AnalyseIran

Roep om keiharde vergelding in Iran na moord op kerngeleerde

Na de moord op kerngeleerde Mohsen Fakhrizadeh roeren de haviken zich in Iran: ditmaal moet er wel keiharde vergelding volgen.

De kerngeleerde Mohsen Fakhrizadeh kwam om het leven door een ontplofte bom. Nabestaanden rouwen bij zijn graf.Beeld AFP

Een paar weken nadat zijn adviseurs de Amerikaanse president Trump ervan wisten te overtuigen dat hij beter geen aanval kon uitvoeren op de nucleaire installaties van Iran, werd de belangrijkste kerngeleerde van het land vermoord. Iran zweert wraak, maar moet tegelijkertijd afwegen of dit wel het juiste moment is: Trump zit nog maar een paar weken in het Witte Huis, en zijn opvolger Joe Biden heeft juist aangegeven weer met Teheran te willen gaan praten.

Het is niet duidelijk wat er nu precies is gebeurd, maar afgelopen vrijdag liep de topwetenschapper Mohsen Fakhrizadeh even buiten Teheran in een hinderlaag. Er ontplofte een bom, de wagen waar Fakhrizadeh met zijn bodyguards in zat, werd doorzeefd met kogels, en de kerngeleerde overleed voor hij in het ziekenhuis aankwam.

Het is de jongste aanslag in een lange reeks van vergiftigingen, autobommen, inbraken en aanslagen die de Islamitische Republiek al jaren teisteren. Tussen 2010 en 2012 bijvoorbeeld, werden er vier vooraanstaande Iraanse nucleaire experts in Iran vermoord, en de afgelopen maanden vonden er mysterieuze explosies plaats op locaties die in verband worden gebracht met het Iraanse nucleaire programma. 

In bijna al deze gevallen wordt aangenomen dat Israël erachter zit. Het land geeft zelden toe ergens de hand in te hebben gehad, maar onderstreept tegelijkertijd regelmatig dat haar spionnen enorm succesvol zijn. Ook dit keer is er geen officieel commentaar, maar een anonieme Israëlische bron zei zaterdag wel tegen The New York Times dat ‘de wereld Israël dankbaar mag zijn’. Bovendien was het de Israëlische premier Netanyahu die Fakhrizadeh in 2018 aanwees als de leider van het vroegere Iraanse kernprogramma. ‘Onthoud die naam’, zei hij op een persconferentie.

Ondertussen zucht Iran onder zware economische sancties. Sinds de Amerikaanse president Trump het nucleaire akkoord in 2018 eenzijdig doormidden scheurde, is het leven in Iran onbetaalbaar geworden, en zowel de inwoners als een aantal pragmatische Iraanse leiders snakken naar enige verlichting. Zij hopen dat het tij zal keren als Trump het stokje overdraagt aan Joe Biden, die heeft laten weten dit akkoord nieuw leven in te willen blazen. Om die reden ging Teheran het afgelopen jaar zo weinig mogelijk in op provocaties. Gehoopt werd dat Trump de verkiezingen in november zou verliezen, en voor die tijd geen reden zag om Iran aan te vallen. 

Maar voor de haviken lijkt de maat nu vol. Begin dit jaar werd generaal Qassem Soleimani, de tweede man van Iran, door de Verenigde Staten vermoord, en zij namen genoegen met een symbolische vergelding: een raketaanval op twee Amerikaanse bases in Irak. Maar nu is ook de belangrijkste geleerde van het land gedood, een man die bovendien verbonden was met de machtige Revolutionaire Garde. De druk om dit keer wel keihard terug te slaan, is groot.

Zo zei ayatollah Ali Khamenei, de hoogste leider van het land, direct na de moord dat het land ‘de schuldigen zal straffen’. En tijdens de uitvaart van Fakhrizadeh maandag, beloofde de Iraanse minister van Defensie, terwijl hij naast de kist van de wetenschapper stond, dat ‘de daders tot het einde toe zullen worden opgejaagd’. Maar president Rouhani, een pragmaticus die hoopt dat er binnenkort gesprekken op gang komen met Biden, riep juist op tot ‘strategisch geduld’ en zei dat Iran ‘op het juiste moment’ met een antwoord zal komen. 

Wat Teheran ook beslist, Israël lijkt in alle gevallen te winnen. Ook als Iran het bij retoriek houdt, is het land de chef van zijn nucleaire programma kwijt, en is er een serieuze boodschap afgeleverd aan alle wetenschappers die aan dat programma meewerken. En als Iran wel actie onderneemt, en Trump hierop nog snel even antwoordt voordat hij het Witte Huis verlaat, wordt het voor Biden erg lastig om het door Israël zo verfoeide nucleaire akkoord nieuw leven in te blazen.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden