Profiel

Ron Meyer, kind van Heerlen-Noord, wordt het gezicht van de rehabilitatie van zijn verarmde geboortewijk

Voormalig SP-voorzitter Ron Meyer wordt directeur van het ‘stedelijke vernieuwingsproject’ Heerlen-Noord, het stadsdeel waar hij opgroeide. Hij kan er werk maken van zijn opvattingen over kansenongelijkheid.

Ariejan Korteweg
Ron Meyer na de verkiezingen voor het Europees Parlement, toen hij nog voorzitter van de SP was. Hij zou kort daarna opstappen vanwege het grote verlies van de partij. Rechts SP-fractievoorzitter Lilian Marijnissen. Beeld Bart Maat / ANP
Ron Meyer na de verkiezingen voor het Europees Parlement, toen hij nog voorzitter van de SP was. Hij zou kort daarna opstappen vanwege het grote verlies van de partij. Rechts SP-fractievoorzitter Lilian Marijnissen.Beeld Bart Maat / ANP

Hij heeft er gewoon voor moeten solliciteren, zoals ieder ander. Toch kon het haast niet missen: Ron Meyer (40) wordt programmadirecteur van Heerlen-Noord. Elke andere benoeming had verwondering gewekt.

Heerlen-Noord is een speciaal stukje Nederland. Speciaal vanwege de bevolkingssamenstelling: twee op de drie mensen heeft er een heel laag inkomen. Speciaal ook vanwege de oorzaak daarvan. Vroeger was Heerlen rijk, de kompels verdienden in de mijnen een prima loon, ze woonden in knappe huizen en maakten van Heerlen een welvarende stad met een stevige middenstand.

In 1974 sloot de laatste mijn. Er was weinig werk in de regio, zeker de beter betaalde banen waren schaars. Zo kon het gebeuren dat Ron Meyer, kind van Heerlen-Noord, in betrekkelijke armoede opgroeide. Als jongetje van twaalf belde hij zijn oma om hulp omdat zijn ouders de energierekening niet meer konden betalen.

Zes gezonde levensjaren minder

Het is de openingsscène van zijn vorig jaar verschenen boek De Onmisbaren, dat een bestseller werd. Meyer, vakbondsman, voormalig voorzitter van de SP en opgeleid als fiscaal jurist, geeft in dat boek stem aan de mensen zonder wie de samenleving stil zou vallen: de vuilnisophalers, caissières, thuiszorgers, pakketbezorgers, treinschoonmakers, beveiligers. Mensen die als er een pandemie heerst niet de luxe hebben vanuit huis te kunnen werken. En die, Meyer wordt niet moe het te vertellen, toch al zes gezonde levensjaren minder in het verschiet hebben.

Het boek maakt zichtbaar dat veel problemen waar Nederland mee kampt op klassenverschillen berusten: waar je wieg staat, is van grote invloed op je kansen. Meyer voelt zich verwant aan Franse schrijvers als Edouard Louis en Didier Eribon en aan de Britse filmer Ken Loach, die een vergelijkbare analyse maken.

Heerlen-Noord – de naam klinkt als een stadswijk, in werkelijkheid woont meer dan de helft van de Heerlenaren aan ‘de overkant van het spoor’ – werd door de rijksoverheid aangewezen als een van de zestien ‘stedelijke vernieuwingsgebieden’ die planmatig moeten worden aangepakt. In zekere zin is dat een vervolg op de destijds verguisde ‘krachtwijken’ van oud-minister Ella Vogelaar, later Vogelaarwijken genoemd. De ambitie: over 25 jaar moet het niet meer uitmaken of je wieg in Heerlen-Noord stond of elders. Een brede alliantie van gemeente, rijk, politie, scholen, woningbouwcorporaties en een zorgverzekeraar slaat de handen ineen om dat mogelijk te maken.

On-Nederlandse ongelijkheid

Lodewijk Asscher werd vorig jaar, na zijn vertrek uit de landelijke politiek, gevraagd kwartiermaker voor het project te worden. Asscher schrok van wat hij aantrof: ‘Een prachtig stuk Nederland, met een on-Nederlandse ongelijkheid’, was zijn typering.

Meyer was een van de mensen die hem wegwijs maakte in Heerlen, de twee vonden elkaar gemakkelijk en herkenden veel in elkaar. Asscher werd op de maaltijd uitgenodigd bij het gezin Meyer. Ze gingen samen wandelen, van het prachtige Maankwartier bij het station met zijn mediterrane uitstraling naar Meezenbroek, Zeswegen en verder. ‘Je voelt de demarcatielijnen’, zegt Asscher. ‘De ene straat kleurt bij het EK helemaal oranje, in de andere zie je overal schotelantennes en mannen in djellaba.’

Toen het verkennen gedaan was, moest er een programmadirecteur komen, om leiding te geven aan een groep van acht medewerkers. Maar vooral: om naar buiten toe het gezicht van het project te worden. Een ‘verbinder pur sang’ werd volgens de advertentie gezocht, die ‘zelfsturend’ en ‘koersvast’ is, en in staat is ‘buiten de kaders’ te denken. Een klassiek programma van verheffing moet gestalte krijgen, wonen, werken, leren, leefbaarheid en gezondheid moeten worden aangepakt. Asscher: ‘Je hebt hier een langdurig engagement nodig.’

Volgens Asscher kan Heerlen veel leren van wat Marco Pastors als projectleider in Rotterdam-Zuid doet. De voormalig wethouder van Leefbaar Rotterdam geeft daar – met succes – al tien jaar leiding aan het nationaal programma Rotterdam-Zuid, bedoeld om het stadsdeel te rehabiliteren.

Rehabilitatie na tegenslag in de politiek

Ook voor Meyer persoonlijk zal de aanstelling als een rehabilitatie voelen. Hij werd gezien als de partijvoorzitter die de SP na Jan Marijnissen nieuwe dynamiek kon geven, ook vanwege zijn analytische kwaliteiten. De mislukte campagne voor de Europese verkiezingen van 2019 luidde zijn voortijdige vertrek in. Meyer, sinds 2006 raadslid in Heerlen, maakte al eerder bekend zich in 2022 niet herkiesbaar te stellen. Een paar dagen na zijn vertrek uit de raad in maart, kan hij aantreden als programmadirecteur.

Voor een jongen uit Zeswegen voelt dit als een missie, zegt Meyer. Want help je Heerlen-Noord, dan help je de hele stad vooruit. ‘De strijd tegen het onrecht van de kansenongelijkheid komt uiteindelijk ten goede aan de hele samenleving. Dit is me op het lijf geschreven.’ Zo ziet ook Asscher dat: ‘Hij komt op zijn bestemming. Het is een stoere stap om bestuurder te worden.’

Ook voor Asscher, door burgemeester Roel Wever van Heerlen bij zijn aantreden als kwartiermaker zelf gepolst of hij projectleider voor Heerlen-Noord wilde worden, betekenen de ‘stedelijke vernieuwingsgebieden’ een nieuwe start. ‘Ik ga altijd vrolijk naar Heerlen toe. Dit soort werk zou ik vaker willen doen, omdat het zo wezenlijk is. Je hebt direct contact met de mensen om wie het gaat.’

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden