Nieuwsbreak

Rob Wijnberg: 'Het is heel Hollands om een probleem te maken van fietsparkeerplekken'

Er is een reddingsplan voor Cyprus, wat de Russen woest heeft gemaakt. Er is een persprotocol gelanceerd en de grote steden worden overspoeld door fietsen. Hoe kijkt voormalig nrc.next-hoofdredacteur en initiatiefnemer van het nieuwe journalistieke experiment De Correspondent naar het nieuws van de dag?

Rob Wijnberg. Beeld anp

Met De Correspondent zet je je af tegen de waan van de dag, dus het is bijna ironisch te noemen dat je voor deze dagelijkse rubriek wordt geïnterviewd. Maar houdt groot nieuws als het noodplan voor Cyprus je wel bezig?
'Ja het is heel interessant om te volgen vanwege alle mogelijke implicaties die het heeft. Ik vraag me hierbij wel af hoe het mogelijk is dat om de zoveel tijd dit soort crises op allerlei plekken uitbreken, in Ierland, Spanje, Italië, Griekenland en nu Cyprus, en dat men iedere keer weer verrast lijkt. Het nieuws lijkt toch iedere keer uit de lucht te komen vallen zoals die meteoriet in Rusland. Maar we hadden het allang aan kunnen zien komen als je kijkt naar de scheve verhouding tussen de bankensector, de reële economie en de schuldenlast.

De rijke Russen zijn woedend over het noodplan omdat hun spaarcenten worden 'gestolen'. Heb je met ze te doen of heb je zoiets van: net goed?
'Ik weet er te weinig van om te kunnen zeggen of het onschuldige, nette spaarders zijn die genaaid worden door het systeem of dat het echt hypocriete belastingontduikers zijn. Maar hoe langer ik naar crisis kijk, hoe meer ik denk dat er een gigantisch probleem schuilt in het feit dat alle maatregelen uiteindelijk niet veel meer doen dan het systeem dat faalt overeind houden. Het neigt naar institutionele diefstal, een gelegaliseerde bankroof, door de banken zelf. Het redden van de falende banken gebeurt noodgedwongen omdat het nog erger is om ze te laten vallen. Ze zijn een veel te grote factor in onze economie geworden.'

Iets wat je persoonlijk misschien meer zal raken. Een derde van de jonge ouders heeft slaapgebrek. Je bent zelf 30 en hebt een vriendin, wordt het niet eens tijd voor kinderen of heb je je slaap te hard nodig?
'Kinderen absorberen je hele leven en op dit moment ben ik veel te druk, dus dat speelt wel een beetje mee, ja. Maar er zijn meer redenen. Vroeger kreeg je gewoon kinderen, maar wij leven met een agenda in de hand. We willen eerst dat bereiken en we willen dat nog doen. Onze generatie is gewend om ons leven helemaal uit te stippelen.'

Je woont in Amsterdam dus je zult het probleem kennen: in de grote steden is een tekort aan fietsparkeerplekken.
'Nou dit wordt mijn onthulling van de dag: ik heb geen fiets. Ik vind het wel heel Hollands om een probleem te maken van fietsparkeerplekken. De meeste fietsers hebben geen parkeerplek nodig, die zetten hun fiets gewoon ergens neer. Nederland is zo perfect georganiseerd dat ze zelfs het parkeren van een fiets willen formaliseren. Net als met hangjongeren, het woord bestaat volgens mij alleen in de Nederlandse taal. Zomaar ergens op straat hangen, is in een georganiseerde samenleving als Nederland een probleem, dus zetten we er een bankje, een paar bielzen en een bord neer, en dan mag het plotseling wel. Dit zijn de stadsplanners aan de macht.'

Dan zul je dit ook wel planmatig vinden: Sander Dekker komt met een pestprotocol om pesten te voorkomen, naar aanleiding van een aantal pestincidenten die groot zijn uitgemeten in de media. Wat vind je daar van?
'Dat er iets wordt gedaan aan pesten is prima, daar kun je niet tegen zijn. Maar toen ik hoofdredacteur van nrc.next was, viel het mij op dat politiek beleid vaker dan je zou denken voortkomt uit incidenten in de media. Dat is ook logisch, de media zijn voor politici hun blik op de wereld en ook vanuit kiezers wordt er druk op politici uitgeoefend om iets te doen aan de zaken die hen bezighoudt. Pesten is ook zoiets. Neemt pesten toe, of neemt de aandacht ervoor toe?

Aan een schrikbarend cijfer als 1 op de 10 kinderen wordt gepest zitten ook veel haken en ogen. Met de factcheckingrubriek van nrc-next hebben we eens een soortgelijke bewering over ouderen in verpleegtehuizen onderzocht. Het onderzoek waar alle media-aandacht op was gebaseerd bleek een klein onderzoek te zijn en ook iets als 'een onaangename discussies met de leiding' werd al als pesten aangeduid. Je hebt al gauw het beeld voor ogen van de jongen die zo erg wordt gepest dat hij zelfmoord pleegt.'

Je was zelf ook nogal in het nieuws, er was bijzonder veel aandacht - zowel positief als negatief - voor je nieuwe initiatief De Correspondent. Maarten Keulemans noemde De Correspondent vandaag weinig vernieuwend. Volgens hem is het gewoon weer de de aloude grachtengordel-elite. Wat is je verweer?
'Kritische opmerkingen scherpen ons, maar het is ook prematuur om dit te zeggen. We proberen ook niet het wiel opnieuw uit te vinden, maar de combinatie van verschillende factoren maakt dat we wel vernieuwend zijn. We zijn gecrowdfund, en hebben daardoor geen advertenties en adverteerdersafhankelijkheid. We proberen auteurs de vrije hand te geven in het agenderen van onderwerpen en hebben geen deadline omdat we niet perfect aan hoeven te sluiten bij de actualiteit. Dit zal hele andere soorten journalistiek opleveren. We hebben binnen een week al 92 procent van ons doel van 15.000 deelnemers bereikt, dat bewijst wel dat er behoefte aan is.

Dat we bekende gezichten erbij hebben, wekt inderdaad de schijn dat het minder vernieuwend is, maar dit is ook een gevolg van hoe media werken. Zonder deze gezichten zouden we niet zoveel aandacht krijgen. Noem dat opportunistisch of slim. Maar toch zijn deze bekende gezichten er niet lukraak bij gekozen. Joris Luyendijk bijvoorbeeld is een geestverwant van de journalistieke doelstellingen van De Correspondent en ook met Femke Halsema heb ik heel veel gesproken over haar journalistieke ideeën. Bovendien zijn er ook minder bekende mensen bij betrokken, zoals Dick Wittenberg die hele bijzondere reportages over dorpjes in Afrika maakt, maar daar hoor je niemand over. Jonge talenten kun je van tevoren niet vragen zich te committeren als je niet zeker weet of je ze iets kan bieden. Ze zetten wel hun baan op het spel. Deze bekende mensen kunnen dit soort risico's makkelijker nemen.'

Wat is je opgevallen verder?
'Ik weet niet precies hoe lang geleden dit in het nieuws was, maar ik las laatst dat de EU nadenkt over het op grote schaal privatiseren van waterbedrijven. Dat vind ik een slechte zaak. Water is een eerste levensbehoefte. Als werkloze Grieken straks vijf keer zoveel voor water moeten betalen, zullen ze massaal in opstand komen. Voor dit onderwerp mag best wel wat meer aandacht zijn.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden