Roep om vrijheid in Dancing on the Edge

Frustratie en wanhoop voeren de boventoon in de voorstellingen uit Tunesië en Syrië. Choreografisch is het rauw. Met simpele middelen tovert Halal beelden tevoorschijn die krachtig associëren met Syrië.

Foto Above zero

Dancing on the Edge, het tweejaarlijkse festival voor dans en theater uit het Midden-Oosten en Noord-Afrika, eindigt deze week met een maker uit Tunesië, het land waar de Arabische Lente in 2011 begon, en een maker uit Syrië, het land dat nu onze media en gemoederen beheerst en waar de revolutie tot een complete oorlog en reusachtige vluchtelingstroom heeft geleid. Beiden kiezen voor een collageachtige structuur en live-muziek. Frustratie en wanhoop voeren de boventoon.

Of de vier mannen in het sferisch sterke Plastic van Meher Debbich Awachri (Tunis) nu stampen, dribbelen, springen, vallen of rollen: alle bewegingen hebben een implosieve kracht, de ruggen gebogen als onder een zware last. Choreografisch is het rauw, wat iets lijkt te zeggen over hun leven nu, maar ook erg schetsmatig: zonder de soundscape van de dj was de impact onvergelijkbaar. Die laat het alledaagse leven binnen - je hoort auto's, bestekgekletter, religieuze zang, Arabische en westerse muziek - en met krakende botten en naargeestig gegalm ook de erfenis van het verleden.

Vlucht

Osama Halal vluchtte met zijn danstheatergroep van Damascus naar Beiroet. Daar maakte hij Above zero. Na de opvoeringen in Libanon en Tunesië (voor een zaal met 1.200 man publiek een ander verhaal dan optreden in de Brakke Grond) is een deel van de cast alweer vervangen; vluchtelingen zijn niet bepaald honkvast. Halals taal is gelaagd en afgewerkt, waardoor zijn emotionele stuk ook artistiek boeit.

Met simpele middelen tovert hij een enorme hoeveelheid beelden tevoorschijn, die krachtige associaties met nieuwsbeelden over Syrië oproepen en vertellen hoe hij zich voelt, weg van zijn land. Ruimtebepalend zijn drie mobiele ijzeren bedden: huis, gevangenis, puin, afdak, boot en hek ineen, afhankelijk van hoe de zes sjofel geklede dansers erachter, erop of eronder kruipen. De musici (elektronica, viool) spelen soms ook mee, als agressors.

Vrije val

Willoos over elkaar rollende dansers worden een vechtende kluwen rond de 'boot', iemand schrijft een brief naar huis en verder is er de herinnering aan geweld. Je ziet een waanzindans met talkpoeder, keihard stuiterende ballen, lichamen bungelend aan bergsporttuigjes, een krimpende lichtcirkel. Je denkt aan chemicaliën, marteling, dood en hoe de Syriërs geen kant op kunnen. De oorsprong van het kwaad manifesteert zich in een cartooneske verkleedpartij van religieuze extremisten en verstokte machthebbers.

De vrije val van de performers op een stapel matrassen tot slot is clichématig én huiveringwekkend: zo'n symbolische roep om vrijheid is thuis in Syrië onmogelijk, levensgevaarlijk.

Plastic van Meher Debbich Awachri en Above zero van Osama Halal. 4/11 en 8/11, de Brakke Grond, Amsterdam. Plastic nog 12/11 (Utrecht) en 13/11 (Rotterdam), Above zero nog 12/11 (Rotterdam) en 13/11 (Utrecht).