Rol islam in Bengalese grondwet brengt regering onder vuur

De regering van Bangladesh ligt onder vuur van links en rechts. Het conflict gaat over de rol van de islam in de grondwet. Islamisten zijn boos over het schrappen van een verwijzing naar Allah in de preambule en het toevoegen van 'secularisme' als een pijler van de staat. Seculiere groepen zijn boos dat de islam is gehandhaafd als staatsreligie.

AMSTERDAM - Nadat eind juni het parlement had ingestemd met de grondwetswijziging, gingen eerst linkse en seculiere groepen de straat op om te protesteren. De secularisering van de grondwet gaat volgens hen lang niet ver genoeg. Zondag was het de beurt aan islamistische groeperingen.


In de grondwetskwestie echoën hoogte- en dieptepunten uit de 40-jarige geschiedenis van het land na. Na de onafhankelijkheid van 1971 kreeg Bangladesh (83 procent moslims, 16 procent hindoes) een strikt seculiere grondwet. Als 'fundamentele beginselen' van de staat noemde de preambule 'secularisme, nationalisme, democratie en socialisme'.


President Ziaur Rahman, aan de macht gekomen na een militaire coup, verving in 1979 'secularisme' door de frase 'absoluut vertrouwen in de Almachtige Allah'. Ook liet hij de grondwet beginnen met de religieuze aanhef 'Bismillah ar-rahiman ar-rahim'. Een volgende juntaleider voegde in 1988 de clausule toe dat de islam 'de religie van de staat' is.


Sinds 2008 regeert in Bangladesh de Awami Liga, die bij uitstek de seculiere idealen van 1971 belichaamt. Maar hoewel de partij de overmacht heeft in het parlement (230 van de 300 zetels), durft premier Sheikh Hasina het nog niet aan om, zoals beloofd, de seculiere grondwet van 1972 geheel te herstellen.


Zij laat het initiatief tot nu aan het Hooggerechtshof. Dat verklaarde vorig jaar de grondwetswijziging van 1979 (vervangen van 'secularisme' door 'vertrouwen in Allah') ongeldig. Die uitspraak werd 30 juni door het parlement bekrachtigd.


Maar over de wijziging van 1988 (islam als staatsreligie) heeft het hof nog een zaak lopen. In afwachting van die uitspraak wil de regering niet haar vingers branden. De bevolking van Bangladesh is zeer godsdienstig en alles wat kan worden uitgelegd als anti-islam, wordt door de oppositie tegen de regering gebruikt. Premier Hasina heeft gezegd de religieuze gevoelens van het volk niet onnodig te willen kwetsen.


Sara Hossein, mensenrechtenadvocaat in Dhaka, noemt de nieuwe grondwet 'een allegaartje'. 'Er is geen enkele consistentie. Dit kan helemaal niet: eerst zeggen dat de staat seculier is, en in een volgend artikel dat de islam de staatsreligie is. Het gaat tegen elke juridische en menselijke logica in.'


Volgens Hossein heeft premier Hasina 'verraad' gepleegd aan de idealen van de onafhankelijkheid. 'Dit is een klap in het gezicht van degenen die onze vrijheid hebben bevochten.'


Hongerstaking tegen regerende Awami Liga

Leiders van de Bengalese oppositie hebben woensdag in Dhaka een hongerstaking gehouden. De actie is onderdeel van een reeks protesten tegen wat de oppositie ziet als pogingen van de regerende Awami Liga om de parlementsverkiezingen van 2014 naar haar hand te zetten.

Tot de grondwetswijzigingen waarmee het parlement op 30 juni instemde, behoort het schrappen van het fenomeen 'waarnemend regering'. Sinds 1996 moesten regeringen in Bangladesh negentig dagen vóór de verkiezingen aftreden om plaats te maken voor een neutraal zakenkabinet, dat als taak had onpartijdig de verkiezingen te organiseren. In 2007 echter trok dit zakenkabinet de macht aan zich en bleef twee jaar aan. Mede daarom verklaarde het Hooggerechtshof in mei de betreffende grondwetsbepaling ongeldig.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden