'Robot begrijpt het als je good boy zegt'

Robot DeeChee leert een taal zoals kleine kinderen. 'Als hij glimlacht, kun je tegen hem praten.'

AMSTERDAM - De Britse computerwetenschapper dr. Caroline Lyon van de Universiteit van Hertfordshire voert experimenten uit met een robot die op dezelfde manier taal leert als jonge kinderen dat doen. 'DeeChee' sprak onlangs zijn eerste woordjes.


Is een robot die een paar woorden spreekt nog bijzonder anno 2012?

'Er zijn veel robots die honderduit praten, maar hun woorden en zinnen zijn voorgeprogrammeerd. DeeChee kan zelf taal leren. Hij pikt woorden op uit zijn omgeving.'


Wat waren zijn eerste woorden?

'We gaven proefpersonen de opdracht om hem termen voor simpele vormen en kleuren te leren, zoals 'rood', 'rond' en 'groen'. Ze moesten een paar minuten tegen de robot praten, alsof hij een klein kind was. Kortom: woorden steeds opnieuw langzaam uitspreken en hem aanmoedigen als hij dan de juiste klanken herhaalde tussen zijn gebrabbel.'


De robot brabbelt ook als een klein kind, is dat nodig?

'Ja, dat is een onmisbaar onderdeel van taalverwerving. We hebben zijn geheugen volgestopt met de bouwstenen van taal: alle lettergrepen die voorkomen in het Engels. Dat zijn er ruim 40.000. In eerste instantie stoot de robot alleen een onsamenhangende stroom van die syllaben uit, net als een brabbelende baby dus. Maar hij luistert ook naar mensen die tegen hem praten en ontwikkelt een voorkeur voor combinaties van lettergrepen die hij regelmatig hoort. Hoe vaker je een woord uitspreekt, hoe groter de kans dat hij het nazegt en opslaat in zijn geheugen.'


En hem aanmoedigen, dat helpt ook echt?

'Zeker. De robot herkent aanmoedigingen zoals 'good boy' of 'well done'. Als hij dat soort kreten hoort, begrijpt hij dat hij zojuist een woord heeft gevormd. DeeChee communiceert verder met gezichtsuitdrukkingen. Als hij glimlacht, kun je tegen hem praten. Wanneer hij met zijn ogen knippert, is hij bezig om informatie te verwerken en moet je hem even met rust laten.'


Waar gaat deze techniek uiteindelijk toe leiden?

'Hopelijk kunnen we robots uiteindelijk leren om een woordenschat op te bouwen van begrippen die ze in hun omgeving horen en die relevant zijn bij de taken die ze uitvoeren. Een huishoudrobot zou bijvoorbeeld woorden kunnen oppikken waarmee zijn eigenaar verwijst naar verschillende kamers in huis. Het wordt dan mogelijk om een robot echt met taal te besturen, in plaats van met voorgeprogrammeerde zinnetjes, of een afstandbediening.


'Ook taalkundigen hebben trouwens baat bij dit project. We hebben al heel lang een theorie over hoe mensen taal verwerven. Die theorie kan worden getest met robots. Als we echt begrijpen hoe taalverwerving werkt, moeten we uiteindelijk een robot kunnen bouwen die het kunstje nabootst.'


Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden