Nieuws

Rode Lijst: beide soorten Afrikaanse olifant bedreigd door stroperij en verdwijning leefgebied

Het gaat steeds slechter met de Afrikaanse olifanten. De savanneolifant wordt bedreigd, de bosolifant zelfs ernstig bedreigd. Belangrijkste oorzaken zijn stroperij en verlies van leefgebied.

Een kudde olifanten op een savanne in Botswana. De fotograaf, Greg Du Toit, maakte dit beeld vanuit een waterpoel waar de olifanten komen drinken, geen ongevaarlijke onderneming.
 Beeld Getty
Een kudde olifanten op een savanne in Botswana. De fotograaf, Greg Du Toit, maakte dit beeld vanuit een waterpoel waar de olifanten komen drinken, geen ongevaarlijke onderneming.Beeld Getty

Dat blijkt uit de nieuwe editie van de Rode Lijst, het jaarlijkse rapport over met uitsterven bedreigde diersoorten van de International Union for Conservation of Nature (IUCN), dat donderdag werd gepresenteerd.

Voor het eerst worden de Afrikaanse savanne- en de Afrikaanse bosolifant – in overeenstemming met genetische en wetenschappelijke gegevens – als afzonderlijke soorten opgevoerd. Tot nu toe werden ze door de natuurkoepel als één soort beschouwd en van het minder ernstige label ‘kwetsbaar’ voorzien.

Het aantal Afrikaanse bosolifanten is in een periode van 31 jaar met 86 procent gekelderd. Het aantal savanneolifanten daalde in vijftig jaar tijd met meer dan 60 procent. In totaal telt Afrika nu nog zo’n 415.000 olifanten, voor driekwart savanneolifanten. Een halve eeuw geleden waren dat er nog 1,5 miljoen.

De aangescherpte uitstervingskans van beide Afrikaanse olifantensoorten onderstreept de aanhoudende druk van de mens op deze iconische dieren, aldus directeur-generaal Bruno Oberle van natuurkoepel IUCN. ‘De resultaten brengen de dramatische achteruitgang in beeld van deze ecologische sleutelsoorten.’

De olifant Tuli met een verzorger in Elephants Without Borders, een opvangcentrum voor weesolifanten in Botswana. Beeld Getty
De olifant Tuli met een verzorger in Elephants Without Borders, een opvangcentrum voor weesolifanten in Botswana.Beeld Getty

Ivoorhandel naar Azië

Belangrijkste oorzaak van de achteruitgang zijn de georganiseerde stroperij en de illegale handel in ivoor, dat vooral naar Oost-Azië wordt gesmokkeld om te worden verwerkt tot snuisterijen. Tussen 2008 en 2012 was er een sterke toename van de olifantenstroperij, met een piek in 2011. In die tijd werden alleen al in Tanzania en Mozambique meer dan 100.000 olifanten afgeslacht. Achter de handel gaan internationale criminele netwerken schuil, die vaak weer dwarsverbanden hebben met andere criminele circuits en rebellenbewegingen.

Vooral de bosolifant, die leeft in de regenwouden van Centraal-Afrika en nog relatief talrijk is in de Republiek Congo en Gabon, heeft het zwaar te verduren. Zijn ivoor is harder dan dat van de savanneolifant en de Aziatische olifant, en daarom zeer gewild bij Chinese en Japanse ivoorbewerkers. Ook plant hij zich trager voort. De savanneolifant, die leeft in Oost- en Zuidelijk Afrika, met de grootste populaties in Botswana, Zimbabwe en Zuid-Afrika, kampt behalve met stroperij ook met toenemende bevolkingsdruk en oprukkende infrastructuur.

Aziatische landen hebben de afgelopen jaren onder grote internationale druk geprobeerd de vraag naar ivoor te verminderen. Zo sloot China zijn binnenlandse ivoormarkten. Maar de illegale ivoorhandel is nog steeds omvangrijk. En door het inzakken van het safaritoerisme als gevolg van de coronapandemie dreigt de stroperij weer op te laaien, mede doordat wildparken geen geld meer hebben voor antistroperijpatrouilles.

Gevecht om stabiliteit

Volgens Lee White, minister van Bosbouw in Gabon, is de strijd tegen de ivoorstroperij méér dan een gevecht voor de natuur. ‘Het is een gevecht om de stabiliteit van ons land’, zei hij tegen het persbureau AP, verwijzend naar de banden van de stropers met andere bandieten en gewapende rebellen. Ruim 90 procent van het ivoor uit Gabon eindigt in Nigeria, aldus White, waar het de terroristische activiteiten van Boko Haram helpt financieren.

Christiaan van der Hoeven, expert wildlife crime van het Wereld Natuur Fonds (WWF), noemt de aangescherpte status van de Afrikaanse olifanten cruciaal voor het voortbestaan van met name de bosolifant. ‘We kunnen door deze classificering gerichter maatregelen nemen om de zeer kwetsbare bosolifanten te beschermen.’

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden