ANALYSE

Rohingya, de verschoppelingen van de regio

Het conflict met de Rohingya-moslims in Myanmar dreigt over te slaan naar de buurlanden, die inmenging vrezen van IS. Bangladesh vangt duizenden vluchtelingen op, in Maleisië werden vijf Myanmarezen vermoord.

Rohingya-familie in een vluchtelingenkamp in Bangladesh, december vorig jaar. Beeld NurPhoto via Getty Images

Toen in Maleisië op 5 januari vijf arbeidsmigranten uit Myanmar bloedig werden afgeslacht door een groep landgenoten, duurde het niet lang voordat het woord 'Rohingya' viel. Al snel daarop gingen Myanmar en Maleisië elkaar verbaal te lijf. De twee bijna-buurlanden hebben een hoog oplopende ruzie over de Rohingya, de zwaar vervolgde moslimminderheid in het westen van Myanmar. Maleisië beschuldigt Myanmar van 'etnische zuivering' en 'genocide' op de Rohingya, en Myanmar beschuldigt Maleisië ervan te stoken in zijn binnenlandse politieke problemen.

De moordpartij, in een buitenwijk van de hoofdstad Kuala Lumpur, maakt voor de Maleisiërs duidelijk hoe makkelijk het geweld van Myanmar zich over Zuidoost-Azië kan verspreiden. Dat is iets wat de regio liever niet ziet gebeuren. De bloedige vervolging van de (moslim-)Rohingya door boeddhisten is een levensgevaarlijke mix, die religieus geweld in landen als Maleisië, Indonesië en Singapore kan ontsteken. Bovendien kan Islamitische Staat (IS) daarvan profiteren.

De Rohingya zijn al tientallen jaren de verschoppelingen van de regio. Zij worden in Myanmar niet beschouwd als volwaardige burgers en leven in hun provincie Rakhine onder een onvervalst apartheidsregime. In 2012 barstte er in de provincie een golf van geweld los. Rohingya-dorpen werden platgebrand door opgehitste boeddhisten en de bewoners werden vermoord of verdreven. De resterende Rohingya leven sindsdien in dorpen en wijken die in toenemende mate op getto's zijn gaan lijken. Ruim 100 duizend Rohingya belandden in geïmproviseerde vluchtelingenkampen waar zij nagenoeg verstoken zijn van hulp.

De Rohingya uit Myanmar in Bangladesh. Beeld AFP

Beter bestaan

Tienduizenden Rohingya vertrokken met wrakke houten boten en gingen op zoek naar een beter bestaan. Zij werden prooi van mensenhandelaren, die hen verkochten aan plantage-eigenaren in Maleisië. Duizenden andere Rohingya strandden in Thailand en Indonesië. In een gezamenlijke actie hebben de landen in de regio vorig jaar een einde gemaakt aan deze mensenhandel. Dat beroofde de Rohingya van de belangrijkste uitweg uit de uitzichtloze situatie in Myanmar.

In oktober van dit jaar keerde het geweld in Rakhine terug, in een nieuwe vorm. Islamitische strijders van een tot dan toe onbekende rebellenbeweging vielen enkele politieposten bij de grens met Bangladesh aan en maakten daar wapens en munitie buit. Het leger sloeg keihard terug. Myanmarese militairen sloten het noorden van Rakhine af en begonnen een bloedige tegenactie, waar tal van burgers het slachtoffer van zijn geworden. Berichten over brandstichtingen, verkrachtingen en moorden kwamen naar buiten, maar zijn moeilijk te verifiëren omdat geen buitenlandse waarnemers en journalisten tot het gebied worden toegelaten.

Wat wel kan worden gemeten, is het aantal Rohingya dat als gevolg van dat hernieuwde geweld de grens met Bangladesh over vluchtte. Volgens de Verenigde Naties zijn dat er sinds oktober 65 duizend geweest - alleen in de afgelopen week waren het er al 22 duizend. Op een totaal van 1,3 miljoen Rohingya is dat een aanzienlijk aantal.

De Rohingya in Bangladesh. Beeld AFP

'Etnische zuivering'

De exodus is zo groot dat het Maleisische ministerie van Buitenlandse Zeken openlijk spreekt over een 'etnische zuivering'. De Maleisische premier Najib Razak zei tijdens een protest in Kuala Lumpur: 'De wereld mag niet stilzitten en toekijken hoe daar genocide wordt gepleegd.' Hij riep zelfs de VN en het internationaal gerechtshof in Den Haag op in te grijpen.

Het opduiken van gewapende strijders in Rakhine maakt de hele regio erg nerveus. Deze nieuwe moslimrebellen worden geleid vanuit Saoedi-Arabië en er schijnen contacten te zijn met Taliban in Pakistan en Afghanistan. Maleisië en Singapore vrezen dat er ook contacten zijn met IS in Syrië. Voor die contacten bestaan tot nu toe weinig aanwijzingen. Wel is in Maleisië een man gearresteerd die volgens de geheime dienst een aanhanger van IS zou zijn en die plannen zou hebben voor aanslagen in Myanmar.

De bloedige moord op vijf Myanmarese arbeiders in Kuala Lumpur bleek achteraf helemaal niets met geloof te maken te hebben gehad en dus ook niets met het Rohingya-probleem. De mannen, die werkten in een televisiefabriek, waren volgens de Maleisische politie aangevallen door dorpsgenoten uit Myanmar die een oude dorpsvete kwamen uitvechten.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden