Rivalen Zuid-Soedan kondigen wapenstilstand af, maar gevechten houden aan

President Salva Kiir van Zuid-Soedan heeft maandag een staakt-het-vuren uitgeroepen na vijf dagen van heftige gevechten tussen zijn leger en dat van zijn rivaal, vice-president Riek Machar. Kiir zei zijn leger te hebben opgedragen de wapens neer te leggen en dat het 'vanaf nu rustig zal blijven'. Twee uur later kondigde ook Machar een staakt-het-vuren af. Toch blijven de gevechten aanhouden.

Zuid-Soedanese vluchtelingenBeeld reuters

Machar toonde zich aanvankelijk sceptisch. Vlak na de aankondiging van Kiir barstte het geweld weer los. Toch vroeg de voormalig rebellenleider zijn manschappen om zelfbeheersing. Hij zei de hoop voor de toekomst niet te hebben verloren. 'Ik pleit voor kalmte en terughoudendheid tijdens deze schermutselingen. Mij mankeert niets. Niemand mag het recht in eigen hand nemen om dit land te destabiliseren.' Even later gaf ook hij zijn leger opdracht het vuren te staken. Kiir zei strijders van Machar die zich overgeven, moeten worden beschermd.

Maandag drong secretaris-generaal Ban Ki-moon van de Verenigde Naties bij de Veiligheidsraad aan op een wapenembargo tegen Zuid-Soedan en sancties tegen de leiders die het vredesakkoord proberen te dwarsbomen. Daarnaast vroeg hij om een sterkere vredesmissie van de VN. Zondag riep de VN-Veiligheidsraad na een spoedbijeenkomst de rivaliserende militairen al op om te stoppen met vechten.

Het ministerie van Buitenlandse Zaken in Den Haag roept Nederlanders in Zuid-Soedan op om het land te verlaten. Ze krijgen het advies 'bij de eerstvolgende veilige gelegenheid' te vertrekken en tot die tijd binnen te blijven. De Nederlandse ambassade in de hoofdstad Juba staat via sms en telefoon in nauw contact met de honderd Nederlanders in het Afrikaanse land. De zes Nederlandse medewerkers blijven op de ambassade. Het lokale ambassadepersoneel is naar huis gestuurd.

Duizenden op de vlucht

Bij de gevechten vielen de afgelopen dagen minstens 272 doden. Onder de slachtoffers zijn 33 burgers. Het land lijkt af te stevenen op een nieuwe burgeroorlog.

Overal in Juba wordt heftig gevochten met zware tanks en helikopters, melden VN-waarnemers. Tienduizenden zouden op de vlucht zijn geslagen en een veilig heenkomen hebben gezocht bij diverse VN-bases. Een vluchtelingenkamp werd getroffen door granaten, waarbij tientallen mensen gewond raakten. Zondagmorgen zou de woning van Machar zijn bestormd door aanhangers van president Kiir.

Machar trad in april opnieuw aan als vicepresident in een nieuwe poging om een eenheidsregering te vormen tussen de twee grootste etnische bevolkingsgroepen. In december 2013 was hij door Kiir ontslagen, wat het begin inluidde van een bloedige tweejarige burgeroorlog. Zo'n 300 duizend mensen kwamen om, 400 duizend vluchtten naar buurlanden en nog eens miljoenen raakten ontheemd.

Ondanks het vredesakkoord waren de spanningen in Zuid-Soedan niet verdwenen. Van wederopbouw in het straatarme land, dat al decennia vrijwel ononderbroken in burgeroorlog verkeert, is nog geen sprake. Het heeft nagenoeg geen inkomen omdat de olieproductie - de belangrijkste inkomstenbron - nog niet is hervat. Gevluchte burgers durven nog niet terug naar hun huizen en worden bovendien bedreigd door de ergste hongersnood in decennia.

Spoedberaad VN

Zuid-Soedan had dit weekeind feest moeten vieren vanwege zijn vijfde verjaardag, maar lijkt in plaats daarvan af te stevenen op een nieuwe burgeroorlog.

Wéér bijna oorlog in Zuid-Soedan. Grijpt iemand in? Interview met correspondent Kees Broere.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden