Nieuws

Roep om strafbaarstelling seksueel misbruik van overledene, maar minister Grapperhaus voelt er niet voor

Diverse Kamerleden en experts willen dat lijkschennis of seksueel misbruik van overledenen strafbaar wordt in Nederland. Maar ondanks verzoeken daartoe van een hoofdofficier van justitie en drie nabestaanden van een slachtoffer, weigert minister Grapperhaus van Justitie en Veiligheid de wet op dit gebied te veranderen.

null Beeld Joris van Gennip
Beeld Joris van Gennip

Twee jaar geleden spoorde de recherche een 18-jarige dader op die zich had vergrepen aan een 76-jarige overleden vrouw in een mortuarium. De dader werd via een dna-match gevonden. Justitie moest hem laten gaan en kon geen behandeling afdwingen voor een eventuele seksuele stoornis.

Naar aanleiding van de zaak pleiten drie hoogleraren voor het strafbaar stellen van lijkschennis. ‘Ik ken weinig delicten waarvan ik vind dat ze nog moeten worden opgenomen in het Wetboek van Strafrecht’, zegt hoogleraar forensische geneeskunde en gezondheidsstrafrecht Wilma Duijst (Universiteit Maastricht). ‘Maar hiervan zeg ik: doen. Zet dit recht. In Duitsland en Frankrijk is dit wel strafbaar. Het lichaam verdient respect, ook na de dood. Wat doen we als we de volgende keer sporen van deze man aantreffen bij een andere overledene? Wéér niets?

Risico’s voor de maatschappij

Ook volgens emeritus-hoogleraar Hjalmar van Marle, voormalig directeur van het Pieter Baan Centrum, en hoogleraar forensische psychiatrie en psychologie Jan Hendriks (VU) is dit een omissie in de wet die risico’s oplevert voor de maatschappij. ‘Het heeft zin deze mensen op te sporen en hen psychiatrisch te onderzoeken, om een idee te krijgen over het recidivegevaar’, zegt Van Marle. ‘Als je deze daders niet behandelt, kan het van kwaad tot erger gaan. Het gaat hier om zedendelinquenten.’

In een brief aan de nabestaanden noemt Grapperhaus de zaak ‘mensonwaardig’ en ‘schokkend voor de samenleving als geheel’. Niettemin stelt hij dat het om een ‘zeer beperkt aantal gevallen’ zou gaan en dat de daders meestal ook kunnen worden gestraft voor moord of doodslag. Volgens zijn woordvoerder zijn er bovendien nog andere ingangen in het strafrecht om dit aan te pakken, zoals ‘vernieling’, ‘grafschennis’, of wetsartikelen waarin het opgraven, vernietigen of verbergen van lijken strafbaar wordt gesteld.

Veroordelingen

In een aantal strafzaken werden daders inderdaad veroordeeld voor moord of doodslag, maar werden ze vrijgesproken van verkrachting of misbruik. Hoogleraar Duijst: ‘Nabestaanden moeten dan leven met de gedachte: hij heeft ook nog aan mijn dochter gezeten, maar hij is daarvoor niet bestraft.’ Advocaat Gerald Roethof probeerde in de zaak-Nicky Verstappen Jos B. vrij te pleiten door te hinten op de mogelijkheid dat zijn sporen pas na de dood van het jongetje op hem waren terechtgekomen.

Naar necrofilie is nauwelijks onderzoek gedaan. Wel blijkt dat lijkschennis niet altijd met moord of doodslag samengaat. In de praktijk blijven zaken verborgen, zegt Van Marle. ‘In de veertig jaar dat ik in het vak zit, heb ik dit veel vaker gehoord. Ik heb meerdere mensen gesproken die toegaven dat ze dit hadden gedaan, terwijl ze om een andere reden in therapie waren. Begrafenisondernemingen hebben er geen belang bij om dit uit te zoeken, dus ik ben ervan overtuigd dat dit vaak wordt afgedekt.’

Ook Tweede Kamerleden van D66, GroenLinks, PvdA, SP en SGP vinden dat de wet hiervoor moet worden aangepast en willen opheldering van Grapperhaus. ‘Dit is maatschappelijk onaanvaardbaar’, zegt D66-Kamerlid Maarten Groothuizen. ‘Het lijkt me goed dat Grapperhaus, in het kader van de aanpassing van de zedenwet, komt tot een strafbaarstelling.’ Kamerleden Kees van der Staaij (SGP), Kathalijne Buitenweg (GroenLinks), Attje Kuiken (PvdA) en Michiel van Nispen (SP) zeggen hierover Kamervragen te willen stellen.

Drie zussen vertellen hoe ze niet alleen ontdekten dat het lichaam van hun overleden moeder is misbruikt, maar ook dat dat niet strafbaar is. Ze vroegen het ministerie van Justitie om maatregelen, maar kregen nul op het rekest. Lees het hele verhaal.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden