Roebelmiljonair

Het Russische avontuur van het paar Sauer-Verbeek is vaardig gereconstrueerd, al blijven er vragen.

Dido Michielsen: Moscow times - het Russische avontuur van Derk Sauer en Ellen Verbeek

Nieuw Amsterdam Uitgevers; 399 pagina's; euro 19,95.


Er is één vraag die altijd in mij opkomt zodra de naam Derk Sauer valt. Is hij werkelijk dat wereldwonder? De enige die in het post-communistische Rusland vanuit niets multi-miljonair werd zonder zich te encanailleren met de Russische maffia?


Het vereist behoorlijk wat naïviteit om te verwachten dat die vraag in Moscow


Times overtuigend wordt beantwoord. Journaliste en schrijfster Dido Michielsen is vast en zeker met integere bedoelingen aan het werk gegaan om het Russische avontuur van Derk Sauer en Ellen Verbeek te boekstaven. In haar verantwoording dankt ze het echtpaar voor de ruimhartigheid waarmee ze werd bejegend: inzage in dagboeken en e-mailcorrespondenties, 'nooit trachtten zij hierbij zichzelf in bescherming te nemen', een enkele keer was de schrijfster het niet met haar onderwerpen eens, 'maar ook daar lieten ze me vrij om mijn eigen keuzes te maken'.


Wat in die lofzang niet ter sprake komt is de afhankelijkheidsrelatie tussen auteur en hoofdpersonen. Dido Michielsen moet vele maanden, zo niet jaren, aan dit boek hebben gewerkt en meerdere reizen naar Rusland hebben gemaakt. Dat zal een schep geld hebben gekost. Wie heeft dat gefinancierd? Uitgeverij Nieuw Amsterdam ongetwijfeld, een van Derk


Sauers bedrijven. Stel dat de schrijfster bij haar research op een lijk in de kast was gestuit, zou ze zich dan ook vrij hebben gevoeld om haar eigen keuzes te maken? En zo ja, had Nieuw Amsterdam het boek dan probleemloos laten verschijnen?


Niettemin heeft Dido Michielsen met Moscow Times verdienstelijk werk verricht. Ze heeft de journalistieke en persoonlijke wederwaardigheden van het echtpaar Sauer-Verbeek vaardig gereconstrueerd en soepel opgeschreven - vanaf het bescheiden begin in 1989, toen Derk Sauer als werknemer van het Nederlandse uitgeefconcern VNU het blad Moscow Magazine opzette, tot en met de tycoon-status van 2013, met tientallen miljoenen in the pocket en serieuze belangen in een internationale reeks bedrijven. Ook de politieke, maatschappelijke en culturele context in Rusland wordt overzichtelijk geschetst.


Lastig wordt het omstreeks 1996, als Sauer met zijn inmiddels succesvolle uitgeverij Independent Media in Moskou waarschuwingen uit maffiose hoek begint te krijgen. Dido Michielsen laat Sauer uitleggen welke meesterzet hij toen deed: 'In plaats van voor bescherming te betalen, zou het handiger zijn als ze óns betaalden: we moesten op zoek naar een investeerder die aandelen wilde kopen én ons bescherming kon bieden.' Dat lukte via de bank Menatep van Michail Chodorkovski, een van de beruchtste robber barons uit het prille Russische kapitalisme.


Michielsen had dus kunnen concluderen: Sauer verweerde zich tegen de Russische maffia door zijn bedrijf gedeeltelijk aan de Russische maffia te verkopen. Nu haalt ze alleen een radio-interview uit 2004 aan, waarin hem de vraag wordt gesteld of hij er geen probleem mee had met zo'n misdadiger samen te werken. Sauer: 'Uit die chaotische periode moest iets nieuws voortkomen. Dat was niet met schone handen te doen.'


Voor afdoende antwoorden op de vragen over Sauer en zijn Russische imperiumbouw zal een ander soort auteur aan de slag moeten: een door de wol geverfde misdaadverslaggever met veel financieel-economisch inzicht. Ik weet alleen niet of Derk Sauer en Ellen Verbeek dan even hartelijk zullen meewerken.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden