Rog krijgt kleur

Wil je weten hoe de natuur werkt, dan zijn scans niet goed genoeg.

Zo mooi kijk je een rog zelden onder de motorkap. De hele roggenglorie ligt open: de enorme vleugels (uitgegroeide borstvinnen eigenlijk), de ogen, de kieuwen, de lege buikholte, het skelet - van kraakbeen, roggen hebben net als haaien geen bot. Het is een langsnuitvlinderrog, Gymnura crebripunctata, uit de familie der vlinderroggen. Ze bevolken (sub)tropische zeeën en kunnen 30 tot 400 cm groot worden.


Deze rog is behandeld met (kraak)beenkleuring, een klassieke techniek om het inwendig skelet zichtbaar te maken. Dat gaat met twee kleurstoffen, Alcian Blue voor kraakbeen en Alizarin Red S voor bot en gemineraliseerd weefsel (zoals hier). Hij wordt daarna gebleekt met waterstofperoxide, wat de huidpigmenten verwijdert, en gedompeld in trypsine, een darmenzym dat het vlees oplost maar het collageen dat de vis bij elkaar houdt intact laat. De vis wordt daarna in glycerine gelegd, om huid en vlees onzichtbaar te maken. Doordat de brekingsindex van collageen vrijwel gelijk is aan die van glycerine lijkt het vlees te verdwijnen. Daarna wordt het dier op een lichtbak gefotografeerd.


Het is monnikenwerk dat een paar dagen duurt. Maar dan heb je wel een prachtig 3D-beeld waar je helemaal doorheen kunt kijken. Nadeel is dat het alleen kan met dieren van hooguit 1 cm dik en 15 cm lang. Zo groot is ook dit beestje, een bijna voldragen embryo uit een door Mexicaanse vissers gevangen vrouwtjesrog.


De foto is gemaakt door Adam Summers, ook bekend als Fishguy, hoogleraar biomechanica aan de University of Washington in Seattle en specialist in de voortbeweging van vissen. Summers was adviseur bij de animatiefilm Finding Nemo. Hij maakt de foto's voor zijn onderzoek, maar ze worden vanwege hun schoonheid ook geëxposeerd, nu in het Aquarium van Seattle.


Maar is Fishguy met zijn kleuring nog wel state of the art? Je kunt vissen tegenwoordig toch scannen met CT en MRI? Je snijdt zo zelfs forse haaien elektronisch in plakjes en draait ze naar believen: digitaal ontleden. Klopt, maar voor het begrijpen van de 3D-structuur van het hele dier blijft kleuren onmisbaar. Zacht weefsel is op CT niet te zien, en MRI heeft te weinig resolutie.


Bij deze foto ging het Summers om de scharnierende gewrichtjes in de vleugels, die cruciaal zijn voor de voortbeweging - het vliegen eigenlijk - van de rog. Het patroon voorspelt hoe de hele vleugel zich gedraagt, en dat is interessant voor ontwerpers van robots.


Uitleg: Martien van Oijen, NCB Naturalis, Adam Summers, University of Washington, Seattle.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden