Rolls Royce struikelt over innovatie

Amsterdam De bijna-crash van een 'superjumbo' A380 vorige week roept vragen op over het hoge innovatietempo in de vliegtuigindustrie. Motorfabrikant Rolls Royce is in de wedloop naar het lichtste en energiezuinigste vliegtuig mogelijk te hard gegaan.

'Qantas. Qantas never crashed', antwoordt idiot savant Dustin Hoffman in de film Rain Man als Tom Cruise hem wanhopig vraagt met welke luchtvaartmaatschappij zijn autistische broer dan wél durft te vliegen. Van elke luchtvaartmaatschappij is immers wel eens een toestel neergestort, voor zover Cruise weet. Maar van Qantas dus niet, althans niet in het straalvliegtuigentijdperk.


De Australische luchtvaartmaatschappij was zijn illustere reputatie van 'veiligste ter wereld' bijna kwijt geweest. Vorige week donderdag ontsnapte een passagiersvliegtuig met 459 inzittenden op het nippertje aan een fatale crash. Na het opstijgen brak brand uit in een van de motoren. Een explosie volgde, waarna rondvliegende scherven uit de motor de vleugel beschadigden. De piloten konden het vliegtuig ternauwernood veilig aan de grond zetten.


Motorbranden komen vaker voor. Meestal hebben ze weinig gevolgen. Grote straalvliegtuigen hebben vier motoren, maar kunnen ook met twee motoren in de lucht blijven. Het toestel dat bij de bijna-ramp betrokken was, een Airbus 380, was echter zo goed als nieuw. Het was in september 2008 in gebruik genomen en had er slechts 8.166 vlieguren opzitten.


Zorgwekkender is dat rondvliegende motorstukken de vleugel doorboorden. De motoren zijn in principe zo ontworpen dat dit onmogelijk moet zijn. Onderzoek van het Qantas-toestel toonde echter aan dat de motorscherven het hydraulisch en het elektrisch systeem hadden beschadigd. De piloten konden hierdoor sommige vleugelflappen niet meer bedienen.


Het incident komt voor Airbus ongelegen. De productie van het paradepaard A380 begon net op stoom te komen. Vijf maatschappijen hebben in totaal 37 A380's in hun vloot opgenomen en Airbus heeft 238 bestellingen binnen. Maar om de ontwikkelingskosten van ruim 12 miljard euro terug te verdienen, moet de Europese vliegtuigbouwer minstens 450 superjumbo's verkopen. De vliegtuigfabrikant waarschuwde dat door het Qantas-incident de productie volgend jaar vertraging oploopt.


De beschuldigende vingers wijzen vooral in de richting van Rolls Royce. De Britse vliegtuigmotorfabrikant, die zich in 1973 afsplitste van de gelijknamige automaker, heeft de Trent 900-motoren ontworpen die nu problemen blijken te geven. Singapore Airlines, dat elf A380's bezit, trof na het Qantas-incident olievlekken aan in drie Airbus-motoren. De maatschappij besloot daarop zijn A380-vloot voorlopig aan de grond te houden. Ook Qantas vond bij een inspectie olie in de motoren van drie A380's. De laatste jaren zijn vier keer eerder technische problemen gerapporteerd met Trent 900-motoren in A380's. Het ging daarbij om hevige trillingen, slijtageplekken en een scheur in een olieleiding.


Gisteren werd duidelijk dat een verkeerd gemonteerde lagerkast de oorzaak was van de motorbrand. Rolls Royce zegt dit probleem snel te kunnen verhelpen, maar menigeen vraagt zich af waarom deze constructiefout niet al tijdens de testfase aan het licht is gekomen. Experts wijzen erop dat de motoren tijdens hun testvluchten nooit het equivalent van 8.000 vlieguren halen.


De Trent 900 is bovendien een nieuw type vliegtuigmotor, ontworpen voor de volgende generatie vliegtuigen, die grotendeels van kunststof zijn gemaakt. Om aan strengere milieueisen te kunnen voldoen, vragen vliegmaatschappijen om geluidsarmere, energiezuiniger vliegtuigen. Wellicht heeft Rolls Royce de grenzen van de techniek opgezocht onder de druk zo snel mogelijk een stille, brandstof besparende motor te ontwikkelen.


Rolls Royces Amerikaanse concurrent Pratt & Whitney kan profiteren van de problemen. Airbus-klanten kunnen ook kiezen voor een A380 met motoren van Engine Alliance, een joint venture tussen Pratt & Whitney en General Electric. De A380's van Air France en Emirates hebben deze motoren, en daar zijn tot dusver geen defecten aan gemeld.


De Airbus 350, het middelgrote passagiersvliegtuig dat vanaf 2013 de Boeing 787 Dreamliner moet beconcurreren, kan echter alleen met Trent 900-motoren worden uitgerust.


Ook concurrent Boeing kampt met tegenslag door problemen met Rolls Royce-motoren

Ook Airbus' concurrent Boeing kampt met tegenslag door haperende Rolls Royce-motoren. Het testprogramma van de Boeing 787 Dreamliner moest in augustus tijdelijk worden stopgezet, omdat Rolls Royce de vliegtuigmotoren niet op tijd kon leveren. Het toekomstig vlaggenschip van Boeing is voorzien van motoren van het type Trent 1000. Rolls Royce stelde de levering aan Boeing uit nadat een Trent 1000 ontplofte en brokstukken uitspuugde tijdens een test op de grond. De oorzaak zou inmiddels verholpen zijn. Dinsdag brak er tijdens een testvlucht met de Dreamliner brand uit in de cabine. De storing zat in een elektrisch paneel en hield geen verband met de motoren, aldus Boeing. De brand, die een noodlanding noodzakelijk maakte, is echter wel reden voor nieuw oponthoud in de testfase. De eerste levering van de Dreamliner wordt daarom vrijwel zeker opnieuw uitgesteld. De Japanse luchtvaartmaatschappij All Nippon Airways zou half februari de eerste Dreamliner ten doop houden, maar moet waarschijnlijk wat langer geduld oefenen.


Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden