Romantische criticaster

Van de 'kunstsalon' hield schilder, schrijver en kunstcriticus Diederik Kraaijpoel niet. Van ambachtelijke kunst des te meer.

Een uiterst controversieel figuur, met vele bewonderaars en aanhangers, maar net zoveel tegenstanders en vijanden. Dat was het zelfverkozen lot van schilder, schrijver en kunstcriticus Diederik Kraaijpoel, één van de meest omstreden personen in de Nederlandse kunstwereld. Vrijdag werd bekend dat hij vorige week woensdag in zijn woonplaats Groningen op 83-jarige leeftijd is overleden.


Kraaijpoel heeft zich altijd gekeerd tegen, wat hij noemde, de 'nieuwe salon': het circuit van ideetjes-kunstenaars dat door een publiek van ingewijden werd omhelsd. En die in de musea voor moderne kunst werden gepromoot en op de Nederlandse academies ten voorbeeld gesteld. Ze vertegenwoordigden voor hem kunst als de nieuwe kleren van de keizer.


Met lede ogen had hij namelijk gezien hoe de kunst zich de afgelopen honderd jaar van herkenbaar en figuratief naar conceptueel en minimaal ontwikkelde - door niemand begrepen en daardoor, volgens Kraaijpoel, zwaar gesubsidieerd. Terwijl goede kunst volgens hem eerder door hard werken en nederigheid ontstaat, en dan zichzelf verkoopt zonder dat de belastingbetaler daarvoor moet opdraven.


Kraaijpoel begon als leraar op de middelbare school en gaf daarna veertig jaar les aan de Groningse Minerva Academie. Gevraagd om zijn gepeperde opvattingen op papier te zetten, begon hij te schrijven aan wat uiteindelijk een trilogie werd: De nieuwe salon, Was Pollock kleurenblind? en Reputaties. Ze werden bekend en berucht door het stevige taalgebruik waarin hij stelling nam voor het ambachtelijke handwerk en tegen het te snel verkregen succes van charlatan-kunstenaars.


Zelf schilderde Kraaijpoel in een traditionele stijl, veel naar de natuur. Hij behoorde tot de 'Noordelijke realisten', een groep figuratieve schilders met een zwaar romantische inslag. Tot Kraaijpoels favoriete onderwerpen behoorden dieren, planten, bomen en vooral onherbergzame landschappen met rotsig gebergte, een hoge onbereikbare horizon en temidden daarvan een eenzame wandelaar. Zijn grote voorbeelden waren de schilderijen van Jacob van Ruisdael, Hercules Seghers en de Amerikaan Frederic E. Church.


In 2009 ontving hij de Sacha Tanja Penning, voor zijn verdiensten voor de figuratieve kunst in Nederland.


Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.