Rompkabinet? Ontbindingsbesluit? Termen verklaard

Controversieel, demissionair, rompkabinet... De val van het kabinet brengt mooie termen met zich mee, maar wat betekenen ze eigenlijk?

Regering - wordt gevormd door de koning(in) en de ministers

Kabinet - de ministers en de staatssecretarissen

Demissionair - is een kabinet of minister die ontslag heeft aangevraagd aan de koningin, maar nog wel lopende zaken afhandelt

Rompkabinet - een kabinet waar één of meerdere coalitiepartners uit zijn gestapt en waarvan de rest blijft om lopende zaken af te handelen en verkiezingen voor te bereiden. Vergelijkbaar: minderheidskabinet, overgangskabinet. Een rompkabinet is overigens wel ‘missionair', hetgeen iets meer vrijheid van handelen geeft. Het kan zogenoemde controversiële onderwerpen aanpakken, maar stuit daarbij allicht weer op een minderheid in de Kamer.

Controversieel - zijn te gevoelig onderwerpen voor een demissionair kabinet. Welke onderwerpen controversieel zijn, wordt bepaald door het parlement. Een argument om een controversieel onderwerp toch te behandelen, is eventuele spoedeisendheid ervan. Een rompkabinet kan wel controversiële onderwerpen bij de kop vatten, maar stuit daarbij toch ook al gauw weer op een minderheid in de Kamer.

Ontbindingsbesluit - Uiterlijk 83 dagen nadat de koning(in) het ontbindingsbesluit voor de Tweede Kamer heeft ondertekend, worden nieuwe verkiezingen gehouden. Er zijn geen regels wanneer het officiële ontbindingsbesluit moet worden genomen.

Kandidaatstelling - Zodra de koning(in) het ontbindingsbesluit heeft getekend, gaat eerst een termijn in van maximaal veertig dagen waarin de kandidaatstelling voor een nieuwe Tweede Kamer klaar moet zijn. Het is moeilijk om deze periode in te korten, omdat er veel moet worden geregeld.

Kieswet - schrijft voor hoe het moet verkiezingen moet toegaan. De verkiezingen moeten volgens de Kieswet worden gehouden op de 43e dag na de kandidaatstelling. Acht dagen daarna komt de nieuwe Tweede Kamer voor het eerst bijeen.

Kabinetsformatie - door koning(in) benoemde (in)formateur onderzoekt welke coalitie mogelijk is, kijkt naar programvorming (opstellen regeerakkoord), portefeuilleverdeling en invulling van de personele bezetting.

Geheim van Paleis Noordeinde - Wat de koning(in) bespreekt met politici en adviseurs is geheim. De koning(in) vraagt, inventariseert meningen en wensen, adviseert, spoort aan en waarschuwt, maar kan niet dwingen. Zij/hij kan bij de val van het kabinet het ontslag in principe weigeren en vragen toch nog een oplossing te zoeken. De verwachting nu is echter dat Beatrix de PvdA-ministers ontslag verleent en die van het CDA en de ChristenUnie zal vragen aan het werk te blijven.

Na met de premier, de vicepremiers, de Kamervoorzitter en de vicevoorzitter van de Raad van State te hebben gesproken, zal ze ook met de fractievoorzitters praten over wat het beste is. De koning(in) benoemt na verkiezingen informateurs en formateurs en kan, zo blijkt uit de recente geschiedenis, toch onverwachte keuzes maken na een stoet van fractieleiders, Kamervoorzitters, leden van de Raad van State en andere adviseurs te hebben ontvangen.

Zij/hij beëdigt ook het nieuwe kabinet en poseert als sluitstuk voor de traditionele bordesfoto met de ministersploeg.

Jan Peter Balkenende verlaat paleis Noordeinde maandag na zijn gesprek met de koningin. (ANP)
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.