Rockmonsters in nood

Willen we nog meer weten over het diepste gevoelsleven van de Metallica-mannen? Valt er meer te ontleden, na de hilarische en ontluisterende documentaire Some Kind Of Monster uit 2004 waarin de leden van de Amerikaanse metalband (100 miljoen cd's verkocht) ons betrokken bij hun therapeutische groepsgesprekken onder leiding van Dr. Towle?


De Britse rockjournalist Mick Wall - die al een flinke boekenplank vulde met biografieën van onder anderen Ozzy Osbourne, Pearl Jam, Iron Maiden, Guns N' Roses en Led Zeppelin - meent van wel. In het hoofdstuk 'Monstrum' van zijn Metallica-biografie Enter Night gaat hij dapper verder waar de documentaire stopt, ongeveer bij de scène waarin psychiater Towle zelf rijp lijkt voor langdurige opname.


Voor wie de film ongelukkigerwijs heeft gemist: vanaf 2001 kregen de Amerikaanse documentairemakers Joe Berlinger en Bruce Sinofsky een jaar of drie onbeperkt toegang tot woon-, kleed- en binnenkamers van de grootste Amerikaanse metalband aller tijden. Zij troffen een rockmonster in artistieke doodsnood, op het randje van een zenuwinzinking. Zeer tot hun verbazing waren Berlinger en Sinofsky van harte welkom bij groepstherapieën en uitpraatsessies, konden zij de camera richten op kinderachtige ruzies ('hij begon'), mislukte plaatopnamen, competentiestrijd en verdrietig stemmende dronkenschappen.


De 'rockumentary' schokte de metalwereld. Waren dit nu de mannen die op hun snoeiharde thrashmetalplaten beweerden als Noorse dondergoden op de bliksem te kunnen rijden (Ride the Lightning, 1984), die schijt hadden aan de wereld (Kill 'em All, 1983)? De grote vraag: hoe hadden de bandleiders Lars Ulrich en James Hetfield zich zo pijnlijk bloot kunnen geven? Was het opgebouwde imago van bier, doodsverachting en lekkere wijven dan niets meer dan een zielige mannenfantasie?


Mick Wall onthult de beweegredenen van drummer en bandbrein Lars Ulrich om goedkeuring te geven aan het filmplan. Ulrich had net een paar afleveringen van de nieuwe realitysoap The Osbournes gezien, waarin het knettergekke gezin van Black Sabbath-zanger Ozzy Osbourne wordt gevolgd. Ulrich vond het prachtig, 'helemaal van deze tijd', en hij dacht een promotionele slag te kunnen slaan als hij ook een soort psychosoap rond zijn band zou creëren.


De tot elkaar veroordeelde zanger Hetfield en drummer Ulrich zijn natuurlijk ook schitterend materiaal voor rockpsychologie. Enter Night spit nog eens diep in de tegengestelde persoonlijkheden: het in zichzelf gekeerde, grote boze beest met podiumangst en een acnéprobleem (Hetfield) versus de kleine, springerige en extraverte ADHD'er die eigenlijk was opgeleid tot tenniskampioen (Ulrich).


De relatie stond vanaf de oprichting van Metallica in 1981 onder voortdurende hoogspanning, maar de mannen konden niet buiten elkaar. Zonder de een of de ander zou de band uiteenvallen, en het succes - Metallica groeide in de jaren negentig uit tot een megaband - was te belangrijk geworden.


Volgens Lars Ulrich werd Some Kind Of Monster een keerpunt voor de band. 'De film werkte als een bevrijding. Als je je zonder remmingen bloot geeft, word je minder bewust van jezelf. Je leert jezelf wegcijferen. Heel snel werd het weer 'ons', in plaats van 'ik'.'


Metallica krabbelde inderdaad overeind. Ze leverden met Death Magnetic in 2008 een best fatsoenlijke plaat af, en de band ging herboren op wereldtournee, vrij van ruzies en verslavingen, vervuld van nieuw speelplezier. De therapieën hadden volgens gitarist Kirk Hammett één ding duidelijk gemaakt: 'Wij zijn diep in onze persoonlijkheden gedoken, en hebben er residuen van woede aangetroffen, daar achtergebleven uit onze jeugd. Daarvoor zijn beroemdheid en geld geen tegengif.'


De heavy metal heeft zich volgens Hammett wel bewezen als veilige haven voor psychisch geplaagden, zo legt hij uit in het wervelend geschreven Enter Night. 'Mijn vader dronk veel. Hij sloeg me verrot. Mijn moeder ook. Vanaf mijn negende ben ik misbruikt door mijn oom. Hij was een zieke klootzak. Hij had seks met mijn hondje Tippy. Vanaf het moment dat ik een gitaar in handen kreeg, kwam ik niet meer van mijn kamer af. Ik kon mijn woede omzetten in muziek.'


De heavy metal werd Hammetts warme nest. 'De metal trekt kennelijk allerlei morsige, verlaten huisdieren aan. Zwerfhondjes, die niemand meer wil.'


Robert van Gijssel


Mick Wall: Enter Night - Metallica, The Biography.


Orion Books; 470 pagina's; € 19,50. ISBN 978 1 4091 1295 2.


Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden