Rivieren Ganges en Yamuna krijgen 'mensenrechten' om vervuiling tegen te gaan

De Universele Verklaring voor de Rechten van de Rivier is nog niet in de maak, maar wellicht heeft het Hooggerechtshof van de Indiase deelstaat Uttarakhand daar een eerste aanzet toe gegeven. Het hof heeft bepaald dat de heilige rivieren Ganges en Yamuna dezelfde wettelijke rechten hebben als mensen. De rivieren vervuilen of anderszins schade toebrengen is voortaan juridisch gezien net zo erg als een persoon schade toebrengen. Ook kunnen ze partij zijn in geschillen.

Twee vrome hindoes baden in de zwaar vervuilde, heilige rivier de Ganges om hun ziel te reinigen. Beeld afp
Twee vrome hindoes baden in de zwaar vervuilde, heilige rivier de Ganges om hun ziel te reinigen.Beeld afp

De rechters volgen daarmee het voorbeeld van het parlement van Nieuw-Zeeland, dat vorige week de rivier Whanganui de wettelijke status gaf van 'levende entiteit'. Het is de eerste rivier ter wereld die als mens wordt behandeld.

Het besluit is een tegemoetkoming aan de Whanganui-stam (behorend tot de Maori's), die al 140 jaar strijdt voor erkenning van de rivier, de op twee na grootste van Nieuw-Zeeland. De Maori's zien zichzelf in het universum op gelijke voet staan met bergen, rivieren en zeeën en beschouwen de Whanganui als een van hun voorvaderen.

De nieuwe wet bevestigt 'de diepe spirituele band tussen de stam en zijn voorvaderlijke rivier', aldus minister van Justitie Chris Finlayson. De rechten van de rivier zullen worden bewaakt door twee voogden, een van de staat, een van de Maori-stam.

Vervuiling

Het besluit van de Indiase rechters heeft een meer prozaïsche reden. De Ganges en haar zijtak Yamuna behoren tot de meest vervuilde rivieren ter wereld. Dagelijks worden er tonnen aan industrieel en
huishoudelijk afval in geloosd, alsook landbouwpesticiden en menselijke uitwerpselen.

Opeenvolgende Indiase regeringen hebben grote bedragen uitgegeven voor het schoonmaken van de Ganges. In 2011 stelde de Wereldbank 1 miljard dollar beschikbaar. Veel geholpen heeft het allemaal niet. Volgens de actiegroep die de zaak
bij de rechter aanhangig maakte, werken de autoriteiten in de noordelijke deelstaten Uttarakhand en Uttar Pradesh onvoldoende mee.

Het vonnis van het Hooggerechtshof beschermt volgens M.C. Pant, advocaat van de actiegroep, 'het recht op leven' van de rivieren. Volgens de rechters hebben de twee rivieren en hun zijtakken 'de status van 'wettelijk persoon, met alle bijbehorende rechten en plichten'. Wat die plichten zijn, werd niet nader toegelicht. Ook voor de Indiase rivieren worden voogden aangewezen.

Zowel de Ganges als de Yamuna ontspringt in het aan de rand van de Himalaya gelegen Uttarakhand. De Ganges stroomt van daar ruim 2.500 kilometer lang naar het oosten, om via Bangladesh uit te monden in de Golf van Bengalen. De Yamuna loopt langs de Indiase hoofdstad New Delhi, waar enorme hoeveelheden afval in de rivier verdwijnen.

Volgens het hindoeïsme is de Yamuna de verblijfplaats van de gelijknamige riviergodin. De Ganges heeft volgens hindoes genezende krachten. Jaarlijks trekken miljoenen hindoes naar steden aan de Ganges om hun ziel te reinigen door zich te wassen in de rivier.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden