Ritueel stretchen

Schaatsers doen het, en zwemmers en atleten. En voetballers voor een invalbeurt. Eerst een paar sprintjes trekken en dan tegen het hekwerk leunen....

Die sportwijsheid blijkt waardeloos. Australische onderzoekers hebben geconstateerd dat rekoefeningen voor of na een sportprestatie geen enkele zin hebben. De Australiërs vergeleken vijf internationale studies. Uit hun bevindingen, die begin deze maand zijn gepubliceerd in het British Medical Journal (BMJ), komt naar voren dat honderd sporters twaalf weken zouden moeten stretchen om één blessure te voorkomen. 'Dat effect is te gering om stretching te promoten', schrijven Rob Herbert en Michael Gabriel van de Universiteit van Sydney.

Het onderzoek heeft de discussie over het nut van rekken en strekken opnieuw doen oplaaien. De Groningse bewegingswetenschapper Jan Halbertsma werd door de sportwereld verguisd toen hij in 1999 in zijn promotie-onderzoek conludeerde dat spieren van het rekken niet langer of beweeglijker worden.

Wat wist die man daar nou van, zo was de teneur van de reacties. Alle wereldkampioenen rekten zich suf, dus dat moest wel ergens goed voor zijn.

Begin dit jaar kwamen twee Amerikaanse onderzoekers tot een tegengestelde conclusie. Timothy Koh en Francis Pizza ontdekten dat een stretchprogramma het immuunsysteem ertoe aanzet ontstekingsremmende cellen naar de gerekte spieren te sturen. Waarom die zogeheten neutrofielen bij onbeschadigde spieren opduiken, blijft onduidelijk maar het duidt in ieder geval op een beschermend effect tegen spierpijn , aldus Koh en Pizza.

Nauwelijks een paar maanden later wordt hun uitkomst alweer betwist. Met wederom kritiek van sporters en coaches tot gevolg. 'Sport staat bol van de pseudowetenschap', schrijven de twee Australische wetenschappers in het BMJ. De wijdverbreide overtuiging dat rekken zinvol is, noemen zij 'evangelisch enthousiasme', dat moeilijk valt uit te roeien.

Groninger Halbertsma reageert verheugd op hun conclusies. 'Iedereen mag van mij rekken en strekken, maar het werkt niet. Tegen de critici die zich tegen mij keerden, heb ik altijd gezegd: ''Wij spreken elkaar nog wel''.'

Halbertsma heeft zich erover verbaasd hoe snel het stretchen in de sportpraktijk is ingeburgerd, zonder dat er deugdelijk wetenschappelijk bewijs voor bestond. Het is afkomstig uit het yoga, in de jaren zeventig over komen waaien uit de Verenigde Staten en inmiddels een ritueel geworden bij iedere warming-up. Stretchen is vooral van mentaal belang, denkt hij. Een manier om je te concentreren en geestelijk voor te bereiden op een sportprestatie.

Sporters, coaches en sportartsen trekken zich weinig aan van de wetenschappelijke discussie en gaan hun eigen gang. 'Ik heb zoveel vragen bij al die onderzoeken dat ik mijn mening er niet door laat beïnvloeden', zegt Frank Nusse, arts bij de schaatsbond KNSB. 'Het nut van rekken is, wat mij betreft, afhankelijk van de aard van de sport en het type sporter. Een wielrenner hoeft niet per se te stretchen, maar voetballers en hardlopers moeten hun spieren wel degelijk voorbereiden op piekbelasting. Wie van nature al wat leniger is, hoeft dat wat minder intensief te doen dan een stramme sporter.'

Bij Engelse voetbalclubs gaan sommige spelers voor een wedstrijd in een warm bad, terwijl anderen niets speciaals doen, weet Piet Bon, clubarts bij Ajax en voorzitter van de Club van Clubartsen en Consulenten (CCC). Tijdens de nascholingsdagen van de CCC komen de wetenschappelijke inzichten op allerlei gebied aan bod, zegt Bon. Sporters, zegt hij, moesten eerst vooral verend rekken, dus de ledematen snel heen en weer bewegen, en daarna juist weer absoluut niet.

Voetballers stretchen weinig, constateert hij. In de warming-up rennen ze rond en doen wat gymnastiekoefeningen. Alleen de invallers staan langs de zijlijn soms in vreemde standjes. Maar ja, zegt Bon, je moet toch wat als speler wanneer de trainer draalt met de invalbeurt. 'Als vanwege een blessure snel moet worden gewisseld, zie je een invaller nooit rekoefeningen doen.'

Voormalig Ajax-trainer Co Adriaanse schijnt het nut van stretchen ooit zo te hebben geformuleerd: 'Rekken en strekken is kleppen bij de hekken.' In een van de discussiegroepen op internet schrijft een atleet: 'Ach ja, rekken. Dat zal wel een eeuwigdurende discussie blijven.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden