Roma duiken niet langer weg

Zigeuners functioneren slecht. Behalve klagen kunnen zij ook discussiëren over wat ze er zelf aan kunnen doen...

Terwijl in het centrum van Oss op paaszaterdag honderd neonazi’s van de Nederlandse Volks Unie (NVU) demonstreren, omdat ‘het overleven van het blanke ras op het spel staat’, begint op een steenworp afstand in buurtcentrum De Binnenstad een bijeenkomst, waar Nederlandse Sinti en Roma discussiëren over de vraag waarom zij arm zijn en worden gediscrimineerd.

Geen enkele groep in Nederland boekt zo weinig vooruitgang als degenen die vroeger vaak zigeuners werden genoemd. De werkloosheid onder de Roma en Sinti die in woonwagenkampen wonen, is bijna 80 procent. Hun kinderen doen het slecht op school en veel gezinnen hebben schulden. Het wordt tijd dat de groep daar zelf ook eens oplossingen voor bedenkt, vindt de stichting Roma Emancipatie, die de bijeenkomst heeft georganiseerd.

De NVU-demonstratie laat echter zien waar het probleem zit, vindt Almir Abdula, een 23-jarige Roma-ondernemer uit Druten. Met hemzelf gaat het prima, verzekert hij. Discriminatie doet hem niets. ‘Maar hoe kunnen we integreren als we feitelijk nog steeds niet worden geaccepteerd? Vandaag is er die neo-nazidemonstratie en in mijn dorp ken ik ook veel nazi-jongeren. Ze zeggen dat wij de aso’s zijn. Maar wie maakt de bushokjes kapot en wie is de hangjeugd? Misschien moeten we elkaar eerst eens ontmoeten, zodat ze leren wie wij zijn.’

Dát ze worden gediscrimineerd, staat volgens de aanwezigen wel vast. Het bleek ook uit een studie van de Anne Frankstichting in 2004. Kleine werkgevers weigeren Roma en Sinti nog altijd als werknemer en in winkels voelen zij zich vaak bejegend als potentiële dief. ‘Gezien de relatief hoge criminaliteit is dat niet geheel onbegrijpelijk, maar niettemin wordt het door velen ervaren als beledigend en discriminerend,’ aldus het rapport.

Het probleem speelt veel minder bij de beter opgeleide ‘nieuwe’ Roma, die vanwege de oorlog in voormalig Joegoslavië in Nederland terecht zijn gekomen en die meestal niet in kampen of woonwagens, maar in gewone huizen wonen. ‘Aanvankelijk dacht ik: waar zeurt iedereen toch over’, zegt Klaudija Berisha (25), die zestien jaar geleden naar Nederland kwam. ‘Maar ondertussen begrijp ik wat er wordt bedoeld. Er is een groep zoals wij, met wie je makkelijk in contact komt en die nergens last van heeft. Daaronder zit een groep die je met een beetje moeite kunt bereiken. Maar daaronder zitten de mensen die zelfs wij nauwelijks kennen en die wel degelijk problemen hebben.’

Met die groep heeft onderwijsadviseur Wilbert Seuren veel ervaring. Toch komt hij met een van de weinige succesverhalen over de integratie van Roma en Sinti. Ze gaan over het onderwijs aan kinderen van woonwagencentra in en om Veldhoven. Tot voor drie jaar geleden ging het daar slecht mee, net zoals in andere gemeenten waar al zeker twee generaties Roma en Sinti opgroeien. In de gezinnen was sprake van extreme taalachterstand, ongepast gedrag, slechte huisvesting en lage inkomens, zegt hij.

Die situatie veranderde nauwelijks, want vóór 2004 werd de leerplicht slecht gehandhaafd, omdat de ouders dat structureel tegenwerkten. Toen ging de knop om. Gemeente en school bemoeiden zich nadrukkelijk met de groep, stelden strenge eisen op het gebied van schoolverzuim, maar boden tegelijkertijd steun om aan de eisen van Nederlandse bureaucratie te kunnen voldoen.

Sindsdien gaat het langzaam maar écht beter, zegt Seuren. Als de 5-jarige kinderen op school komen, spreken de meesten geen woord Nederlands. Maar onder meer dankzij de inzet van jonge Sinti-vrouwen als klassenassistent blijven ze trouw komen. Ze halen nu zelfs de Cito-toets. ‘Er bestaat dus een oplossing; wegduiken kan niet meer. Het wordt tijd dat andere gemeenten eens in Veldhoven gaan kijken.’

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden