Rites d'Afrique

Afrika voelt voor veel Fransen nog altijd als hun achtertuin. Prima idee dus van het theaterfestial in Avignon om het continent als thema te nemen. V nam een kijkje.

Zo heb ik dus ineens een handvol Nigeriaanse visitekaartjes te pakken. Van Oludolapo Babs Ajayi, een heer met witte strohoed en met zalmkleurige stropdas, die eigenlijk filosoof en dichter had willen worden, maar nu nieuwbouwwoningen in de buurt van Lagos verkoopt. Hij zou graag zien dat ik er een koop.


Een ander kaartje is van Kester C. Peters, die fortuin maakte met de handel in tropische vissen. Omdat de helft ervan doorgaans het transport per vliegtuig naar Europa niet overleefde, stapte hij over op een andere business: die van ruwe olie, 's nachts tussen half drie en zes uur afgetapt van de pijpleidingen van Shell. 'Wie de regels niet naar zijn hand zet, zal nooit slagen', adviseert de in smetteloos beige gestoken zwarte zakenman.


Ajayi en Peters zijn in het echte leven ondernemer in Lagos, de hoofdstad van Nigeria. Samen met een tiental collega's staan ze in Avignon in de voorstelling Lagos Business Angels. Voor hen is de muziekzaal van Avignon-Le Pontet veranderd in een soort congrescentrum. In groepjes van twintig volgen de bezoekers een parcours dat hen langs hun stands brengt. De schoenenfabrikant, tevens kledingadviseur, heeft een klein zaaltje, voor de man die auto-onderdelen uit Duitsland importeert is er een werkplaats.


Fascinerend is ook het verhaal van Silke Hagen-Jurkowitsch, een ondernemer uit Lustenau in Oostenrijk, een stadje waar geborduurde stoffen worden gemaakt. Een van haar dorpsgenoten raakte ooit verzeild op de stoffenmarkt van Lagos. De kooplieden daar vielen en bloc voor de gekleurde patronen die hij bij zich had. Sindsdien stappen talloze Nigerianen op het vliegtuig naar Oostenrijk om in Lustenau de stoffen voor hun huwelijk of hun winkel in te slaan. Dat gaat met honderden meters tegelijk; op een Nigeriaanse trouwerij dragen alle mannen en vrouwen een gewaad uit dezelfde stof. Lagos Business Angels is gemaakt door Rimini Protokoll, een Duits collectief dat de werkelijkheid graag dicht op de hielen zit.


Nigeria is met 150 miljoen inwoners het land met de grootste bevolking van Afrika. Volgens zakenbank Goldman Sachs zal het voor 2020 Zuid-Afrika hebben ingehaald als grootste economie van Afrika, en in 2050 tot de tien grootste economieën ter wereld behoren. Iets van die groeikoorts en alle neveneffecten daarvan krijg je mee in Lagos Business Angels, een ontmoeting die je doet geloven dat als Goldman Sachs ongelijk zou krijgen, het in elk geval niet aan de ondernemers ligt.


In Frankrijk is Afrika heel dichtbij. De media volgen het Afrikaanse nieuws op de voet, er is een grote Afrikaanse gemeenschap, de culturele banden zijn innig en de handelsbelangen zijn groot. De voormalige koloniale grootmacht Frankrijk beschouwt het werelddeel nog steeds als zijn geprivilegieerde achtertuin.


Alleen al daarom is het een geweldig idee van festival Avignon om voor deze laatste editie van het directieduo Hortense Archambault en Vincent Baudriller een paar handenvol Afrikaanse voorstellingen naar Zuid-Frankrijk te halen. Dieudonné Niangouna (tijdens het laatste Holland Festival geflopt met zijn eindeloos durende Shéda) is gastprogrammeur. Shéda staat ook in Avignon, maar er zijn genoeg andere voorstellingen die een helderder licht laten schijnen over het zwarte continent.


Zoals het theater van de Duitsers Gintersdorfer en Klassen, die jaren geleden in Hamburg contact kregen met de lokale Ivoriaanse gemeenschap en besloten met hen voorstellingen te maken. Ook die voorstellingen - Avignon programmeerde er drie - zijn een initiatie in het moderne Afrikaanse leven - de humor, de dresscodes, het hanengedrag en de bluf. Zo is La fin du western een onderdompeling in de Ivoriaanse democratie. De voorstelling heeft als uitgangspunt het bizarre verhaal van de tweestrijd van twee jaar geleden om het presidentschap tussen Laurent Gbagbo en Alassane Ouattara. Maar de ambitie van de acteurs gaat verder dan dat. Ze willen het publiek laten beleven hoe een Afrikaanse verkiezing een mengeling is van geloof, animisme, spotliedjes, smeergeld, luide bevelen en frivool gedans.


De binnenplaats van het cloître des Célestins met zijn twee eeuwenoude platanen is de perfecte ambiance voor Drums and digging van choreograaf Faustin Linyekula. Hij liet zich inspireren door zijn geboortedorp in de republiek Congo en zocht naar de combinatie van oude ritmen en een modern dansvocabulaire, met veel trillen, schudden, wiegen en beven.


Bij de onafhankelijkheid werd Congo bedacht als een land met verlichte snelwegen, parken, paleizen en kathedralen onder de tropenzon. Het werd een reeks volkerenmoorden en burgeroorlogen. 'Hoe vertel ik een verhaal over mijn land dat niet gaat over negers die lijden, negers die creperen', zegt de choreograaf aan het begin. Het is waar dat er een zekere zwaarte over de voorstelling ligt. Daar tegenover staat de krachtige persoonlijkheid van de dansers en zangers, die een enorme zeggingskracht in hun spel leggen. Linyekula zelf heeft intussen een andere opdracht. Hij bouwt een constructie van hout, een abstract bouwwerk dat hij versiert met een gekleurde doek. Of dat de poort is naar een nieuwe toekomst? De tijd zal het leren.


Festival d'Avignon. Tot 26/7. festival-avignon.com. Het alternatieve Festival Avignon Off, duurt tot 31/7 avignonleoff.com

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden