Roemeense oud-president aangeklaagd

De Roemeense oud-president Iliescu is aangeklaagd voor zijn rol in het gewelddadige antwoord op studentenprotesten in 1990. De kans op een veroordeling is gering....

Wordt Ion Iliescu, president van Roemenië van 1990 tot 1996 en van 2000 tot 2004, juridisch vervolgd? Hij verdient het, daarover in Roemenië bestaat weinig twijfel. Om te beginnen voor zijn rol in de revolutie van december 1989, toen hij in het door dictator Ceausescu achtergelaten machtsvacuüm kroop. De precieze toedracht van Iliescu’s machtsgreep, die waarschijnlijk met hulp van de KGB is voorbereid, is nooit opgehelderd.

Zeker is dat Iliescu, een in Moskou geschoolde apparatsjik, in juni 1990 verantwoordelijk was voor grootschalig geweld tegen studenten, intellectuelen en de toenmalige politieke oppositie. Zij waren in april van dat jaar begonnen met de bezetting van het Universiteitsplein. Twee maanden lang eisten zij het aftreden van Iliescu en de kliek van oud-communisten die hem omringde.

Op 13 juni liet Iliescu grote groepen mijnwerkers uit de Jiu-Vallei naar Boekarest overkomen. Zij gingen drie dagen lang studenten met houwelen te lijf. Tevens vernielden zij de universiteitsgebouwen en de kantoren van de politieke oppositie. De mijnwerkers ontvingen hun instructies uit luidsprekers van vertrouwelingen van Iliescu, na afloop werden zij door de president bedankt. Het precieze aantal doden en gewonden is nooit vastgesteld.

Het ‘schoonvegen’ van het Universiteitsplein werd in de internationale pers destijds vergeleken met het drama van het Plein van de Hemelse Vrede in Peking een jaar daarvoor. Na afloop vroegen meer dan tienduizend Roemeense studenten bij westerse ambassades asiel aan. De oud-communistische macht werd door de actie verstevigd, de achterstand die Roemenië al had op andere Oost-Europese landen werd groter. In 1996 verloor Iliescu de verkiezingen. Er werd niets tegen hem ondernomen. In 2000 kwam hij terug als president.

Donderdagavond versprak Iliescu’s advocaat zich. Hij onthulde dat de procureur van het militaire parket in Boekarest de oud-president alsnog in staat van beschuldiging heeft gesteld voor zijn rol in het mijnwerkersdrama. Euforische reacties van slachtoffers van het Universiteitsplein waren het gevolg. De krant România Libera sprak van ‘het einde van een politieke crimineel en het begin van een afrekening met het verleden’.

Die euforie is begrijpelijk, maar voorbarig. Wat de precieze status is van de beschuldiging is onduidelijk. Volgens sommige bronnen is Iliescu slechts ‘getuige’. De kans dat Iliescu ooit veroordeeld zal worden is gering, zeggen kenners van het Roemeense rechtsstelsel.

Iliescu is thans senator voor de oud-communisten en geniet parlementaire immuniteit. Een tweederde meerderheid die nodig is om die op te heffen ontbreekt. De oud-communisten vormen in de Senaat de grootste fractie. Het Roemeense juridische apparaat is vermolmd, belangrijke posities worden bezet door vertrouwelingen van de ex-president.

De in januari aangetreden minister van Justitie, Monica Macovei, voormalig hoofd van het Roemeense Helsinki Comité, tracht justitie al lange tijd te hervormen. Zij stuit daarbij op veel weerstand. Het gevolg is een schizofrene juridische cultuur, waarin een deel van het apparaat haar beleid uitvoert en een ander deel dat tracht te ondermijnen.

Commentatoren zinspeelden gisteren op een ‘Chili-scenario’. Daar stranden pogingen van rechters om Pinochet veroordeeld te krijgen steeds op machtsmiddelen van de oude garde.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.