Robuust optreden van een ?fijne vent?

Utrechters zijn blij met de harde maatregelen van hun oerdegelijke burgemeester. Met Aleid Wolfsen verdwijnt ook de dorpse bescheidenheid. Door..

Vraag je op de markt van het Vredenburg aan voorbijgangers wat ze van de nieuwe Utrechtse burgemeester vinden, blijkt toch een aantal – onder wie opvallend veel studenten – niet te weten wie dat ambt vervult. ‘Dat is een vrouw toch?’ doet een blonde eerstejaars een dappere poging.

Nee, dat was zijn voorgangster Annie Brouwer.

Dat voormalig rechter en Tweede Kamerlid Aleid Wolfsen (48, PvdA) sinds 2 januari burgemeester is van de vierde stad van het land, is de meeste inwoners wel bekend. Niet alleen vanwege de publiciteit voor het dramatisch mislukte burgemeestersreferendum; op 10 oktober vorig jaar kwam nog geen 10 procent van de Utrechtse kiesgerechtigden opdagen, een historisch dieptepunt. Maar ook vanwege Wolfsens optredens in actualiteitenprogramma’s, waarin hij meestal een van zijn nieuwe veiligheidsmaatregelen toelicht.

Het samenscholingsverbod in Kanaleneiland is dan wel ingevoerd door zijn voorgangster, hij verdedigt de maatregel met verve. Kinderen die ’s avonds laat op straat zijn, worden thuisgebracht door politie of straatcoach. Overlastgevers die een buurt terroriseren kunnen desnoods worden opgesloten. Jongeren die er een puinhoop van maken rond een winkelcentrum in de wijk Overvecht, riskeren een gebiedsverbod. En een pedofiel die terugkeert naar de flat waar zijn slachtoffer woont, moet van de burgemeester verhuizen.

Zijn ferme taal zou niemand hoeven verrassen: Wolfsen had al in zijn referendumcampagne verkondigd dat hij ‘Utrecht veiliger wil maken’. ‘Aleid doet wat hij heeft beloofd’, zegt het Utrechtse PvdA-Kamerlid Hans Spekman. ‘Hij staat voor de hardere, repressieve lijn. Dat is goed voor de stad. ’

En ook in de soms woelige Utrechtse gemeenteraad gaat het beter. Leefbaar Utrecht kwam, toen het nog een grote, machtige fractie was, geregeld in aanvaring met zijn voorgangster. Maar met Wolfsen heeft fractievoorzitter Vincent Oldenborg geen problemen. ‘Wolfsen is een betere raadsvoorzitter. Hij stelt zich open op, en voelt zich niet persoonlijk aangevallen. Dat komt door zijn parlementaire ervaring.’

Het valt Oldenborg op: ‘Wolfsen is overal of doet zijn best om overal te zijn. Hij heeft zich de stad snel eigen gemaakt.’ Spekman: ‘Utrecht is een sociale stad, en als er iets gebeurt, is de burgemeester erbij. Hij is toegankelijk en heeft een overvolle agenda. Het zit in zijn aard om opgeslokt te worden.’

Dat hij, zoals veel Utrechters zien, steviger optreedt dan zijn voorgangster, wordt gewaardeerd. ‘Een fijne vent, die Wolfsen. Hij komt sympathiek over’, zegt Corrie van Es (65) die met haar vriendin over de markt wandelt. ‘Hij doet meer op het gebied van veiligheid dan Annie Brouwer.’

Uitbater Henk van Henks Verse Friet: ‘Dat hij zich inzet voor dat slachtoffer van die pedofiel, dat heeft hij goed gedaan, vinden de mensen.’

Anderen twijfelen over zijn robuuste optreden. ‘Moet hij zich nou met de huisvesting van een pedofiel bemoeien?’, vraagt marktbezoekster Elizabeth Wattimena (34) zich af, die niettemin zegt dat haar eerste indruk van de burgemeester positief is. Oldenborg: ‘Hij heeft een uitgesproken mening over openbare veiligheid en reageert snel op situaties met stevige uitspraken. Hij is vaak op het journaal en heeft bovendien een enorm netwerk in Den Haag. Soms denk ik: wees wat voorzichtiger met wat je zegt. Ik ben het met hem eens dat kinderen ’s avonds laat niet op straat moeten lopen. Maar ik ben benieuwd of zijn beleid echt werkt.’

Bij het zakenleven valt Wolfsen ook goed. Er klinkt lof voor zijn inzet in de lobby voor de start van de Ronde van Frankrijk in 2010. Utrecht en Rotterdam zijn hiervoor in de race. Wolfsen ziet het belang van dat sportevenement voor de stad, heet het.

De burgemeester is niet alleen ‘zeer benaderbaar en aanspreekbaar’ voor het bedrijfsleven, hij ziet ook – meer dan Brouwer – ‘duidelijk de economische kracht van de stad en gebruikt zijn netwerk om die te versterken’, zegt Helwin Teunissen, directeur van de Utrechtse vestiging van vastgoedbedrijf Jones Lang LaSalle. ‘Hij benadert actief bedrijven om zich hier te vestigen. Hij kwam laatst een bedrijf openen in het Utrechtse kantorenpark Papendorp. Zijn aanwezigheid heeft impact.’

Teunissen stelt: ‘Aleid Wolfsen is bezig de stad naar buiten te keren.’ Want Utrecht groeit als kool, vanwege onder meer de bouw van de vinexwijk Leidsche Rijn. En economisch gaat het de stad voor de wind. ‘Het is niet meer vol te houden dat Utrecht een dorp is. Bij een grote stad past Wolfsen, toch een kopstuk uit de landelijke politiek.’

Ook Spekman valt het op: volgens alle statistieken gaat het beregoed met Utrecht. ‘Maar Utrecht is soms een beetje knullig met het lobbyen in Den Haag. Wolfsen kent daar voldoende mensen om iets voor elkaar te krijgen. Utrecht is vaak te bescheiden, de stad vent te weinig zijn successen uit om extra geld los te krijgen.’

Aalt Wolfsen groeide op in een reformatorisch gezin op de Veluwe. Na de middelbare school ging hij aan de slag bij de rechtbank in Zwolle. Hij studeerde, relatief laat, rechten in Groningen. Hij maakte zijn entree in de politiek in de vroege jaren negentig, toen hij drie jaar in de gemeenteraad van Oldebroek zat. Met onder meer Jan Klein, nu PvdA-wethouder in die gemeente op de Veluwe.

Klein: ‘Toen al onderscheidde hij zich als een intelligente en innemende man die snel doorheeft waar het om gaat en zaken goed kan brengen. Hij kan gemakkelijk mensen voor zich winnen.’ Het valt Klein op dat Wolfsen dan wel ‘andere keuzes heeft gemaakt dan zijn ouders’, maar zich nooit tegen het gelovige milieu heeft afgezet. ‘Wolfsen is evenwichtig en afgewogen. Hij begrijpt andersdenkenden en benadert ze respectvol. Dat heeft hij gemeen met de Amsterdamse burgemeester Cohen. Een belangrijke eigenschap als je zo’n grote stad bestuurt met verschillende bevolkingsgroepen.’

Na een carrière als rechter ging Wolfsen de landelijke politiek in. Hij oogstte lof als justitiewoordvoerder van de PvdA in de Tweede Kamer. Hij werd geroemd om zijn juridische kennis en omschreven als welbespraakt, intellectueel, beschaafd en ‘oerdegelijk’.

Wolfsen trok vaak op met het VVD-Kamerlid Laetitia Griffith. ‘Hij is juridisch zeer deskundig en heeft oog voor het algemeen belang. Dat verbond ons. We konden het goed vinden’, zegt Griffith. ‘Het ging hem om het aanpakken van raddraaiers. Hij is niet van de softe kant. En hij had de kracht om zijn fractie mee te krijgen. Hij wist juridische onderwerpen met zijn soepele woordkeus en gedegenheid zo te brengen dat zijn collega’s soms niet door leken te hebben dat het snoeiharde maatregelen waren. Hij is een man van inhoud, hij verdiept zich in de materie en brengt zijn verhaal op een prettige manier.’

Bij de landelijke verkiezingen in 2006 stond Wolfsen derde op de PvdA-kandidatenlijst – na Wouter Bos en Nebahat Albayrak. ‘Ik zag en zie een toekomstig minister of staatssecretaris in hem’, zegt Jan Klein. Maar bij de formatie mocht het destijds niet zo zijn. In februari 2007 werd Wolfsen ook niet gekozen als fractievoorzitter.

Aleid Wolfsen solliciteerde vervolgens naar het burgemeestersambt in Utrecht. Niet uit teleurstelling, benadrukt Spekman. ‘Hij wist: de PvdA gaat in het kabinet, hij wilde zelf iets gaan doen.’

Het Utrechtse burgemeestersreferendum lag al onder vuur vóór de kandidaten bekend waren, omdat de bevolking alleen kon kiezen uit twee geselecteerde kandidaten. Toen bleek dat zijn tegenstander van dezelfde partij was – VNG-voorzitter Ralph Pans – waren de rapen gaar. Wolfsen kreeg de meeste stemmen en de gemeenteraad droeg hem voor als de nieuwe burgemeester. In zijn kenmerkende woordkeus toonde hij zich ‘apetrots’ en ‘buitengewoon content’ met zijn nieuwe baan.

Een valse start vanwege de slechte publiciteit rond het referendum, oordeelden sommigen toen. Maar zou Utrecht deze burgemeester ook hebben gehad als er geen referendum was gehouden? Heeft het verguisde referendum dan misschien toch zijn nut gehad?

‘Deze vraag mag hardop worden gesteld’, zegt de Utrechtse PvdA-fractievoorzitter Gilbert Isabella. ‘Wolfsen heeft nu veel voordeel van die intensieve campagneperiode. Hij kwam overal in de stad en sprak met veel mensen. Hij zei toen een aantal keer: als ik burgemeester ben, kom ik bij u terug. En hij heeft woord gehouden. Mensen waarderen dat.’

Isabella was vorig jaar voorzitter van de vertrouwenscommissie die de twee burgemeesterskandidaten moest selecteren. Bij het eerste gesprek liep Wolfsen keihard tegen een glazen deur aan. ‘Hij kwam binnen met een klap en heeft ons niet teleurgesteld’, zegt Isabella. ‘Hij kwam op ons open, rustig, aimabel en bedachtzaam over, als iemand die aandacht heeft voor anderen, naar ze luistert. En dat maakt hij nu waar.’

Isabella ziet hem genieten van zijn werk. ‘Als een kind dat blij is met zijn ballon, zo leuk vindt hij het om de raad te leren kennen. Of om naar een 100-jarige te gaan.’

Maar meer nog klinkt er, vooral in de probleemwijken, de roep om een nog harder optreden. Een echtpaar uit Overvecht (hij 59, zij 58), dat niet met naam in krant wil, ziet wel een ‘kleine omslag’ met de komst van Wolfsen. Maar, zegt zij: ‘Het probleem – Marokkaanse jongens – wordt nog steeds niet genoeg benoemd.’ Hij: ‘Ze weten hoe ze voetbalsupporters moeten aanpakken, laat de ME er op los. Door één groep wordt de sfeer verziekt.’

Ook veel andere Utrechters die naar de burgemeester wordt gevraagd, beginnen ongevraagd over de problemen met Marokkaanse jongeren. Spekman: ‘Er zijn buurten met grote problemen. Neem Overvecht, daar is een wereld te winnen. Zolang de groep kwaadwillende Marokkaanse jongeren de kans krijgt om te doen wat ze doet, kan Geert Wilders stemmen trekken. Dat is de grootste opgave voor Aleid Wolfsen, om dat probleem stevig aan te pakken.’

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden