Rock & Ball

Zo weinig tijd, zo veel boeken, films en vooral muziek. Ron Jans krijgt er geen genoeg van. De favorieten van de met PEC Zwolle zeer succesvolle voetbaltrainer (en oud-leraar Duits).

Beeld Els Zweerink

'Ik heb zin in dit interview', zegt Ron Jans. Voor onze neus hangt het schilderij waarvoor deze afspraak bij hem thuis in het Drentse Tynaarlo moest worden gemaakt. Op tafel strijdt een stapel boeken om de voorrang.

De voetbaltrainer popelt om van wal te steken. De passie, die anders haar uitweg vindt langs het veld, woedt nu in zijn hoofd en moet eruit. Al die muziek, al die boeken, ze dwingen hem tot een onmogelijke keuze.

De 56-jarige Ron Jans is een mooi voorbeeld van de lerende mens. Cultuur is voor hem een woord in de breedst mogelijke betekenis. Kunst staat bij hem niet op zichzelf, maar verdiept zijn kennis. Elk bezoek aan een stad wordt vooraf gegaan door een relevant boek. Zo kon Barcelona niet zonder dat hij eerst De schaduw van de wind van Carlos Ruiz Zafón had gelezen.

De Engelse reisschrijver Edmond O'Hanlon ligt tussen de stapel. 'O'Hanlon schrijft niet over de mensen en hun natuur. Nee, hij gaat er als het ware in op.' Over Congo van David Van Reybrouck: 'Ongelooflijk prachtig geschreven. Je weet het allemaal wel, maar het is zo verschrikkelijk wat daar is gebeurd.'

Al bijna veertig jaar speelt Jans een hoofdrol in het Nederlandse voetbal. Eerst deed hij dat als voetballer, later als trainer. Tussendoor was hij leraar Duits in het Groningse Haren. Uit die periode stamt de liefde voor Herman Hesse, hem aangeraden door een collega. 'Siddharta, eigenlijk het verhaal van Boeddha. Trekt me enorm aan, het boeddhisme.' En Steppenwolf, ook zo mooi. 'Het leven als een reis. Spreekt me enorm aan.'

Mateloos is Ron Jans in zijn nieuwsgierigheid, zowel in als buiten zijn vakgebied. 'Een mens heeft zo weinig tijd. Ik lees. Ik luister naar muziek. Ik vind het heerlijk om films te kijken. Of, als er geen voetbal is op tv, samen met mijn vrouw een serie op dvd volgen. Je kent dat wel, nog een aflevering doen? Zalig is dat.'

Verhuizen begint met het veiligstellen, op alfabetische volgorde, van vierduizend cd's. De verzameling bestaat voornamelijk uit popmuziek in haar alternatieve uitingen. Jans' smaak werd ruim veertig jaar geleden gevormd. 'Tussen 1967 en 1972 is echt de mooiste muziek gemaakt. Eerst moest de pop zich ontwikkelen. Daarna kon het worden ingekleurd. Het zijn ook de jaren waarin ik ben opgegroeid. Dan heeft muziek de grootste impact natuurlijk.'

Amerikaanse muziek heeft zijn voorkeur. 'Engelse muziek is vluchtiger en meer aan hypes onderhevig.' Ook opvallend: de teksten zijn veelal somber en de artiesten hebben bepaald niet het eeuwige leven gehad. 'Ik accepteer in de muziek wat ik voor de rest afwijs: de destructie, de verslaving. Het levert mooie muziek op, maar het is zonde van het leven. Ik vind dat je door de tegenslagen heen moet kijken en uit jezelf moet halen wat erin zit. Deze muziek raakt me door het gevoel dat erin zit. Ik word er niet depressief van.'

CV
Ron Jans (1958, Zwolle) was tot 1991 een snelle buitenspeler. Tijdens zijn loopbaan deed hij de lerarenopleiding en stond hij een aantal jaar voor de klas als leraar Duits. In 2001 maakte hij zijn rentree in het betaald voetbal als trainer.

1976-1982: PEC Zwolle.
1982-1984: FC Groningen
1984-1987: Roda JC
1987-1988: Mazda Sport Hiroshima
1988-1991: Veendam
2001-2002: Emmen (assistent)
2002-2010: Groningen
2010-2012: Heerenveen
2012: Standard Luik
2013-heden: PEC Zwolle

Ron Jans woont met echtgenote Marjo in Tynaarlo. Ze hebben drie zoons.

1.

Beeldende kunst: Kimono, Sam Brown

'Daantje, onze oudste, was 9 maanden toen ik werd gebeld door Hans Ooft, de manager van Mazda Hiroshima. Of ik er voor voelde om in Japan te komen voetballen.

'We zijn niet van die avonturiers, althans toen waren we dat nog niet, maar dit zag er goed uit. Ik kon twee keer zoveel verdienen als ik bij Roda JC deed. We zijn gegaan en dat is een geweldige beslissing geweest.

'De cultuur is totaal anders en Japanners spraken in die tijd nog slecht Engels. Dat maakte het ook zo boeiend. Als levenservaring heeft het ons zoveel rijker gemaakt. Je put er zoveel vertrouwen uit voor later.

'Het was halverwege de jaren tachtig, geen skype en geen e-mail. Ik had een abonnement op Voetbal International en Muziekkrant Oor om een beetje bij te blijven. En elke week kwam er een brief van mijn ouders. Dat was een gebeurtenis, hoor, een brief op de mat. Dat kun je je niet meer voorstellen.

'We hebben aan die periode een Japanse tic overgehouden en zijn heel lang op zoek geweest naar een blijvende herinnering. Vier jaar geleden werd ik door de NOS gevraagd als analist bij het WK in Zuid-Afrika. Ik zei: ik hoef geen salaris als Marjo, mijn vrouw, mee kan.

'Lopen we samen door een shopping mall in Johannesburg en zien we dit schilderij hangen. Het was meteen raak, voor ons allebei. Dit houdt Japan levend. Dit is het centrum van ons verhaal geworden.

'De kimono, de geisha's die erin verwerkt zijn. Tegelijk dat mysterieuze met dat bloed aan de onderkant. Ik heb geen idee wat de betekenis is, maar dat hoeft ook niet bij kunst. Voor mij is het een associatie met geweld, met oorlog.

'De kunstenares heet Sam Brown, een Zuid-Afrikaanse. Ze schildert vooral decors en haar andere werk is ook totaal anders. Ons gaat het echt om dit schilderij, als symbool voor de tijd in Japan. Gaat bij elke verhuizing mee en krijgt altijd een prominente plek. Het is ons schilderij geworden.'

Beeld Els Zweerink

2.

Beeldende kunst: Guernica, Picasso

'Toen wij twee jaar geleden dit huis kochten, zat er een vreselijke vloer in. Die moest er uit en de keuken ook. Ik zeg tegen Marjo: we gaan een week naar Madrid en als we terugkomen, is alles achter de rug. Dat is een uitstekende beslissing geweest.

'Er was in Madrid één ding dat ik per se wilde zien en dat was Guernica in het Reina Sofia. Pablo Picasso dus, het kubisme, maar het is vooral het verhaal erachter dat me boeit. Het is 1937, de burgeroorlog woedt en Franco besluit een dorp te bombarderen. Dat wil zeggen: de Duitsers hebben dat gedaan. Die wilden met hun vliegtuigen weleens uitproberen wat er mogelijk was met het oog op een mogelijke oorlog.

'Ondanks dat kubisme zie je wat er is gebeurd. Je ziet het en je voelt het. Dit schilderij straalt het grote verdriet uit. Het slechte, het verderf, de chaos en de paniek. Het is niet het mooiste schilderij, maar wel het meest indrukwekkende.

'Wij zien ons mensen als beschaafde wezens. De dieren, daar kijken wij op neer. Daarin kan ik me voor een groot deel vinden, maar de geschiedenis is een opeenstapeling van oorlogen. En dat is nog steeds zo. Zie Oekraïne, zie Syrië en zie Irak. Dat zit voor mij allemaal in dat onschuldige dorpje Guernica en in de verbeelding van Picasso. Dit schilderij vertelt iets waarvoor woorden tekortschieten.'

Beeld Joaquín Cortés/Román Lores

3.

Voetbal: Bekerfinale

'Vorig jaar wonnen wij in de bekerfinale van Ajax. Meteen daarna werd mij gevraagd of het de mooiste wedstrijd uit mijn carrière was. Op dat moment wist ik het niet. Maar een paar dagen later wist ik het wel. Ja, dit was het allermooiste en zal ook nooit meer overtroffen worden.

'Als staf zijn we er drie weken mee bezig geweest en alles bleek te kloppen. Het kwam er allemaal uit. Het was een script dat in zijn perfectie werd uitgevoerd. En toch had ik tot op het laatst het gevoel dat we er niet waren, ook al was het al 5-1. Maar in de 81ste minuut keek ik opzij, naar onze supporters. Ze stonden te zingen en te springen. Pas toen besefte ik het: dit gaat niet meer mis.

'Na afloop zag ik als een berg op tegen de huldiging. Zoiets massaals en daarvan dan het middelpunt zijn. Aan de ene kant moet je voor je gevoel er alles uitgooien, aan de andere kant wil je normaal blijven doen. Maar het was allemaal zo overweldigend, die boottocht en al die mensen langs de kant. En dan gooi ik er op het podium toch weer zo'n dansje uit. Ik dacht meteen: man, wat doe je nu? Maar het was goed. Alles was goed, die dag.'

Beeld Guus Dubbelman

4.

Muziek: Waterloo Records

'Als we ergens naartoe gaan, naar een stad in het buitenland, heb ik één voorwaarde: er moet wel een goede platenzaak zijn. Hoeveel uren heb ik al niet besteed bij Plato en Elpee, in Groningen? Niet te tellen. En zo word ik eens in de zoveel tijd als een magneet naar Venlo getrokken. Daar zitten de jongens van Sounds, die hebben misschien wel het meest.

'Dit jaar waren we in Amerika, vijf dagen New York en twee dagen Austin. Vragen mensen: wat moet je in Austin? Nou, als je dat niet weet, dan ben je een cultuurbarbaar. Austin is het centrum van de rootsrock. Daar komen zoveel bands vandaan, daar is elke dag livemuziek. Daar moet je echt heen. En je hebt er dus een geweldige platenzaak, Waterloo Records. Ik zeg tegen Marjo: ga jij maar even winkelen.'

Marjo: 'Dan ben je dus gauw klaar, in Austin.'

Ron: 'Ik ben er drieënhalf uur geweest, in die platenzaak, ik heb er 22 cd's gekocht. Geweldig, wat een zaak.'

Marjo: 'Je had zijn gezicht moeten zien, net een kind in de snoepwinkel.'

Ron: 'Ik moet muziek in handen hebben. Het moet tastbaar zijn. Natuurlijk heb ik Spotify, maar dat is alleen om te luisteren of ik het wel leuk vind. En toch koop ik liever een cd die achteraf teleurstellend is, maar dat je vooraf wel de spanning hebt.'

Beeld Spencer Selvidge

5.

Muziek: The Allman Brothers Band

'Iedereen die mij een beetje kent, weet dat muziek mijn grootste passie is. Dat begon al met Alice Cooper in de brugklas. Voor mij mocht het toen al een beetje apart zijn en dat was Alice Cooper. Make-up, een galg op het podium, kippen de strot doorbijten.

'Dat shockerende heeft me altijd aangetrokken, terwijl ik zelf helemaal niet zo ben. Excentriek vind ik mooi, maar anderen moeten het doen. Zelf ben ik redelijk gezagsgetrouw, behalve in de verkeersregels, al geldt dat voor de meeste Nederlanders.

'Liedjes bepalen niet mijn leven, of het zou Once in a Lifetime van Talking Heads moeten zijn. Dat is dat nummer waarop je zo raar moest dansen. Zo heb ik Marjo ontmoet in een dancing in Raalte.

'Moeilijk om een keuze te maken in de artiesten. Neil Young, paar jaar geleden nog magistraal in Weert. Bob Dylan, ben ik later pas gaan waarderen. Velvet Underground, hebben misschien nog wel meer betekend voor de muziek dan de Beatles. Frank Zappa met Sheik Yerbouti, daar zit zo veel gekte in. Pink Floyd, Wish You Were Here, een meesterwerk.

'Ik kom toch uit bij The Allman Brothers. Kijk, hier heb ik de deluxe edition van At Fillmore East. Zes cd's met al hun optredens in de Fillmore. Ik ben er laatst nog geweest om een foto te maken.

'Als je hoort wat Duane Allman hier allemaal doet met zijn gitaar. Dat is echt ongelooflijk. De southern rock die alle kanten uit gaat. De passie waarmee het gespeeld wordt. Dit is echt het summum van alles.'

Beeld Els Zweerink

6.

Film: Gandhi

'Als je terugblikt op de geschiedenis, dan is het kolonialisme de grootste uitwas geweest. Dat slaat echt nergens op. Daarom is Gandhi ook zo'n geweldige film. Dat je zonder wapens toch je doel kunt bereiken. Gewoon geweldloos verzet plegen en het lukt nog ook.

'Ik vind het moeilijk kiezen tussen Gandhi en Long Walk to Freedom, de film over het leven van Mandela. Maar die is meer gemaakt als bioscoophit. Gandhi is een trage film, bijna een documentaire, en Ben Kingsley is magistraal in de hoofdrol. Elke film die ik daarna met hem zag, dacht ik dat Gandhi meedeed.'

Ghandi Beeld Columbia Pictures

7.

Boek: The Winner Within, Pat Riley

'Zelf was Pat Riley geen geweldige basketballer, meer een knokker en een rebounder. Daarna is hij assistent-coach geworden bij de Los Angeles Lakers en vervolgens als hoofdcoach ettelijke malen kampioen geweest. Vervolgens technisch directeur bij Miami Heat, opnieuw kampioen.

'In juni heb ik van hem het boek The Winner Within gekocht. Het gaat over hoe je een team opbouwt, hoe je met spelers omgaat, met tegenslag en met succes - minstens zo belangrijk. Daarover had ik al heel veel gelezen, dit zal het dertigste boek in de rij zijn. En toch inspireert het me voor een nieuw seizoen.

'Je herkent de dingen die je wilt doen of hebt gedaan en het geeft veel vertrouwen. Het is een managementboek, maar gaat ook over het vaderschap. Als vader ben je toch ook een soort coach. Hoe ontwikkel je mensen en hoe maak je er een eenheid van. Erg inspirerend.'

The Winner Within van Pat Riley Beeld -
Beeld Els Zweerink
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden