Nieuws Alaska

Rivieren Alaska in ruim honderd jaar nog nooit zo vroeg ontdooid

De Tanana rivier in Alaska. Beeld AP

De lente is dit jaar vroeg in Alaska, en dat betekent niet alleen fluitende vogels en bloeiende krokussen, maar ook praktische problemen in het dagelijkse leven van honderdduizenden inwoners: als de rivieren smelten, kan er niet meer over het ijs gereden worden.

De belangrijkste rivieren van Alaska zijn de afgelopen 102 jaar nog nooit zo vroeg gedooid als dit jaar, en dat weten we dankzij een weddenschap. Elke winter staat er op het ijs van de Tanana-rivier enorme een driepoot waar een klok aan is bevestigd, zodat exact kan worden gezien op welk moment het ding door het ijs zakt. Aan het begin van de winter kunnen deelnemers voor 2,50 dollar raden op welke dag, welk uur, en welke minuut dat gaat gebeuren.

De weddenschap werd in 1917 voor het eerst afgesloten door arbeiders die aan het spoor werkten, en meer dan honderd jaar later is de Nenana IJsklassieker uitgegroeid tot een loterij met grote prijzen: vorig jaar bedroeg de jackpot 225 duizend dollar. (Al moest deze wel door 34 winnaars gedeeld worden.)

Door deze weddenschap wordt sinds 1917 ook geregistreerd op welk moment de rivieren ontdooien, en dit jaar was dat op 14 april, om 12.21 ’s middags – een record. Het oude stond op 20 april, en dat werd zowel in 1940 als in 1998 behaald, maar gemiddeld dooien de rivieren de laatste jaren een week eerder dan in 1960.

Sneller dan de rest van de wereld

Alaska warmt sneller op dan de rest van de wereld: volgens het klimaatrapport van de federale Amerikaanse regering is de temperatuur in de lente dit gebied 1 tot 2,5 graad hoger dan vijftig jaar geleden. Afgelopen maart werden er records gebroken, en was het op sommige plaatsen zelfs 15 graden warmer dan normaal.

‘Ik ken niemand in Alaska die betwijfelt dat er dingen veranderen’, zegt Brian Brettschneider, klimaatonderzoeker van de Universiteit van Alaska tegen the New York Times. ‘Iedereen ziet het. Iedereen voelt het.’

Zo wordt er in het westelijke stadje Nome er elk jaar golf gespeeld op het ijs van de Straat van Bering, die in de winter meestal tot enkele kilometers vanaf de kustlijn is dichtgevroren. Dit jaar sijpelde er echter water over de ‘golfbaan’, evenals het jaar daarvoor.

Maar het smelten van de rivieren levert ook praktische problemen op, want inwoners hebben het ijs nodig om overheen te reizen: bevroren rivieren verbinden dorpen met elkaar zoals wegen dat in de rest van het land doen. Inwoners die ver van de bewoonde wereld wonen, rijden met sneeuwscooters en auto’s over dit netwerk, maar ook vrachtwagens gebruiken de ijswegen om dorpen te bevoorraden. Veel inheemse inwoners vullen hun voedselvoorraden in de winter aan door te jagen en te vissen, maar doordat het ijs zo dun is, durven ze niet meer naar hun kampen te reizen.

‘Als we niet over de rivieren kunnen rijden, zijn we volledig afhankelijk van luchttransport’, zegt een lokale bestuurder. ‘Dat is heel duur.’

Vijf mensen omgekomen

Soms kunnen inwoners tot mei nog over de rivieren rijden. Daarna kan het nog lang duren voor de rivieren weer helemaal ijsvrij zijn en het veilig genoeg is om per boot te reizen. Dit jaar was het in grote delen van Alaska in maart al niet meer veilig om je op de ijswegen te wagen. Zeker vijf mensen zijn in deze maand omgekomen doordat ze door het ijs zakten met hun voertuig. 

Twee van hen, Nelson Jackson en Ernest Demantle, werden twee weken geleden begraven. Normaal gesproken zouden familie en vrienden over de rivier naar de uitvaart zijn gereden. Dit keer, meldt de Amerikaanse publieke omroep NPRzijn ze met het vliegtuig gegaan.

Aangewezen op duur luchttransport

De zachte winter kan voor grote problemen zorgen voor inwoners van Alaska. Zo gebruiken vooral inheemse inwoners die ver van de bewoonde wereld wonen, de bevroren rivieren om te reizen met bijvoorbeeld sneeuwscooters. ‘Als we niet over de rivieren kunnen reizen, zijn we volledig afhankelijk van luchttransport. Dat is heel duur’, zegt een lokale bestuurder.

In maart zijn vier mensen omgekomen doordat ze door het ijs zakten met hun voertuig. Soms kunnen de inwoners van Alaska tot mei nog over de rivieren rijden. Daarna kan het nog lang duren voor de rivieren weer helemaal ijsvrij zijn en het veilig genoeg is om per boot te reizen.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden