Rituele, onveilige seks met minderjarige mag niet meer in Malawi

Een man wordt ingehuurd om seks te hebben met vrouwen en meisjes, van wie sommigen niet ouder zijn dan 12 jaar. Hij is hiv-besmet, maar gebruikt geen condoom. De families die om zijn diensten vragen, betalen hem ieder zo'n 5 euro. De man is al meer dan dertig jaar actief. Nu gaat hij twee jaar de cel in met dwangarbeid.

Eric Aniva (rechts) komt aan bij de rechtbank in Nsanje op 15 augustus 2016. Beeld afp

Het verhaal van Eric Aniva, de man uit Malawi die om zijn praktijken ook wel 'de hyena' wordt genoemd, lijkt even wreed als helder. Hij misbruikt minderjarige kinderen. Hij vertelt zijn slachtoffers niet dat hij besmet is en stelt hun zo bloot aan de gevaren van hiv-aids. Hij heeft alle trekken van een serieverkrachter.

Maar dat is hij niet.

Aniva kwam voor in een reportage van de BBC over 'seksuele reiniging' in het zuidelijk-Afrikaanse land. Hij vertelt daarin hoe hij sinds 1985 met ruim honderd vrouwen gemeenschap heeft gehad. Meisjes zouden hem geprezen hebben om de 'schitterende nacht' die zij met hem hadden. Dat hij geen condooms gebruikte, was omdat de traditie onbeschermde seks 'vereist'.

Hij vertelt het op een rustige, vrij zakelijke manier. Eric Aniva is een eenvoudige, allesbehalve rijke dorpeling. Maar sinds de BBC-uitzending geldt hij als het boegbeeld van seksuele uitbuiting van vrouwen en meisjes. Een rechter achtte hem eind vorige week schuldig aan 'schadelijke praktijken', dinsdag kreeg hij zijn straf te horen. Hij had voor maximaal vijf jaar de gevangenis in kunnen gaan, het werden er twee met dwangarbeid.

Buiten de rechtzaal zei Aniva: 'Ik durfde te onthullen waarmee ik mij heb ingelaten. Maar mijn arrestatie, vervolging en zelfs gevangenschap zullen geen einde maken aan een gebruik dat al meer dan honderd jaar bestaat.' Die kans is zeker aanwezig. Al zijn er in Malawi steeds meer activisten die zich tegen de traditie keren.

Een 'hyena' is in het land iemand die wordt betaald om seks te hebben met een vrouw die kort daarvoor weduwe is geworden. Het ritueel, dat bekendstaat als 'kulowa kufa', is bedoeld om boze geesten te bezweren en te voorkomen dat binnen de familie nog meer doden vallen. Het is een gebruik dat tot op de dag van vandaag niet alleen voorkomt in Malawi, maar ook bij volkeren in landen als Zuid-Soedan, Kenia, Oeganda en Tanzania.

Een andere traditie, waarvoor Eric Aniva ook werd ingehuurd, heet 'kusasa fumbi'. Meisjes die hun eerste menstruatie hebben gehad, worden seksueel 'gereinigd', soms enkele nachten achtereen, en soms ook in 'kampen', waar meerdere meisjes geleerd wordt hoe zij bij mannen seksueel in de smaak dienen te vallen. Kusasa fumbi is een overgangsrite naar de volwassenheid.

Het zijn praktijken die anno 2016 ook in Malawi op steeds meer weerzin kunnen rekenen. Het land heeft de leeftijd waarop meisjes kunnen trouwen verhoogd naar 18 jaar, maar in de praktijk wordt hiermee nog fors de hand gelicht. En gemiddeld een op de vijf ongetrouwde, onvolwassen meisjes wordt verkracht.

Activisten als Theresa Kachindamoto proberen hierin verandering te brengen. Kachindamoto wist de afgelopen drie jaar zo'n 850 kinderhuwelijken te ontbinden. Anderen volgen in haar spoor. Maar begrip voor mensen als Eric Aniva bestaat er ook. 'Ze hebben hem er apart uit gehaald', meent mensenrechtenactivist Victor Mhango. 'Maar hij werd ingehuurd door ouders om seks met hun dochters te hebben. Waar zijn de aanklachten tegen de ouders?'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.