'Rode lijn overschreden': druk op Trump neemt toe om ambassade niet naar Jeruzalem te verplaatsen

De onrust over het Amerikaanse besluit Jeruzalem als hoofdstad van Israël te erkennen en daar de ambassade te vestigen is in het weekeinde verder toegenomen. Wereldwijd veroordelen politieke leiders de Amerikaanse plannen. Ze waarschuwen voor een toename van geweld en terreur.

Protesten tegen het besluit van Trump. Beeld afp

Behalve in de Palestijnse gebieden gingen ook elders in de wereld duizenden mensen de straat op. In de Libanese hoofdstad Beiroet, waar ruim een miljoen Palestijnen wonen, werden demonstranten met traangas en waterkannonen bij de Amerikaanse ambassade verjaagd. Ook in Jakarta, Parijs, Cairo en Rome protesteerden duizenden betogers voor de Amerikaanse ambassade.

De Arabische Liga heeft de Verenigde Staten zondag formeel opgeroepen het besluit te herzien. De Franse president Emmanuel Macron en de Turkse president Tayyip Erdogan zouden zondag telefonisch zijn overeengekomen dat zij de Amerikaanse president Donald Trump op andere gedachten proberen te brengen. Volgens Ankara is met het besluit van de Amerikaanse Navo-bondgenoot een 'rode lijn' overschreden.

Geweldsexplosie

De Verenigde Arabische Emiraten (VEA) waarschuwden dat met het Amerikaanse besluit geweld wordt uitgelokt. 'De VS gooien hiermee mogelijk een reddingsboei uit naar terroristen en gewapende groepen die juist terrein aan het verliezen waren in de regio', aldus kroonprins Mohammed bin Zayed Al Nahyan van Abu Dhabi, de facto leider van de VEA.

Ook de Arabische Liga, die zaterdagavond met spoed bijeen was geroepen in de Egyptische hoofdstad Caïro, vreest een geweldsexplosie. Zij noemt de erkenning van Jeruzalem als de hoofdstad van Israël een schending van het internationale recht. Velen vrezen dat de hoop op vrede hiermee voorgoed is vervlogen. Palestijnen zien het bezette Oost-Jeruzalem als de hoofdstad in een eventuele tweestaten-oplossing.

De internationale woede laaide zaterdag op nadat Israël de nacht ervoor twee Palestijnen had gedood bij luchtaanvallen op militaire doelen van de Palestijnse verzetsbeweging Hamas in Gaza. Hierbij vielen ook 25 gewonden, onder wie kinderen. De aanvallen waren een vergelding voor drie raketten die vrijdagavond vanuit Gaza op Israël zijn afgevuurd maar geen doel troffen.

De secretaris-generaal van de Arabische Liga, Ahmed Aboul-Gheit Beeld afp

Dag van woede

Vrijdag was door Palestijnen uitgeroepen tot een 'dag van woede' en dat zette het weekeinde door. In Gaza, Oost-Jeruzalem en de Westelijke Jordaanoever zijn protesten op enkele plaatsen met harde hand neergeslagen. Twee betogers werden gedood door Israëlische militairen. Volgens het Palestijnse ministerie van Gezondheid zijn tenminste 1.250 burgers in het ziekenhuis behandeld voor onder meer kogelwonden en de gevolgen van traangas.

In Jeruzalem werd een Israëlische bewaker met een mes neergestoken door een Palestijn. De Israëlische minister van Defensie Avigdor Lieberman riep zondag op tot een economische boycot van Arabieren in het noorden van Israël, die de Palestijnse protesten steunen. 'Wij moeten hun het gevoel geven dat zij hier niet welkom zijn', zei Lieberman.

Van Arabische zijde worden de Amerikaanse betrekkingen op scherp gezet. De leiders van de Egyptische Koptische kerk en de Al-Azhar Universiteit, een van de oudste universiteiten ter wereld en het centrum van de soennitische moslims, hebben gezegd dat ze de Amerikaanse vicepresident Mike Pence weigeren te ontvangen bij zijn bezoek op 20 december.

'Het besluit van Trump is ongepast en houdt geen rekening met de gevoelens van miljoenen mensen', zei de woordvoerder van de Koptische kerk. Ook de Palestijnse leider Mahmoud Abbas, aan wie zondag formeel het gezag over Gaza door Hamas zou worden overgedragen, weigert Pence te ontvangen. Eerder zei een regeringsvertegenwoordiger al dat elk land dat besluit om zijn ambassade te verplaatsen 'een vijand van de Palestijnen' is.

Ahmed Aboul-Gheit, secretaris-generaal van de Arabische Liga. Beeld afp

Vredesproces

De Amerikaanse VN-ambassadeur Nikki Haley noemde vrijdag in de VN-Veiligheidsraad de erkenning van Jeruzalem als hoofdstad van Israël niet meer dan 'voor de hand liggend'. Ze ontkende dat de VS het vredesproces hiermee in de weg staan. 'We zijn meer dan ooit betrokken bij het doel om een vrede te bereiken tussen Israël en de Palestijnen. En we geloven dat we dichter bij dat doel zijn dan ooit tevoren.'

De Palestijnse minister van Buitenlandse Zaken Riyad al-Maliki zei zaterdag in Caïro dat de Palestijnen op zoek zullen gaan naar een andere bemiddelaar voor het in 2014 vastgelopen vredesproces. Ook willen de Palestijnen dat de VN Veiligheidsraad zich uitspreekt tegen de Amerikaanse plannen, ook al valt hierbij een veto van de VS zelf te verwachten.

De Israëlische premier Benjamin Netanyahu zei zondag in Parijs, waar hij de Franse president Emmanuel Macron had ontmoet, dat de Palestijnen de realiteit moeten accepteren dat Jeruzalem de hoofdstad van Israël is. 'Hoe sneller ze dat accepteren, hoe sneller er vrede zal zijn.' Hij haalde hard uit naar de Turkse president Recep Erdogan. 'Ik wens geen lessen in moraliteit van een leider die Koerdische dorpen bombardeert in zijn eigen Turkije, die journalisten opsluit, en die terroristen helpt, waaronder in Gaza, om onschuldige mensen te doden.'

Macron heeft alle bedreigingen aan het adres van Israël veroordeeld, maar zei ook het besluit van de Verenigde Staten om Jeruzalem als hoofdstad van Israël te erkennen te veroordelen.


Lees hier het Commentaar en de Voetnoot over de ambassadekwestie

Bert Lanting in het Commentaar: 'President Trump denkt de impasse te doorbreken met zijn Jeruzalem-besluit. Maar zijn vijanden profiteren.'

Arnon Grunberg waarschuwt dat Trumps erkenning van Jeruzalem als hoofdstad van Israël de status quo onder druk zet.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden