Nieuws

Roep om opstappen Boris Johnson na dramatische verkiezingsnacht voor de Conservatieven

Michael Howard, de voormalige leider van de Britse Conservatieve Partij, heeft premier Boris Johnson verzocht op te stappen. Deze oproep komt na een dramatische verkiezingsnacht voor de Conservatieven, wat ook al heeft geleid tot het opstappen van de partijvoorzitter.

Patrick van IJzendoorn
De partij van de Britse premier Boris Johnson raakte twee zetels kwijt in het parlement bij de tussentijdse verkiezingen. Beeld Jessica Taylor / AFP
De partij van de Britse premier Boris Johnson raakte twee zetels kwijt in het parlement bij de tussentijdse verkiezingen.Beeld Jessica Taylor / AFP

Nota bene op de zesde verjaardag van het Brexit-referendum leden de Conservatieven een historische nederlaag. In het zuidwesten verloor de regeringspartij het plattelandsdistrict Tiverton & Honiton aan de Liberaal-democraten. Bij de parlementsverkiezingen van eind 2019 had de Conservatieve kandidaat daar nog een meerderheid van 24 duizend stemmen behaald. Niet eerder verspeelde een partij zo’n grote voorsprong tijdens een tussentijdse verkiezing.

Ondertussen heroverde Labour in het noorden Wakefield, een stad uit de Rode Muur van gedesillusioneerde Labour-stemmers die Johnson tijdens de genoemde verkiezingen had bestormd. Nadere bestudering van de uitslag leerde dat Conservatieve stemmers massaal waren thuisgebleven uit onvrede over Johnsons richtingloze en frivole leiderschap. Voor kiezers vormen tussentijdse verkiezingen als deze een buitenkans om een oordeel te vellen over de zittende regering.

De verkiezingen werden gehouden als gevolg van twee parlementaire schandalen. In Wakefield moest de Tory Imran Khan opstappen na een veroordeling wegens seksueel misbruik van een minderjarige jongen. Zijn fractiegenoot Neil Parish uit Tiverton was in de problemen gekomen, nadat hij onlangs in het parlement, al dan niet per ongeluk, een pornowebsite bezocht. In december had Johnson ook al een tik van de kiezers gekregen bij een verloren by-election in Shropshire.

Verantwoordelijkheid nemen

Na het bekend worden van de resultaten stapte partijvoorzitter Dowden op. ‘Onze aanhangers zijn boos en teleurgesteld door de recente gebeurtenissen, en ik deel deze gevoelens’, schreef Dowden, die als loyaal bekendstaat. Hij voegde eraan toe dat ‘iemand verantwoordelijkheid moet nemen’, wat kan worden opgevat als duidelijke hint aan zijn baas. Vanuit Rwanda, waar hij een top van de Gemenebestlanden bijwoont, trok Johnson het boetekleed aan, maar van opstappen wil hij niet weten.

De druk nam vrijdag toe door de interventie van Lord Howard. ‘Ik denk dat de partij en, belangrijker, het land beter af zijn met een nieuwe leider’, liet de partijveteraan weten. Dit is pijnlijk voor Johnson, omdat Howard ooit zijn beschermheer was. Als oppositieleider gaf hij Johnson achttien jaar geleden zijn eerste grote politieke functie, het woordvoerderschap Cultuur. En hij ontsloeg Johnson indertijd, nadat deze had gelogen over zijn liefdesaffaires. Howard is de eerste oud-partijleider die nu om Johnsons ontslag heeft gevraagd.

Johnson wordt al een half jaar achtervolgd door onthullingen over borrels die in 10 Downing Street werden gehouden, terwijl de rest van het land in een door hem opgelegde lockdown zat. Vervolgens zou hij daarover hebben gelogen in het Lagerhuis. De hoge inflatie, mede het gevolg van de genoemde lockdowns, speelde eveneens een rol. Ondertussen zou Johnson de partij in diskrediet brengen met zijn gedrag. Johnsons aanhangers doen het verlies af als een typische ‘mid-term blues’.

Grote schade

De vraag is nu wat Johnsons tegenstanders gaan doen om hem weg te krijgen. Ze hadden begin juni reeds een vertrouwensstemming geforceerd. Johnson overleefde dat, maar liep grote schade op. Een dergelijke stemming kan maar één keer per jaar plaatsvinden, dus op papier is de premier voorlopig veilig. Johnson kan vooralsnog op steun rekenen van zijn kabinet. Veel ministers beseffen dat zij hun functie aan Johnson te danken hebben.

Tegenover deze politieke ‘hofhouding’ staan, net als ten tijde van de Engelse Burgeroorlog in de 17de eeuw, de parlementariërs. Hun volgende kans om Johnson te wippen, dient zich aan als de kamercommissie Ethische Zaken mogelijk al voor het zomerreces tot de conclusie komt dat de premier het Lagerhuis omtrent Partygate heeft voorgelogen. Dat is normaal gesproken het einde van een premierschap. Eind juli is Johnson precies drie jaar premier.

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden