de Iraanse regering lijkt bij Bagdad te pleiten voor toenadering tussen de twee religieuze groepen.


Maliki doet precies het tegenovergestelde: hij dreigt de 'verraders' onder de soennitische politici en legerofficieren aan te pakken. Ongekend harde taal klonk dinsdag in een verklaring van zijn regering over het soennitische buurland Saoedi-Arabië, dat ISIS 'financieel en moreel' steunt. 'Wij houden ze verantwoordelijk voor de gevolgen daarvan, waaronder misdrijven die genocide genoemd kunnen worden.'

Milities

Maliki gedraagt zich op het ogenblik niet zozeer als een staatsman, maar als een militair bevelhebber die zijn manschappen naar de overwinning leidt. Tienduizenden sjiitische mannen hebben zich gemeld als vrijwilliger voor de strijd tegen de soennitische milities in het noorden van het land.


Een grote rol is daarbij weggelegd voor de goed getrainde strijders van sjiitische groeperingen als Khata'ib Hezbollah, de Badr Organisatie en het aan Iran gelieerde Asa'ib Ahl al-Haq, die zich op het hoogtepunt van het vorige sektarische conflict in Irak (2006-2007) niet onbetuigd lieten.


Welke rol buurland Iran bij dit alles speelt, is niet helemaal duidelijk. Teheran wil dat de Iraakse crisis wordt ingedamd, maar tegelijk hecht het aan Irak als een door sjiieten gedomineerde bondgenoot. Het hoofd van de Iraanse elite-eenheid Quds Brigade, generaal Qassim Suleimani, is in Bagdad om te overleggen met de Iraakse leiders. Waarnemers houden er rekening mee dat hij tevens Iraakse milities (met name Asa'ib Ahl al-Haq) gaat mobiliseren die eerder zijn getraind in Iran.


Volgens de Iraanse website Tabnak hebben zo'n 5.000 Iraanse vrijwilligers zich op de site www.harimshia.org gemeld om de sjiitische steden in Irak te beschermen tegen het soennitische gevaar.


Een nog onheilspellender aanbod daartoe kwam dinsdag uit Libanon. Sayed Hassan Nasrallah, leider van de sjiitische beweging Hezbollah, zal zijn manschappen naar Irak sturen om de sjiitische heiligdommen te beschermen, indien daartoe een verzoek komt. Dit meldt de Libanese nieuwssite NOW.


'Wij zijn bereid in Irak vijf maal zoveel martelaren te offeren als we in Syrië hebben gedaan', zei Nasrallah op een partijbijeenkomst. De heiligdommen in Irak zijn volgens hem 'veel belangrijker dan die in Syrië'.


Hezbollah speelt al een grote rol in de Syrische burgeroorlog. Daar vechten duizenden strijders mee aan de zijde van het leger van president Bashar al-Assad.

Pagina's 7, 8 en 9: de strijd in Irak escaleert

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden