nieuws stikstofmetingen RIVM

RIVM reageert op kritiek: stikstofmetingen deugen wel

Terwijl het Malieveld is volgestroomd met tractoren van boze boeren houdt de Tweede Kamer woensdag een hoorzitting over de stikstofproblematiek met zestien deskundigen. Het Rijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu spreekt intussen tegen dat zijn methoden om de uitstoot van stikstof te meten niet deugen, zoals de boeren beweren.

Biologische boerderij Veld & Beek in Arnhem, september 2014. Een stagiair haalt ’s morgens tegen 7 uur de koeien naar binnen zodat ze gemolken kunnen worden. Beeld Negin Zendegani

Het RIVM reageert daarmee op de twijfels die CDA, VVD, SGP en FvD hebben over de berekeningen van het instituut. Volgens CDA-Kamerlid Jaco Geurts moet het RIVM transparanter zijn en dient het kabinet de berekeningen van het instituut opnieuw te bekijken.

De cijfers van het RIVM zijn van belang omdat het kabinet op basis daarvan de veestapel rond natuurgebieden wil inkrimpen. ‘Ik vraag mij af of het RIVM-model, dat nu wordt gebruikt om uit te rekenen waar de stikstof vandaan komt, wel juist is’, zei Geurts tegen het Algemeen Dagblad. ‘Als partijen het RIVM vragen om te laten zien hoe dat model is opgebouwd en nul op het rekest krijgen, vind ik dat vreemd.’ 

Een woordvoerder van het RIVM spreekt tegen dat er iets mankeert aan het rekenmodel voor de uitstoot van stikstof. De methode is volgens hem ‘robuust en wetenschappelijk verantwoord’. Dat vinden ook internationale onderzoekers. Hij ontkent dat het instituut niet transparant is. Het RIVM staat open voor inzage in de data en uitleg over de gehanteerde methode. Niet alle ruwe data staan online, maar die kunnen op het instituut worden ingezien, aldus de woordvoerder. ‘Het is onjuist dat er niet onder de motorkap mag worden gekeken.’

Intussen circuleert een YouTube-filmpje van het Mesdag Zuivelfonds, een belangenorganisatie van melkveehouders, waarin zware kritiek wordt geleverd op de meetmethoden van het RIVM. Daarin is onder meer te zien dat stikstofmetingen worden verricht boven een rioolput en dicht in de buurt van pluimvee- en varkensstallen. Ook zou het RIVM met statistische manipulatie een stijgende trend in ammoniakconcentraties in natuurgebieden vinden. ‘De overheid baseert zich op onbetrouwbare metingen waardoor er doelbewust een probleem wordt gecreëerd’, twitterde Forum voor Democratie. ‘Nederland heeft geen stikstofprobleem. ‘

Volgens RIVM-onderzoeker Addo van Pul wordende de twee betwiste meetpunten niet meer gebruikt voor de modellen waarmee de neerslag van stikstof in kaart wordt gebracht. Stikstofexpert Jan Willem Erisman,  directeur van landbouwadviesbureau Louis Bolk Instituut en tot voor kort bijzonder hoogleraar aan de Vrije Universiteit Amsterdam, vindt het te ver gaan om te zeggen dat de metingen en de modellen niet kloppen. 

Erisman: ‘De kritiek op de statistische verwerking van meetresulaten leidt af van de hoofdboodschap: de metingen op zich worden niet gebruikt om uitspraken te doen over trends. Omdat er zoveel bronnen van stikstof zijn kun je de uitstoot en depositie alleen met modellen in kaart brengen. De modellen geven aan wat er gebeurt, de metingen gebruik je niet om uitspraken te doen over bijdragen aan en trends in de stikstofuitstoot. Je gebruikt ze om de modellen te toetsen.’

In de computermodellen schuilt altijd een mate van onzekerheid, zegt hij. ‘Maar de onzekerheid is kleiner dan nu wordt opgeworpen in de kritiek. De landbouw is verantwoordelijk voor 46 procent van alle stikstof die terechtkomt in de Nederlandse natuur. Misschien kom je met een ander model op 42 procent, maar de landbouw blijft het leeuwendeel van de stikstofdepositie bijdragen.’ De metingen op de grond en in de lucht geven volgens hem een betrouwbaar beeld. Toch zijn verbeteringen mogelijk. Zo zou het RIVM gebruik kunnen maken van satellietwaarnemingen, iets wat nu niet gebeurt.

Erisman onderstreept dat er niets geheim is aan de modellen van het RIVM, al erkent hij dat het instituut ‘wat transparanter’ kan zijn.  ‘Je kunt zeggen dat het helpt om transparanter te zijn over wat je doet en hoe je het doet. Maar ik twijfel niet aan de onafhankelijkheid en de capaciteiten van het RIVM.’ 

Meer over stikstof: 

Hoe schadelijk is stikstof? 

kabinet trekt honderden miljoenen uit voor stikstofcrisis.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden