Roergebied schaart zich ondanks schandalen rond SPD

Al 33 jaar regeren sociaal-democraten in Noordrijnland-Westfalen. En bij de deelstaatverkiezingen op 14 mei stevent de SPD opnieuw op een overwinning af....

'Het is allemaal kapot. Dat doet je pijn aan de ziel.' Ingenieur Manfred Rhau loopt door de grote hal, waar de Ruhrorter scheepswerf tot voor een paar jaar binnenschepen bouwde. 'Over de hele wereld varen schepen van ons.'

Nu werkt er nog een vijfde van het personeel en worden alleen reparaties verricht. De rondliggende stukken schroot geven de hal een rommelige aanblik. 'We zijn van een vijfsterrenhotel naar een frietkraam gegaan.' Het is een bekend drama in het Roergebied, ooit de motor van het Wirtschaftswunder.

Kolen worden alleen nog met zware subsidie gedolven. Trotse metaalbedrijven, die deel uitmaakten van firma's als Krupp en Thyssen, moesten de poort sluiten. De concurrentie uit Oost-Europa en Azië is moordend.

Noordrijnland-Westfalen is economisch ingehaald door deelstaten met modernere industrieën als Beieren en Baden-Würtemberg. Slechts heel langzaam past het Roergebied zich aan de veranderde wereld aan. De laatste hoogovens van Krupp in Duisburg-Rheinhausen worden opgeblazen, wat jammer is van het markante silhouet. Op het terrein verrijst een hypermodern logistiek centrum met de naam 'New Wave'.

Maar de arbeiders op de scheepswerf raken 'steeds depressiever'. Ze vechten een ouderwetse klassenstrijd uit met hun bazen, die net zulke lage lonen willen betalen als de Nederlandse werven. 'Ik heb nog niets gezien van die structuurverandering waar de politici het over hebben. Het duurt allemaal te lang', zegt Heinz-Peter Meyer, die scheepsschroeven repareert.

Toch zal hij bij de deelstaatverkiezingen op 14 mei weer op de SPD stemmen. 'Een arbeider die op de CDU stemt, dat kan ik me niet voorstellen. De SPD heeft veel voor ons arbeiders gedaan.' Dit staalharde principe maakt, dat de sociaal-democraten al 33 jaar achter elkaar regeren in Noordrijnland-Westfalen.

Even sloeg de SPD vorige herfst de schrik om het hart, toen bij de gemeenteraadsverkiezingen rode bolwerken als Essen en Dortmund in handen van de CDU kwamen. De kiezers straften het geklungel af van de regering-Schröder in Berlijn. Gevreesd werd voor het verlies van de belangrijkste Duitse deelstaat (18 miljoen inwoners) in mei. Dat zou de doodsklap voor Schröder betekenen.

Daar kwamen de schandalen nog bij. Maar liefst vier enquêtecommissies van het deelstaatparlement in Düsseldorf onderzoeken op het ogenblik gevallen van bevoordeling of wanbeleid. Achter het spreekgestoelte in het moderne parlementsgebouw aan de Rijn hekelt een CDU-afgevaardigde de miljoenensubsidies die de rood-groene regering vergeefs in een filmstudio pompte.

Minister-president Wolfgang Clement zit er rustig bij. Hij heeft weinig te vrezen. De opwinding over de schandalen is al weer weggeëbd. Volgens de opiniepeilingen is Clement vrijwel verzekerd van de overwinning op 14 mei, al moet de SPD moeite doen zijn kiezers daadwerkelijk naar de stembus te krijgen.

'Dertig jaar SPD is genoeg', schreeuwen de affiches van de CDU tevergeefs. De CDU heeft de ietwat stijve Jürgen Rüttgers als lijsttrekker, een Kohl-getrouwe die zelfs in zijn eigen partij slecht ligt. Zeker sinds hij als wanhoopsdaad zijn beruchte 'Kinder statt Inder'-campagne lanceerde. Daarbij wordt burgers gevraagd per briefkaart te protesteren tegen het voornemen van de regering-Schröder om Indiase computer-experts naar Duitsland te halen.

Rüttgers werpt zich op als advocaat van de kleine man. 'Wij nemen de angst van de mensen voor de globalisering serieus', zegt hij. De gewone partij-activisten waren moeilijk voor de anti-immigratiecampagne te winnen. Bij de kraampjes in de winkelstraten moeten ze de mensen weren die kortweg 'tegen de buitenlanders' willen tekenen. 'Het was een risico. Maar dat loop je altijd als je een thema op de spits drijft, en we moeten nu wel', zegt Herbert Reul, campagneleider van de CDU.

De actie werkt inmiddels als een boemerang. Rüttgers' populisme krijgt kritiek van alle zijden, zelfs uit India. Zijn campagne-optreden in Duisburg wordt verstoord door een groepje linkse jongeren met piercings in het gezicht, die een spandoek tegen racisme ontrollen en beledigingen door Rüttgers' toespraak heen schreeuwen. De oudjes in de zaal ergeren zich groen en geel, maar mogen van Rüttgers niets ondernemen.

Bij de optredens van Clement gaat het heel anders toe. De SPD kan de bondskanselier inzetten, en doet dat wel twaalf keer. Noordrijnland-Westfalen is het belangrijkste tussenstation op weg naar zijn herverkiezing. In Recklinghausen springen Schröder en Clement op het podium en zwaaien naar een enthousiaste menigte.

Schröder houdt de barstensvolle zaal voor, dat het Roergebied door de zure appel van de modernisering heen moet bijten, en dat Wolfgang Clement daarvoor de uitgelezen persoon is. Inderdaad straalt Clement dynamiek uit, wat na het twintigjarige bewind van zijn gezapige voorganger Rau niet zo moeilijk is.

Hij praat veel over de nieuwe economie en verplaatste zijn kantoor van een oud traditierijk gebouw naar een moderne glazen toren aan de Rijn. Clement toont echter ook een sociaal profiel met zijn bedelreizen langs bedrijven, die hij hoogstpersoonlijk opleidingsplaatsen voor jongeren aftroggelt.

Bij de verkiezingen heeft hij bovendien voordeel van het CDU-schandaal en de grotere tevredenheid over de regering-Schröder. 'We voelen duidelijke wind in de rug uit Berlijn', zegt SPD-campagneleider Matthias Machnig. 'Ik zeg het nog niet tegen mijn mensen, maar de overwinning is binnen.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden