NieuwsTelefoongegevens

RIVM krijgt zendmastdata om te zien waar het te druk wordt, dankzij noodwet

Gezondheidsinstituut RIVM krijgt toegang tot de zendmastdata van alle mobiele telefoons in Nederland. Zo moet het sneller duidelijk worden als zich veel mensen tegelijk naar dezelfde plek begeven. Het kabinet komt met een noodwet om dat mogelijk te maken. 

Drukte, eerder deze maand in Park Somerlust in Amsterdam.Beeld ANP / Remko de Waal

Het kabinet benadrukt dat de individuele gegevens van telefoonbezitters anoniem blijven. De gegevens worden door de telecomaanbieders T-Mobile, Vodafone en KPN ontdaan van alle persoonlijke informatie, zoals de telefoonnummers. ‘Het gaat om onherleidbare tellingen per gemeente waarmee de verspreiding van corona nauwkeuriger kan worden gevolgd en voorspeld.’ 

Het Centraal Bureau voor de Statistiek verzamelt de gegevens en levert ze aan het RIVM. De zendmastdata worden onderdeel van het veelbesproken ‘dashboard’ dat beter dan nu de actuele stand van zaken omtrent het virus in kaart moet brengen. 

Het kabinet hoopt zo ook eerder te kunnen vaststellen of de coronaregels moeten worden aangescherpt of juist kunnen worden versoepeld. ‘Het gaat om een telling, per uur, per gemeente, van het totaalaantal mobiele telefoons dat daar aanwezig is (...) Stel dat uit de zendmastgegevens blijkt dat op een zaterdagmiddag bijzonder veel mensen uit bijvoorbeeld Rijswijk in Delft zijn geweest. Als er in één van de twee gemeenten (nieuwe) besmettingen worden gevonden, kan het RIVM de lokale GGD informeren dat dat ook zo zou kunnen zijn in de andere. Dit maakt het mogelijk om regionaal maatwerk te leveren.’

Herkomst

Voor buitenlandse nummers wordt ook een verdeling gemaakt naar herkomst op basis van het telefoonnummer. ‘Deze verdeling gebeurt in acht categorieën, bijvoorbeeld ‘België’, ‘Duitsland’ en ‘Noord-Amerika’. Hiermee kan het risico op verspreiding vanuit en naar die regio’s beter worden ingeschat.’

De noodwet regelt dat telecomaanbieders voor maximaal een jaar hun zendmastdata beschikbaar stellen. De aanbieders vernietigen de verzamelde extra gegevens elke dag. Omdat in dunbevolkte gebieden het risico dreigt dat het RIVM toch zou kunnen herleiden om wie het gaat, worden aantallen onder de 15 niet gerapporteerd. 

De Raad van State heeft inmiddels een positief advies gegeven over de noodwet. Een speciale wet is nodig omdat de Autoriteit Persoonsgegevens eerder vaststelde dat voor het delen van de zendmastdata in Nederland nu geen wettelijke basis is. Op een eerder concept-wetsvoorstel reageerde de Autoriteit vervolgens zeer bezorgd. Daarna is het wetsvoorstel aangepast. De Autoriteit liet vrijdag weten meer tijd nodig te hebben om het nieuwe voorstel te kunnen beoordelen. ‘Dit luistert nauw’, aldus een woordvoerder. ‘Het delen van zendmastgegevens is voor de gebruikers niet vrijwillig, dus daar moeten we heel goed naar kijken.’

Ook is het doel van de wet niet onomstreden. In een opiniestuk zette Rutger Woolthuis, onderzoeker bij het CBS en voormalig modelleur bij het RIVM, eerder al vraagtekens bij het nut van de locatiedata: ‘In eerste instantie lijkt dit waardevolle informatie in tijden van corona, maar het zijn niet de bewegingen van personen die belangrijk zijn, maar die van het virus. Het is onmogelijk te bepalen aan wie een besmet persoon het virus mogelijk heeft doorgegeven.’

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden