Nieuws Rode Kruis

Rode Kruis opent gironummer voor ontheemde Syriërs die terugkeren naar huis

Nu de rust in sommige delen van Syrië terugkeert, reist een groeiende groep ontheemden terug naar huis. Om ze te helpen met het opbouwen van een nieuw bestaan, heeft het Rode Kruis donderdag gironummer 7244 geopend. ‘Het is belangrijk dat deze mensen weer perspectief krijgen.’

Zwaar beschadigde huizen in een buitenwijk van de Syrische hoofdstad Damascus. Foto EPA

‘De verwoesting is enorm’, zegt Merlijn Stoffels van het Rode Kruis. Hij reisde recent naar het land af voor een inventarisatie. ‘Syriërs komen terug in huizen die werkelijk helemaal kapot zijn. Het zijn karkassen die vol liggen met puin. Er is geen keuken om in te koken. Geen drinkwater. Geen medische zorg. Alle basisfaciliteiten zijn weg.’

Volgens de Verenigde Naties zijn in de eerste helft van dit jaar zo’n 750 duizend Syriërs vanuit kampen in eigen land naar huis teruggekeerd. Enkele honderden zijn vanuit Libanon de grens overgestoken. ‘Hun reserves zijn op, dus ze moeten noodgedwongen terug naar huis’, zegt Stoffels. ‘Tegelijkertijd willen ze ook graag naar huis.’

Vliegreis via Teheran

Omdat de veiligheidssituatie in Syrië nog erg instabiel is, durft de Nederlandse overheid het niet aan om terugkeer te faciliteren. De Internationale Organisatie voor Migratie (IOM), die migranten begeleidt bij vrijwillige terugkeer naar het land van herkomst, biedt momenteel geen uitreisprogramma’s aan. 

‘Maar als mensen vrijwillig terugkeren naar hun land van herkomst, dan kan Nederland dit niet tegenhouden’, zegt een woordvoerder van het ministerie van Justitie. Er wordt in dat geval een gesprek ingepland met de Dienst Terugkeer en Vertrek, onderdeel van het ministerie. Via de Immigratie en Naturalisatiedienst (IND) wordt vervolgens een vliegticket van Teheran naar Damascus geboekt. De overheid kan de kosten vergoeden, maar de prijs die terugkeerders betalen blijft hoog: ze moeten hun Nederlandse verblijfsvergunning inleveren.

Syriërs die niet in het bezit zijn van een geldig paspoort kunnen via de Syrische ambassade in Brussel een nieuw document aanvragen. De Dienst Terugkeer en Vertrek kan ook die kosten ‘indien nodig’ vergoeden, zegt de woordvoerder.

Volgens cijfers van het ministerie van Justitie keerden vorig jaar twintig Syriërs op deze manier terug naar huis. Dit jaar zijn vooralsnog tien gevallen bekend. Het werkelijke aantal ligt waarschijnlijk hoger: Syriërs kunnen vrij eenvoudig de grens met Turkije of Libanon oversteken door smokkelaars hoge bedragen te betalen. 

Het is niet bekend hoeveel Syriërs zich vanuit Nederland aan deze illegale en risicovolle onderneming hebben gewaagd. ‘Dit onttrekt zich deels aan het zicht van de overheid’, aldus de woordvoerder van het ministerie.

Niet veilig

‘Wij adviseren mensen die terug willen keren om goed na te denken’, zegt Merlijn Stoffels van het Rode Kruis. ‘Veel huizen zijn nu niet veilig om in te wonen. Deuren en ramen zijn verwoest, wat gevaarlijk is als de gevechten oplaaien. Maar uiteindelijk moeten mensen natuurlijk zelf beslissen of ze terug willen.’

Met het gironummer hoopt het Rode Kruis het bestaan van terugkeerders makkelijker en veiliger te maken. ‘Ze kunnen hun huizen bewoonbaar maken, maar het is ook belangrijk dat deze mensen weer perspectief krijgen. De economie is verwoest. We willen Syriërs kapitaal geven om winkeltjes op te zetten, zodat er spullen gekocht kunnen worden. Mensen die terugkeren naar het platteland moeten zaden hebben en spullen om het land te bewerken, zodat er weer verse producten komen. Er zijn vele miljoenen nodig om dit te bewerkstelligen.’

In een eerdere versie van dit artikel stond dat 750 duizend ontheemde Syriërs zijn teruggekeerd. Dit klopt niet. Het getal heeft betrekking op Syriërs die vanuit kampen in eigen land terug naar huis zijn gegaan.

Een Syriër verkoopt groenten op een markt in Raqqa, voorheen de hoofdstad van het door Islamitische Staat uitgeroepen kalifaat. Foto AFP
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.