Rommelmarkten afstruinen vanuit de luie stoel

Een fiets, een antieke spiegel, maar ook menselijke organen of een ongeboren baby. Het is allemaal te koop bij één van de vele veilinghuizen op internet....

DE VERKOPER VAN de week heet Zwelbast. Achter dat pseudoniem, ontleend aan het dinosaurus-achtige huisdier van stripheld Olivier B. Bommel, gaat verzamelaar Rob Verlint schuil. Zilveren Jugendstil sieraden, antieke beeldjes en zeldzame barometers - Verlint verkoopt het allemaal via de digitale veiling op de website Ricardo.nl.

Verlint is enthousiast over het internetplatform. 'Vroeger stond ik met mijn spullen op de vlooienmarkt, nu doe ik het vanuit de luie stoel.' Toen de verzamelaar uit Sassenheim zijn koudwatervrees had overwonnen, dreigde hij zelfs aan het veilen verslaafd te raken.

Veilen is spannend. Nadat een artikel op internet is gezet, kan iedereen een bod uitbrengen. Flits, flits, steeds weer vijf of tien gulden erbij, dat hield Verlint in het begin aan zijn pc gekluisterd. 'Ik ging nachtenlang door, en heb mijn halve huiskamer gefotografeerd om op het web te zetten.'

Verlint is niet voor niets verkoper van de week. In de digitale gemeenschap rond Ricardo.nl is hij mateloos populair. In een lange reeks positieve 'gebruikersbeoordelingen' uiten kopers die met Zwelbast - koosnaam Zwelgje - zaken hebben gedaan hun tevredenheid. 'Het contact met de mensen', daar is het Verlint dan ook met name om te doen. 'Ik verkoop mijn spullen aan advocaten, stratenmakers en hoge heren van multinationals', zegt de verzamelaar, die in het dagelijks leven commercieel manager is bij een Amsterdamse matrassenfabrikant. Die mensen zijn vaak dolgelukkig met de rariteiten die de Zwelbast de afgelopen jaren op rommelmarkten wegsleepte.

Het leukste artikel dat Verlint ooit verkocht, was een heuse Edison. Hij kocht de roemrijke muziektrofee op een ouderwetse veiling in Leiden. Hij bood daar op een verzameling bronzen beeldjes uit de nalatenschap van de Zangeres zonder Naam. 'Ik wist eerst niet eens dat het een Edison was. Toen een kennis me erop attendeerde, heb ik het beeldje bij Ricardo geveild', zegt Verlint. De koper was de manager van een beroemde Nederlandse artiest die zelf nog nooit met een Edison was gelauwerd. 'Dat is het mooie van computers, ineens kunnen gewone mensen de hele wereld bereiken', zegt Verlint.

Mensen bij elkaar brengen, laten communiceren en met elkaar laten handelen, dat is waar internet voor is gemaakt. 'Veiling' was daarom twee jaar geleden hét buzz-word onder pionierende internetondernemers. Door het enorme succes van internetveilingen in de Verenigde Staten sprongen ook bij Europese zakenlui de dollartekens in de ogen.

De internetveiling is uitgevonden door het Californische echtpaar Omidyar. Voor de lol bouwen de Omidyars in 1995 een eenvoudige website waar verzamelaars elkaar kunnen vinden voor het ruilen van allerlei prullaria. Ze besluiten dat veilen een leuke manier is om prijzen van artikelen vast te stellen.

Het principe van de veiling is simpel. Het te verkopen artikel wordt enige dagen op de veilingwebsite gezet. Geïnteresseerde koopjesjagers kunnen een bod uitbrengen. Als de veilingperiode afloopt, gaat het artikel naar de hoogste bieder. De feitelijke uitwisseling van de spullen en de betaling worden meestal tussen de deelnemers onderling geregeld.

Dat werkt. De website, eBay gedoopt, trekt al snel honderduizenden liefhebbers. Verrast door het succes gaan de Omidyars per transactie een kleine vergoeding vragen. In vijf jaar tijd groeit eBay uit van een hobby tot een winstgevende multinational. De internetveiling is met bijna 19 miljoen vaste klanten en een jaaromzet van ruim 1 miljard gulden één van de grootste successen van internet.

Pas in 1998 opent Europa de ogen voor het fenomeen van de veiling op internet. De Brit Tim Jackson, columnist bij de zakenkrant Financial Times, begint Quixell, later QXL.com. In Nederland zijn Verzamel.net, Kunstveiling.nl (het huidige Ricardo.nl) en uBiedt.nl de eersten.

Het Amerikaanse succes blijkt in Nederland lastig te kopiëren. 'De formule slaat hier niet echt aan', zegt directeur W. van Os van uBiedt. De hoge verwachtingen waar uBiedt vorig jaar nog vol van was, zijn ernstig bekoeld. 'Nederlanders hebben hun adresjes wel voor hun antiek, verzamelaars vinden elkaar in talloze clubs. Dit landje is te klein voor succesvolle veilingsites', aldus Van Os.

N. Vrijhoeven van concurrent Ricardo.nl beaamt dat de Nederlandse veilingsites minder snel groeien dan verwacht. Maar zijn enthousiasme is onverminderd groot. 'Internet gaat langzamer dan je denkt. Ik geloof er heilig in dat veilen heel erg leuk is. Mensen moeten alleen de toegevoegde waarde van internet nog ontdekken', aldus Vrijhoeven.

Begonnen als Kunstveiling.nl, later Veiling.com en dit jaar, na de overname door het Duitse digitale veilinghuis Ricardo, omgedoopt tot Ricardo.nl, zijn kunst, antiek en design nog altijd de voornaamste aandachtsgebieden voor het digitale veilinghuis. 'Maar ook in computers, elektronica en verzamelproducten als postzegels groeien we nog steeds', zegt Vrijhoeven. E. Keegstra van Verzamel.net is ook gematigd positief. 'Mij valt de groei niet eens tegen.'

Vanuit dit internetoptimisme zijn er dit jaar tientallen nieuwe veilingsites uit de grond gestampt. Doordat de meesten gebruik maken van standaard-veilingsoftware en iedereen eBay als voorbeeld neemt, lijken de sites sprekend op elkaar. De surfende consument ziet door de bomen het bos niet meer. Daarom hebben een aantal slimmeriken zoekmachines ontworpen die met één zoekopdracht verschillende veilingsites afstruinen. Voorbeelden zijn te vinden op Veilingsites.com en Veil.nl.

Deze diensten zijn waarschijnlijk geen lang leven beschoren. Van de tientallen veilingsites hebben alleen de grootsten bestaansrecht, want hoe meer gebruikers en hoe meer producten, des te levendiger de handel.

Naast marktomvang is voor goede handel vertrouwen nodig. Maar juist dat is voor internetondernemers een lastig punt. In de VS komen veilingkopers regelmatig bedrogen uit. eBay is verschillende keren in het nieuws geweest doordat duistere individuen een ongeboren baby, of een paar honderd kilo drugs ter veiling aanboden. Dat verpest de geloofwaardigheid van de website.

In navolging van eBay proberen veilingexploitanten rond de websites een hechte community te creëren van verzamelaars die allemaal serieuze spullen verkopen.

Ook Zwelbast hamert op het belang van vertrouwen. Hij merkt dat zijn klanten de eerste keer vaak huiverig zijn. Dankzij de op de website geplaatste gebruikersbeoordelingen durven ze desondanks met hem in zee te gaan. 'Die beoordelingen zijn dus echt goud waard', zegt Verlint.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden