nieuws

RIVM: er hangt nog altijd een zorginfarct in de lucht

Hoewel het aantal coronapatiënten op de intensive cares afgelopen maand halveerde, hangt er nog altijd een zorginfarct in de lucht, van veel meer coronapatiënten dan de ziekenhuizen aankunnen. Dat blijkt uit vrijgegeven cijfers die RIVM-wetenschapper Jaap van Dissel eind vorige week meenam naar het Catshuis.

Maarten Keulemans
Jaap van Dissel, directeur infectieziektebestrijding van het RIVM, verlaat het Catshuis na afloop van het overleg tussen ministers en deskundigen over het verlengen van de coronamaatregelen.  Beeld ANP
Jaap van Dissel, directeur infectieziektebestrijding van het RIVM, verlaat het Catshuis na afloop van het overleg tussen ministers en deskundigen over het verlengen van de coronamaatregelen.Beeld ANP

Alleen al de opening van het hoger onderwijs en het weer openstellen van de contactberoepen, kan volgens de berekeningen leiden tot tussen de 800 en de 2.500 ic-patiënten begin maart. Als het kabinet was teruggegaan naar een avondlockdown – alles dicht vanaf 17 uur, maar overdag dus alles open – zou dat voor minimaal 2.500 en mogelijk zelfs 3.500 ic-patiënten zorgen. De zorg kan er, met alle zeilen bijgezet, slechts 1.350 aan.

Dat zijn zeer grove schattingen, benadrukt desgevraagd hoofdmodelleur Jacco Wallinga van het RIVM. ‘De hoofdboodschap is: er is nog zeer veel onzeker. Maar met wat we nu weten, is er binnen al die onzekerheden nog steeds ruimte voor dit soort scenario’s. Dat is toch wel iets om rekening mee te houden als je beleid maakt.’

Grofweg verwacht het RIVM dat de daling in de ziekenhuizen deze week afvlakt en langzaam overgaat in een stijging. Vooral in februari kunnen de cijfers weer omhoogschieten. Begin maart is de zorgbelasting naar verwachting op zijn hoogst.

Nieuw reservoir

Reden voor die oplopende cijfers is dat de omikronvariant mensen aansteekt die al corona hebben gehad of ertegen zijn gevaccineerd. Daardoor heeft het virus een nieuw reservoir van mensen aangeboord die in de problemen kunnen komen. Hoewel gevaccineerden en ex-patiënten door de bank genomen goed zijn beschermd tegen ernstige corona, kan het kleine percentage pechvogels dat wél complicaties krijgt in de praktijk alsnog flink oplopen.

Waarschijnlijk zullen de prognoses de komende tijd wat minder heftig worden, verwacht Wallinga, als er meer bekend wordt over de omikronvariant. Zo gaat het RIVM ervan uit dat patiënten met omikron even lang in het ziekenhuis liggen als met de deltavariant en dat ze, eenmaal in het ziekenhuis, net zo vaak op de intensive care belanden. Aannames, die waarschijnlijk te somber zijn.

‘Er zijn vanuit het buitenland suggesties dat de ligduur bij omikron korter is’, zegt Wallinga. ‘Maar met suggesties kun je niet rekenen. Dus vallen we in zulke gevallen terug op wat we weten over de deltavariant, als een soort referentie.’

Naar mate meer bekend wordt over omikron, kunnen de grafieken worden bijgesteld. ‘Als de kans op ic-opnames bijvoorbeeld 50 procent lager is, weet je dat de grafiek van ic-opnames met 50 procent krimpt’, legt Wallinga uit.

Veel kritiek

De laatste weken kreeg het RIVM veel kritiek op zijn modellen van december, die een enorme piek in de ziekenhuizen voorzagen en de directe aanleiding waren om in lockdown te gaan. De werkelijke ziekenhuisbezetting ligt echter ruimschoots onder de verwachtingen van het RIVM. Logisch, zegt Wallinga: de lockdown werd een week eerder ingevoerd, de boostercampagne versneld, en bovendien is het vermijden van rampscenario’s nu net het doel van het beleid.

Ook in andere landen waarschuwen epidemiologen om ondanks de gunstige cijfers en de ogenschijnlijke mildheid van de omikronvariant niet te vroeg te juichen. Zo waarschuwde de Duitse epidemioloog Tobias Kurth zaterdag voor de ‘zeer alarmerende situatie’ die dreigt te ontstaan in de ziekenhuizen. Intussen gingen verspreid door Duitsland duizenden actievoerders de straat op om te protesteren tegen de in hun ogen onterecht strenge coronaregels.

Doorgeschoten

In het Catshuis besprak ook Van Dissel de kritiek dat Nederland met zijn lockdown is doorgeschoten, blijkt uit de presentatie. Zo staan de Nederlandse ziekenhuizen er, omgerekend per hoofd van de bevolking, veel beter voor dan die in Frankrijk, België, Groot-Brittannië en Denemarken, aldus Van Dissel.

Inmiddels druppelen de cijfers over omikron binnen. Zo publiceert Wallinga’s groep deze week cijfers waaruit blijkt dat de variant een halve dag kortere infectiecyclus heeft: mensen die het virus krijgen, krijgen eerder symptomen en geven het virus sneller door. ‘Een halve dag lijkt weinig’, zegt Wallinga. ‘Maar het betekent wel dat de curves weer iets veranderen: een iets eerdere piek, die iets minder hoog is.’

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden