Analyse

Rivalen omarmen samen de macht

Na maanden van onenigheid over de verkiezingsuitslag in Afghanistan is er een akkoord: Ashraf Ghani wordt president, Abdullah Abdullah 'een soort premier'.

De Afghaanse presidentskandidaten Ashraf Ghani (midden, rechts) en Abullah Abdullah bezegelen zondag hun afspraak om een eenheidsregering te vormen. Beeld EPA

In de verkiezingsstrijd tegenover elkaar staan en als er gestemd is samen een regering vormen: Haagse toestanden in Afghanistan. Het akkoord dat zondag in Kabul plechtig werd ondertekend, maakt duidelijk dat de rol van de Afghaanse kiezer beperkt is. Ashraf Ghani en Abdullah Abdullah delen de macht, de eerste als president, de ander als 'chief executive', een soort premier.


Enkele uren nadat Ghani en Abdullah elkaar voor het oog van de tv-camera's hadden omhelsd, maakte de Onafhankelijke Kiescommissie bekend wat ondanks bewijzen van enorme fraude 'de officiële uitslag' moet worden genoemd: oud-minister van Financiën Ashraf Ghani is gekozen tot opvolger van president Hamid Karzai.


Percentages of andere cijfers gaf de commissie niet een unicum in de electorale wereldgeschiedenis. Waarschijnlijk gebeurde dat op aandringen van Abdullah, die toch al had moeten slikken dat zijn tegenstander staatshoofd wordt. Publicatie van de winstmarge (naar verluidt 55 tegen 45 procent) zou het gezichtsverlies nog groter hebben gemaakt.


Voor zijn aanhang maar ook voor neutrale waarnemers was het moeilijk te geloven dat het resultaat voor Abdullah in de tweede ronde (tegen Ghani) exact hetzelfde was als in de eerste ronde, toen hij in een veld van maar liefst acht kandidaten óók 45 procent scoorde.


Drie maanden van fraudeonderzoek, hertellingen, VN-bemoeienis, onderhandelingen en harde woorden hebben daaraan niets kunnen veranderen. Thijs Berman, hoofd van de Europese waarnemers, zei gisteren dat door de onwaarschijnlijk grote malversaties 'nooit duidelijk zal worden wie de winnaar was'.


Voor het moment is echter voorkomen dat Afghanistan verder in de ellende wegzakt. Een blijvende impasse over het presidentschap zou het vertrek hebben betekend van alle buitenlandse troepen per 1 januari. Nu, met een politieke deal, zullen nog minstens 10 duizend Amerikaanse militairen blijven. Nederland wil begin volgend jaar 100 militairen naar Afghanistan sturen om mee te doen aan een nieuwe NAVO-missie. Die is erop gericht om Afghaanse militairen en politieagenten te trainen en te adviseren.

Tweede kalifaat

Met de Amerikaanse troepen is ook de financiële steun aan het straatarme land de komende jaren gegarandeerd. De gehele gezondheidszorg bijvoorbeeld leeft van donorgeld, het politiekorps, de strijdkrachten. Zou dat allemaal instorten, dan zou Afghanistan een makkelijke prooi worden voor de Taliban. Een tweede kalifaat kan de wereld er niet bij hebben. Daarom waren de Amerikanen zo gebrand op een politieke oplossing. Minister van Buitenlandse Zaken John Kerry bezocht Kabul diverse malen om de twee halsstarrige leiders te laten proeven van een Kerryiaanse mix van bemiddelen, paaien en dreigen. Beëindiging van de buitenlandse bemoeienis met Afghanistan was het ultieme argument.


Ashraf Ghani en Abdullah zullen nu samen vorm en inhoud moeten gaan bepalen van wat de Fransen 'cohabitation' noemen. Ghani heeft de grondwet aan zijn kant Afghanistan heeft een presidentieel systeem. Abdullah gaat leiding geven aan de uitvoering van het beleid. Maar over de exacte rolverdeling kan nog menige paleisruzie worden uitgevochten. Over twee jaar moet de grondwet worden aangepast om de functie van premier in het leven te roepen.


Ideologische tegenstellingen hoeven samenwerking niet in de weg te staan. Abdullah onderscheidt zich vooral doordat hij minder bereid is tot vredesonderhandelingen met de Taliban.


Groter is het verschil in stijl. Ghani, voormalig technocraat bij de Wereldbank, staat bekend als een kundig en krachtig bestuurder. Maar ook als een arrogante workaholic, die medewerkers liefst niet méér taken toevertrouwt dan het aanschaffen van paperclips. Abdullah daarentegen is een diplomaat, een gentleman.


Bovendien staan beiden aan de top van een typisch Afghaans netwerk van clanleiders, warlords, lokale potentaten en andere lieden die hun loyaliteit beloond willen zien door de nieuwe Afghaanse regering.


De afloop van deze electorale operette is daarom goed voor de stabiliteit van het land, maar slecht voor het kasplantje van de Afghaanse democratie. Eens te meer blijkt dat Afghanistan niet het eigendom is van zijn burgers, maar van een niet-gekozen groep mannen-onder-elkaar.

Ashraf Ghani. Beeld epa
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden