Rome gaat op eigen wijze om met Haider

DE traditionele kerstboom op het St. Pieterplein in Rome wordt dit jaar geleverd door de Oostenrijkse provincie Karinthië. Dit was enkele maanden geleden al bekend, waaruit blijkt dat in ieder geval Vaticaanstad zich niets heeft aangetrokken van de Europese boycot van Oostenrijk en 'de wolf van Karinthië', in Rome de...

In Italië waren er meer, die vanaf het begin de quarantaine van de noordelijke buurman negeerden. Fatsoenlijke democraten zoals burgemeester Illy van Triëst en de volksvertegenwoordigers van de drie aan Oostenrijk grenzende deelstaten weigerden de contacten te verbreken. Nooit problemen gehad met Haider.

Zeker, de overbekende verbale uitglijders van Haider in eigen land waren verwerpelijk, maar in het programma van diens Freiheitlichen konden deze Italianen niets rechts-extreems ontdekken. Zij waren overigens enkelen van de weinigen die de moeite hadden genomen het programma in eigen taal (en het Sloveens, ten behoeve van de Sloveense minderheid) te laten vertalen. Zodat ze wisten waarover ze het hadden.

In het aangrenzende Slovenië - met smart wachtend op toetreding tot de Europese Unie en nauw samenwerkend met Oostenrijk en het noorden van Italië - werd de boycot evenmin begrepen. De politici aldaar hielden verder wijselijk hun mond over deze 'interne Europese aangelegenheid'.

In Italië echter, een van de vijf Founding fathers van het verenigde Europa, nam de affaire-Haider een onverwachte en door Brussel zeker niet bedoelde wending.

Haider werd het instrument waarmee links en rechts onderling en het noorden en zuiden elkaar te lijf gingen. Nadat hij begin dit jaar door linkse politici uit Rome, onder wie oud-premier D'Alema, definitief was bestempeld als de nieuwe Hitler werden in het noorden demonstratief moties aangenomen, waarin men zich met buurman solidair verklaarde.

Hier en daar werd hij tot ereburger benoemd en de Duitstalige minderheid in Alto Adige (Zuid-Tirol) droomde dat er een nieuwe Führer was opgestaan. Hetgeen problemen opleverde voor de postfascistische Nationale Alliantie (AN), de tweede oppositiepartij en theoretisch, althans volgens de motieven van de boycot, Haiders natuurlijke bondgenoot.

AN is nationalistisch, de partij mijmert nog wel eens over Groot-Italië, inclusief het verloren Istrië. Germaanse megalomanie (door Haider nooit verwoord, maar in Zuid-Tirol in diens mond gelegd) is een gruwel. Zomin Haiders lof voor de SS past in de kraam van AN. Terwijl AN zich van zijn fascistische verleden probeert te ontdoen, komt daar ineens Haider, door Brussel belangrijk gemaakt.

AN-leider Fini, de bondgenoot van oppositieleider Berlusconi, kwam woorden tekort om Haider als 'xenofoob' en als 'onze natuurlijke tegenstander' af te serveren. Hij steunde de boycot van harte. Tevergeefs: dankzij Haider is hij voor Democratisch Links, de postcommunisten die in Rome sinds 1996 de grootste regeringspartij vormen, een nationaal risico, want door Brussel te chanteren.

Hetzelfde geldt voor Umberto Bossi, leider van de afscheidingsbeweging Liga Noord. Berlusconi en Fini hebben hem na de door hen gewonnen regionale verkiezingen afgelopen april bereid gevonden volgend voorjaar gezamenlijk de landelijke verkiezingen in te gaan. 'Roma ladrona!', Rome de dief, is de voornaamste slogan van Liga Noord. Niets willen de aanhangers van de beweging weten van de zakkenvullers uit de mezzogiorno, Rome en de rest van het zuiden.

Jammer voor Bossi dat hij sommige ideëen van Haider - meer eigen bestuur voor de regio's, minder centrale macht in Brussel - uit de aard van zijn zaak onderschrijft. Bossi was ineens antisemiet en dus ongeschikt als komende regeringspartner. Het duurde even voordat Bossi het antwoord had: de grootvader van zijn vrouw was door de nazi's omgebracht in Dachau. Hij kon dus onmogelijk antisemiet zijn.

De 'zaak Haider' begon in Italië dus onsmakelijke vormen aan te nemen. De RAI maakte zijn reputatie als staatsomroep waar met een tv-documentaire waarin Karinthië werd neergezet als een soort concentratiekamp in de Alpen. De huidige controleurs van de omroep, overwegend afgezanten van links, wreven in hun handen.

Inmiddels zijn Haider en echtgenote weer in Umbrië en Rome gesignaleerd en heeft minister Dini van Buitenlandse Zaken na het opheffen van de boycot verklaard dat Haider als toerist welkom blijft. Dini: 'Maar over politiek moet hij hier z'n mond houden.' Een alleszins redelijk en vooral begrijpelijk verzoek.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden