Reportage verkiezingen rio de janeiro

Romario werpt zich op als verlosser van Rio: ‘Hij steelt niet van het volk. Hij ís het volk!’

Oud-voetballer Romario, nu senator, voert campagne voor het gouverneurschap in Rio de Janeiro. Foto Foto Dario de Dominicis

Met Romario werd Brazilië wereldkampioen. Maar kan de voetballer ook in de politiek de verwachtingen van het Braziliaanse volk waarmaken? Zo zelfverzekerd als hij was op het voetbalveld, zo ongemakkelijk beweegt hij zich als politicus. 

Met zichtbare tegenzin loopt Romário de Souza door de straten van Rio de Janeiro. Stijfjes glimlachend duwt hij voorbijgangers kaartjes in handen. ‘Romário’, staat erop. ‘Met de moed om deelstaat Rio te veranderen.’ De 52-jarige voetballegende hoopt op 7 oktober gouverneur van het door geweld geplaagde Rio te worden. Maar campagnevoeren zit hem niet in het bloed.

Zo zelfverzekerd als Romário was op het voetbalveld, zo ongemakkelijk oogt hij als politicus. De oud-PSV’er steekt stoïcijns zijn duim omhoog voor de selfies, mompelt af en toe iets onverstaanbaars en loopt dan snel weer verder. Romário’s zwijgzaamheid wordt ruimschoots gecompenseerd door een campagnemedewerker die achter de voormalig voetballer aanloopt. ‘Hier komt Romário’, brult hij door een megafoon. ‘De man die Brazilië wereldkampioen maakte.’

Niet links of rechts, maar vooruit

Het is niet voor het eerst dat Romário campagne voert. Nadat hij in 2009 zijn voetbalcarrière vaarwel zei, kozen de inwoners van Rio hem als federaal Kamerlid voor de linkse partij PSB. Vier jaar later werd hij senator. Nu is hij kandidaat voor Podemos, een partij die ‘niet links of rechts is, maar vooruit gaat’.

Iedere Braziliaan kent o baixinho (‘het kleintje’) zoals Romário in de volksmond heet. Dat helpt in de strijd om stemmen. Bovendien is hij opgegroeid in een favela van Rio en vooral onder de armere kiezers wekt dat sympathie. Hij staat tweede in de peilingen, de kans is reëel dat hij de run off op 28 oktober wint.

Als hij wordt gekozen, wacht hem een lastige taak. Rio is vrijwel bankroet en het geweld loopt de spuigaten uit. President Michel Temer stuurde begin dit jaar het leger naar de stad, maar de situatie is sindsdien alleen maar verslechterd. Romário wil vierduizend extra militaire politieagenten de straat op sturen en is van plan een legergeneraal tot minister van Veiligheid benoemen. ‘Ik ga een einde maken aan de roofovervallen’, aldus de kandidaat met vastberaden blik.

Hij zegt te hebben genoten van zijn PSV tijd. ‘In Nederland is het veilig, de bevolking kan er in alle rust leven’, vindt hij. ‘Het is wat dat betreft niet te vergelijken met Rio.’ Toch zou hij niet terug willen. ‘Ik hou van Rio’, zegt hij. ‘Hier kom ik vandaan en ik wil als politicus iets terug doen voor de mensen die mij zoveel liefde hebben gegeven.’

Inzet voor gehandicapten

Romário wordt geflankeerd door een 2 meter lange kleerkast, een andere breedgeschouderde man duwt een steekwagentje met daarop een speaker vooruit. Romário’s jingle schalt onafgebroken en loeihard door de straten. Rondborstige vrouwen dansen uitbundig op de funk carioca, een populair ritme uit de favela’s van Rio. ‘Romário’, schalt uit de speaker. ‘Hij is alles wat Rio nodig heeft!’

Voorbijgangers verdringen zich om een selfie te maken met de voormalige spits. Een van hen is de 35-jarige Ana Cristina de Oliveira. Ze aait haar 15-jarige verstandelijk gehandicapte zoon Gustavo over het hoofd. ‘Ik stem zeker op Romário’, zegt De Oliveira. ‘In het Congres heeft hij zich enorm ingezet voor gehandicapten. Dankzij hem kan Gustavo nu sporten.’

Het verbeteren van de situatie van Brazilianen met een handicap is Romário’s stokpaardje. Het was zelfs zijn reden om de politiek in te gaan. Dat heeft alles te maken met zijn dochter Ivy, dertien jaar geleden geboren met het downsyndroom. ‘Niemand in dit land bekommert zich om gehandicapten’, aldus De Oliveira. ‘Alleen Romário.’

4 miljoen euro schuld

Maar de afgelopen maanden is Romário vooral negatief in het nieuws. De oud-spits heeft een schuld van ruim 4 miljoen euro, omdat een bar failliet is gegaan waarvan hij mede-eigenaar was. Justitie beschuldigt hem ervan bezittingen op naam van familieleden te hebben gezet, om inbeslagname te voorkomen. In juli namen autoriteiten twee auto’s in beslag, eerder al moest Romário twee appartementen inleveren. De politicus ontkent iets misdaan te hebben.

Romário’s belangrijkste tegenstanders worden overigens van veel ergere misdaden beschuldigd. Tegen Eduardo Pães, nummer één in de peilingen, loopt een strafrechtelijk onderzoek. Hij was burgemeester van Rio de Janeiro tijdens de Olympische Spelen en zou miljoenen achterover hebben gedrukt. Oud-gouverneur Anthony Garotinho is begin september veroordeeld tot 5 jaar gevangenisstraf wegens corruptie en het vormen van een criminele organisatie.

‘Hij was een geweldig voetballer’, zegt Luis Moreira, een 60-jarige man die een witgoedzaak komt uitgelopen en bijna tegen Romário opbotst. ‘Nu is hij zoals alle politici, niet te vertrouwen dus.’ Moreira weet nog niet op wie hij gaat stemmen. ‘Romário is een dief, maar een minder erge dief dan de anderen’, zegt hij peinzend. ‘Maar ik beslis pas in het stemhokje.’

Lunchtijd

Na twee uur kaartjes uitdelen is het bijna tijd om te lunchen. Romário lijkt wat op te fleuren van dat vooruitzicht. Zijn ogen beginnen te stralen, zijn heupen bewegen plotseling mee met de muziek en er breekt een oprechte lach door op zijn gezicht. ‘Romário is eerlijk!’, aldus de man met de megafoon. ‘Hij steelt niet van het volk. Hij ís het volk!’

Dan komt er een vrouw aan, ze grijpt Romário bij de arm en laat een foto van haar zieke moeder zien. Romário omhelst haar krampachtig, mompelt iets over ziekenhuizen bouwen en wil verder lopen. Maar de vrouw klampt zich huilend aan hem vast. ‘Alsjeblieft Romário’, smeekt ze. ‘Je moet me helpen.’ Romário’s campagneleider grijpt in. ‘De auto staat achter je’, sist ze in zijn oor. ‘Je kunt hier nu weg.’

Braziliaans vips in de politiek

Romário is niet de enige bekende Braziliaan die een politieke carrière nastreeft. Zijn oude voetbalmaatje Bebeto (José Roberto Gama de Oliveira) zit in het parlement van deelstaat Rio, en hoopt dit jaar te worden herkozen. 

Ook de beroemde funk carioca muzikant MC Carol probeert parlementariër van Rio worden. 

Op federaal niveau dingt plastisch chirurg Robert Rey mee, hij is zowel in de Verenigde Staten (Dr. Hollywood) als in Brazilië (Dr. Rey) een beroemde tv-persoonlijkheid. Ook Marcos Harter ambieert een plek in het federaal Congres. Harter behaalde in 2017 de laatste ronde van de Brazliaanse Big Brother, maar werd gediskwalificeerd na het aanranden en mishandelen van een mede-kandidaat.

Harter zou niet de eerste reality tv-ster zijn die in het Congres belandt. Jean Wyllys won Big Brother in 2005, en is sinds 2010 Tweede Kamerlid.

 Wyllys is het eerste openlijk homoseksuele Kamerlid van Brazilië, en doet het goed als politicus. Hij is fervent voorvechter van meer rechten voor de lhbt-gemeenschap, en wordt dit jaar waarschijnlijk voor de tweede keer herkozen.

Jean Wyllys, won in 2005 Big Brother en is sinds 2010 parlementslid.
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.