Robot kwispelt, leert Nederlands en valt van tafel

Sony brengt binnenkort ook in Europa de tweede generatie van haar robotbeest Aibo op de markt. Het is een fraai staaltje robotica dat nog veel kan leren....

KINDEREN en huisdieren zijn fantastisch speelgoed, maar ze hebben als belangrijk nadeel dat je ook met ze moet spelen als je daar helemaal geen zin in hebt. Vanaf 16 november verkoopt Sony de perfecte oplossing: het robotbeest Aibo, die het midden houdt tussen een kat en hond. De eerste generatie van 45 duizend exemplaren bleef grotendeels in Japan. De tweede generatie is zo geavanceerd dat zelfs robotwetenschappers er verlekkerd naar uitkijken.

Op 10 december zal de eerste Aibo in Londen zelf de vliegtuigtrap af lopen. Voor die tijd moet er nog wel wat gebeuren, want het enige prototype in Nederland valt nog pardoes van de tafel af zodra de rand wordt bereikt. Wel voorkomt de infrarood-sensor in zijn snuit dat hij tegen muren oploopt, hoewel hij met tafelpoten weer wat meer moeite heeft.

Ook heeft de pr-medewerkster van Sony wat Japans moeten leren om Aibo te woord te staan. Hij gehoorzaamt redelijk op de japanse commando's voor 'zit' en 'lig', maar de minste moeite heeft hij met 'Aibo', wat hem een kwispelende staart ontlokt en groene lichtjes van tevredenheid op zijn kop.

De uiteindelijke versie zal Engels verstaan. Een sterk staaltje spraakherkenning van Sony's technici, want bij doorsnee software moet je duidelijk in de microfoon spreken wil het iets worden. Aibo's oortjes draaien rond en zijn zo in staat op te vangen waar het geluid vandaan komt.

Aibo heeft het formaat van een volwassen kat en kan van alles: lopen, geluidjes maken, stemmen herkennen, de intonatie daarvan imiteren in zijn antwoord, voelen of hij geaaid wordt, met een bal spelen en boos worden (laat hem een paar uur alleen en er valt geen land meer met hem te bezeilen, tenzij je hem reset). Duurdere varianten merken het als hun batterij leeg raakt en zoeken dan zelf het oplaadstation op.

Bovenal kan Aibo echter leren. Als bepaald gedrag ongewenst is, kan het baasje zijn hand voor de snuit houden. Na een paar keer begrijpt Aibo dat hij het niet meer moet doen. Daarnaast kan hij ongeveer vijftig nieuwe (Nederlandse) woorden aanleren. Met wat geduld is hem bijvoorbeeld bij te brengen hoe hij op de woorden 'kom hier' moet reageren. Wie dat geduld niet heeft, kan 'volwassen' software kopen, zodat hij Aibo niet zelf hoeft op te voeden.

'Ik kan bevestigen dat dit top of the bill is', zegt Peter van Lith, wiens robothond Dappie al bijna tien jaar bekijks trekt in kringen van amusement en wetenschap. 'Tegen een team van Sony kan ik in mijn uppie niet op. Ik wil proberen er een te kopen, maar dat zal niet eenvoudig zijn. Wat ik ook knap vind, is dat ze hiermee een hele nieuwe markt hebben geopend.'

Nou was de markt van elektronische huisdieren natuurlijk al een beetje verkend door de computervogel Tamagotchi en de sprekende knuffel Furby, maar Aibo voegt daar robotica aan toe: de mogelijkheid zelfstandig te bewegen. De software daarvoor vergt meer onderzoek dan welke andere karaktertrek ook.

Zo heeft de nieuwe Aibo knieën, waar de eerste versie nog starre poten had. Dat betekent meer graden van vrijheid in de beweging en dus complexere sturingssoftware. Het pièce de résistance is dat Aibo zelf kan opstaan als hij is omgevallen. Een ingewikkeld stuk programmeerwerk dat al begint met de vraag: hoe weet een robot dat hij is omgevallen?

Aibo is het eerste commerciële resultaat van de wedstrijden robotvoetbal die wetenschappers organiseren om elkaars vorderingen in de robotica te testen. Het team van Sony won een aantal jaren geleden met een voorloper van Aibo en mocht als beloning van de baas een jaarlang werken aan de robot. Toen werd het nog niet gezien als een verkoopbaar product. Het ging erom de technologische mogelijkheden te verkennen.

Om die reden kreeg ook een aantal universiteiten een prototype van Aibo. Een belangrijk deel van de robotica is zodoende ontwikkeld aan het Laboratoire de Robotique de Paris. Als accessoire bij Aibo is een softwarepakket te koop waarmee zelf bewegingen ontwikkeld kunnen worden. Daarmee wordt Aibo een aantrekkelijk koopje voor wetenschappers, want voor een bedrag tussen de 3000 en 5000 gulden kopen ze een robot waarmee ze naar hartelust kunnen experimenteren.

KORTOM, Aibo is een prachtig stukje geavanceerde technologie, verpakt als speelgoed. Hoewel je nooit verbaasd moet zijn als er ook nog nuttige toepassingen blijken te bestaan. Furby's, bijvoorbeeld, bleken perfect gezelschap voor autistische kinderen.

Die hebben vaak een fascinatie voor repetitief gedrag, waar andere mensen en ook dieren niet het geduld voor hebben. Robots doen met alle plezier duizenden keren achter elkaar hetzelfde vraag-antwoordspelletje. Sommige ouders kwamen erachter dat het vocabulaire van hun autistische kind verdubbelde dank zij het eindeloze geduld van de Furby.

Met speelgoed valt echter meer geld te verdienen en daar zet Sony dan ook vol op in. 'Over tien jaar zullen de meeste huishoudens twee of drie van dit soort robots hebben', voorspelt directeur Toshitada Doi van Sony's Digital Creatures Laboratory. Dan hebben we het wel over Japan. 'Maar we krijgen enthousiaste reacties uit Europa, dus daar komt het ook wel, al zal het even duren.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden