profielraven van dorst

Rockmuzikant Raven van Dorst bevrijdt zichzelf van ‘hokjesdwang’ en drinkt vervolgens een biertje

Rockzanger Raven van Dorst  Beeld Daniel Cohen / Lumen
Rockzanger Raven van DorstBeeld Daniel Cohen / Lumen

Raven is sinds Bevrijdingsdag de naam van de tv-maker en rockartiest die we tot voor kort kenden als Ryanne van Dorst. ‘Ik wil het leven ingaan zonder hokjesdwang.’

‘Misschien is het lastig, maar ik zou het tof vinden als jullie proberen mij niet meer in de vrouwelijke vorm aan te spreken.’ Dat beleefde verzoek verscheen dinsdag 5 mei op de Instagrampagina van de tv-maker en rockartiest die we tot dat moment kenden als Ryanne van Dorst.

‘Ik wil het leven ingaan zonder hokjesdwang’, schrijft de 36-jarige Van Dorst. ‘Dat begint met een nieuwe naam, die ik zelf kies.’ Het bericht is ondertekend met ‘Raven (Die / Hen / Kijk maar).

Op sociale media regent het positieve reacties op het bericht van hen – dat is het persoonlijk voornaamwoord dat de Volkskrant gebruikt voor non-binaire personen.

Openheid

Vier jaar geleden sprak Van Dorst zich als eerste bekende Nederlander openlijk uit over intersekse. Raven onthulde in het tv-programma Geslacht! dat hen is geboren als ‘hermafrodiet’ – de officiële term is intersekse-persoon. Als baby had Van Dorst mannelijke en vrouwelijke geslachtskenmerken; op doktersadvies is besloten een meisje van het kind ‘te maken’, met operaties en hormonen.

Dat had niet moeten gebeuren, vindt Van Dorst, die op Instagram de wens uitspreekt voor een x in hun paspoort, geen m of v.

Hoe is Van Dorst zover gekomen? En hoe belangrijk zijn deze stappen voor de grofweg 190 duizend intersekse-personen in Nederland?

Van Dorst wil geen ‘excuus-hermafrodiet’ of spreekbuis van een groep zijn. ‘Ik ben zoveel meer dan dat’, zei de muzikant in 2017 in een Volkskrant-interview, waarin hen eenmalig dieper inging op het onderwerp.

Het programma Geslacht! was Van Dorsts eigen idee. Het gaat over de vervagende grenzen tussen mannen en vrouwen, een onderwerp dat hen al jaren intrigeert. De serie gaat niet over Van Dorst zelf.

Hop, opereren

Ravens medische situatie was vroeger taboe, bekende hen in de krant. ‘Het was: hop, opereren, vrouwelijke hormonen slikken, doen alsof er niks aan de hand is en er met niemand over praten. Ik moest me gedragen als een meisje, en zo zie ik er ook uit door die cosmetische ingrepen.’

Als bijna-twintiger kreeg Van Dorst het gevoel in een te nauwe pasvorm (‘meisje’) te worden gegoten. Daar heeft de onthulling in 2017 niets aan veranderd, blijkt uit het recente bericht op Instagram. ‘Ik wil de persoon zijn die ik had moeten zijn toen ik geboren werd. Daar is namelijk helemaal niks mis mee.’

Wie is Van Dorst? In de eerste plaats de zanger en gitarist van de populaire rockband Dool (een mix van doommetal, alternatieve rock en psychedelica). De band stond eerder op Lowlands, Noorderslag, Graspop en grote rockfestivals als Wacken Open Air in Duitsland en Hellfest in Frankrijk. In april vorig jaar kwam de tweede plaat uit, door corona ging een tournee naar talloze landen niet door.

Podium geeft bestaansrecht

Op het podium kan ik mezelf zijn, vertelde de muzikant in februari in het tv-programma On Stage. ‘Voor een podium ben je een stumper, dan loop je bijvoorbeeld in een soort vleermuizenpak en zeggen mensen: wie is die rare gothic? Maar zodra je op het podium staat, denken mensen: woh, vet! Het podium geeft me bestaansrecht.’

De meeste mensen kennen Van Dorst als tv-maker. Dankzij het RTL-programma Expeditie Robinson werd hen een bekende Nederlander. Daarna volgden onder andere Nachtdieren, waarin hen ‘s nachts mensen interviewt. Dat wordt goed bekeken omdat Van Dorst ad rem is, zelfspot heeft, de diepte in durft te gaan en gortdroge opmerkingen maakt.

Sinds een halfjaar zit Van Dorst in het panel van Wie van de 3. Dat heeft de muzikant mede te danken aan Britt Dekker, een collega bij de SBS-spelshow. ‘Ik zei: als Raven erbij komt, dan doe ik het’, zegt Dekker. ‘Ik ben extreem fan van hen, ik vind Raven zo grappig en slim.’

Zeggen wat je denkt

De presentatrice herkent veel van zichzelf in Van Dorst. ‘We hebben gekke zijweggetjes in ons hoofd, waardoor we dingen zeggen die mensen niet verwachten. Ik vind het cool dat Raven altijd zegt wat hen denkt. Dat probeer ik ook zoveel mogelijk te doen.’

Dekker vindt dat Van Dorst een belangrijke stap heeft gezet. ‘De naam Raven past perfect bij de persoon. Ik hoop dat het anderen, die zich hierin herkennen, helpt ook helemaal zichzelf te zijn.’

Dat helpt zeker, zegt Miriam van der Have, directeur van de Nederlandse Organisatie voor seksediversiteit NNID. ‘Na de eerste onthulling van Raven kregen we al behoorlijk wat meldingen van mensen die hier ook open over wilden zijn.’

De NNID hoopt dat het debat over paspoorten een impuls krijgt. ‘We pleiten er al jaren voor, maar de keuze voor een x komt helaas niet in de wet te staan. Dat moeten mensen zelf proberen te regelen, via de rechter.’

Intersekse kinderen

Van der Have wil ook een publiek debat over operaties van kleine kinderen met intersekse. ‘Zo’n operatie is onomkeerbaar en medisch niet noodzakelijk. Wacht gewoon tot kinderen oud genoeg zijn om zelf te beslissen wat ze willen.’

De kans dat Van Dorst zich in dit debat mengt, is klein. Hen werkt vooralsnog niet mee aan interviews over dit onderwerp.

‘Dat is niet erg’, zegt Van der Have. ‘Wat Raven heeft gedaan is heel belangrijk, want nu heeft iedereen het erover.’

Van Dorst volstond op Instagram met een bedankje voor alle positieve reacties, en een typerende uitsmijter: ‘Nu tijd voor bier.’

Van Dorst vermijdt het woord intersekse, zei hen in 2017 in de Volkskrant. ‘Dat is een pleuristerm. Hermafrodiet is ook een geuzennaam, het heeft iets mythisch, alsof ik in een fabel zit.’

Muziek maken is Van Dorsts uitlaatklep, al twintig jaar. ‘Mijn tv-werk heeft me financieel de ruimte geboden geen concessies meer te hoeven doen’, vertelde hen vorig jaar in deze krant.

Toen Van Dorst in februari te gast was bij On Stage, vroeg hen om een ‘duistere’ uitzending: ‘Ik wil soms een stap terug treden in de schaduw, niet altijd meegaan in die fucking rat race, met mijn lach en grote bek.’

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden