Nieuws Cambodja-tribunaal

Rode Khmer-kopstuk moet bij Cambodja-tribunaal verder zonder advocaat Koppe

Nuon Chea, de Cambodjaanse ‘Broeder Nummer 2’, moet na elf jaar procederen verder zonder Victor Koppe. De Nederlandse advocaat is uit het Rode Khmer-tribunaal in Phnom Penh gezet, en vecht nu ineens niet meer voor de hoogbejaarde oorlogsmisdadiger, maar voor zichzelf.

Victor Koppe (vooraan) en Rode Khmer-kopstuk Nuon Chea (met bril) bij het Cambodja-tribunaal in 2017. Beeld ECCC

Een brief van de Cambodjaanse balie van advocaten aan het internationale tribunaal en een korte e-mail van het tribunaal aan Koppe zelf hebben een voorlopig einde gemaakt aan zijn bestaan als advocaat van Nuon Chea. In de brief beticht de Cambodjaanse balie Koppe ervan dat hij ‘illegaal’ aan het tribunaal zou werken, omdat hij niet langer staat ingeschreven bij de balie in Nederland. De Cambodjanen hebben Koppe daarom geschrapt als lid van de balie in Phnom Penh, waar hij eveneens stond geregistreerd. Zonder registratie ben je geen advocaat meer, en mag je dus ook niet meer werken als advocaat, aldus de redenering van de balie.

De altijd lastige en kritische Koppe lijkt daarmee kort voor de eindstreep uit de weg te zijn geruimd. Na elf jaar procederen en twee veroordelingen tot levenslang, wacht Nuon Chea nog één laatste hoger beroep. Mogelijk moet hij dat voeren zonder zijn vertrouwde Nederlandse advocaat.

Killing Fields

Elf jaar lang heeft Koppe Nuon Chea verdedigd. Nuon Chea was de tweede man van de Rode Khmer die in de jaren zeventig in Cambodja een schrikbewind uitoefenden. Hij zou medeverantwoordelijk zijn voor de dood van honderdduizenden Cambodjanen, onder andere in de beruchte ‘Killing Fields’. Koppe zette in zijn verdediging vraagtekens, niet alleen bij de heersende historische waarheden, maar ook bij de competentie van aanklagers en rechters bij het tribunaal. Hij spaarde niets en niemand en maakte daarmee veel vijanden.

Een van die vijanden is Suon Visal, nu voorzitter van de Cambodjaanse balie. Hij is eerder lid geweest van het verdedigingsteam van Nuon Chea, maar hij is op 30 april 2015 door toedoen van Koppe ontslagen ‘wegens aanhoudende wanprestatie als juridisch adviseur van ons team’. Deze Suon Visal zou dus alle reden hebben om Koppe beentje te lichten.

Koppe heeft advocaat Britta Böhler gevraagd namens hem als raadsvrouw op te treden. Böhler eist in een reactie dat het tribunaal Koppe in zijn functie herstelt en zij kondigt bovendien aan dat zij mogelijk een schadevergoeding van naar schatting 1 miljoen euro zal eisen, omdat Koppe’s naam en reputatie is beschadigd. Koppe is naar buiten toe afgeschilderd als iemand die onbevoegd en illegaal als advocaat heeft gewerkt, ‘een soort beunhaas’, aldus Böhler, en dat kan hem in zijn verdere werk ernstig schaden.

Het geschil gaat over een kleine passage in de reglementen van het tribunaal. Daarin staat dat wie als buitenlands advocaat bij het tribunaal aan de slag wil, moet staan ingeschreven bij een balie in een bij de VN aangesloten land, én bij de balie in Cambodja. Koppe was destijds, in 2007, geregistreerd bij de balie in Amsterdam. In 2016 besloot hij zich fulltime aan de zaak Nuon Chea te gaan wijden. Hij sloot zijn kantoor in Amsterdam en schrapte de bijbehorende registratie bij de balie daar.

Volgens Böhlers verweer geldt de eis tot registratie alleen bij aanmelding als advocaat. Nergens staat dat die verlengd moet worden. Het leek een onschuldige formaliteit, tot het in maart van dit jaar ineens een probleem bleek te zijn. Sindsdien heeft Koppe met de leiding van het tribunaal overleg gepleegd over hoe ze het probleem het beste kunnen verhelpen.

Verwachtingen te hoog

Het Rode Khmer-tribunaal gold, toen het in 2006 begon, wereldwijd als een model-tribunaal. Het was een hybride tribunaal: een gemengd Cambodjaans-internationaal tribunaal, waar Cambodjaanse rechters de beslissende stem zouden hebben. De hoge verwachtingen zijn nooit helemaal waargemaakt.

Het tribunaal kampte bijna voortdurend met geldgebrek en de traagheid van de procedures leidde ertoe dat van de vier hoofdverdachten er maar twee het einde hebben gehaald: Nuon Chea (92) en Khieu Samphan (87). Derde veroordeelde was Kang Kek Iew, alias ‘Duch’, geen kopstuk maar een uitvoerder van duizenden moorden. Nieuwe zaken worden geblokkeerd door de weigerachtige houding van Cambodja, waar leider Hun Sen heeft laten weten dat hij het wel genoeg vindt.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden